Ji bo xwezayê duqat xetere: Li aliyekî agir, li aliyê din jî maden

img

ÎZMÎR - Ji ber şewata daristanan û herêmên bandor li wan bûne sala par derbastir kir, di meha dawî de ji bo 84 madenên koma 4’emîn biryara nirxandina bandora hawirdorê hat dayîn.

Guhertina avhewayê bandor li tevahiya cîhanê kir. Ji aliyekî ve germahî li cîhanê 'rekoran' dişkîne, li aliyê din jî lehî û bahoz pêk tên. Li gorî salên borî şewatên çolê zêdetir in, ku di vê daneyên xwe de jî nîşan dide.
 
ŞEWAT DEWAM DIKE 
 
Li gorî daneyên Wezareta Çandinî û Daristanê, di sala 2024'an de 3 hezar 797 şewatên daristanan rû dan û di encama şewatê de 27 hezar û 485 hektar qada daristanî zerar dît. Li gorî daneyên Midûriyeta Giştî ya Daristanan di 30'ê Tîrmehê de aşkera kir, di 7 mehên destpêkê yên sala 2025'an de 4 hezar û 426 şewatên daristanan qewimîn û di encama van şewatan de 49 hezar û 769 hektar qada daristanî zirar dît. 
 
Şewata daristanê ya di 26 'ê Tîrmehê de li ser rêya Harmancik a navçeya Orhanelî ya Bûrsayê destpê kir, di 30 'ê Tîrmehê de ket bin kontrolê; lê belê roja din dîsa destpê kir û dewam dike.
 
HERÊMÊN ŞEWITÎNE DEST BI MADENÊ DIKIN
 
Di dema ku şewat didome û nêzî 50 hezar hektar qada daristanî şewitî de, li bajarên ku şewat derketî hê jî xebatên madenê didomin. Raporên Nirxandina Bandora Hawirdorê (EIA) ji bo projeyên nû yên madenê hê jî tên weşandin. Herî dawî di 30 'ê Tîrmehê de li navçeya Dalaman a Muglayê û ji bo xebatên lêgerîna petrolê ku Ji aliyê Arar Petroleum Inc. ve li navçeya Arsuz a Hatayê hatibû plankirin, ji bo kana kromê ya ku ji aliyê KMM Pîşesaziya Madenê û Tîcaretê Ltd. ve hatibû plankirin biryara 'Hewcehî pê nîne' hatibû dayîn. Her wiha di heman rojê de dosyeya dawî ya ji bo kana zîv a zêran a ku ji aliyê Koza Gold Mining A.Ş a li navçeya navendî ya Çanakkaleyê hatibû plankirin hat aşkerakirin û ji bo nêrîna welatiyan hat vekirin.
84 BIRYARÊN ÇED’ê 
 
Di navbera 1'ê Tîrmehê û 31'ê Tîrmehê de, biryarên Nirxandinên Bandora Hawirdorê (ÇED) ji bo 84 madenên koma çaremîn (zêr, zîv, hesin, sifir, çinko, krom) hatin dayîn û di nava van biryaran de bajarên ku daristanên xwe winda kirine hene. Bajar li bendê ne ku ji şewatên beriya niha winda kirine hê zêdetir winda bikin, di serî de ji ber madenên ku tê plankirin li herêmên daristanî bên vekirin.
 
ERÊKIRINA JI BO KARGEHÊ 
 
Di meha borî de dema pêvajoya Nirxandina Bandora Li Hawirdorê ji bo 142 kargehan hatibû destpêkirin, raporên ÇED'yê ji bo bi dehan projeyên li bajarên ku şewatên mezin lê qewimîn yên wekî Izmîr, Mugla, Aydin, Hatay, Eskîşelî, Sakarya, Bîlecîk, Antalya, Bûrsa, Denîzlî, Uşak û Mereşê hatin weşandin. Li Eskişehirê ji 9 biryaran 5 jê "EIA ne pêwîst e", 1 jî "EIA erênî" bû; Li Bîlecikê ji 9 biryaran 4 û li Muğlayê jî 6 ji 8 biryaran "ÇED ne pêwîst e" hatin girtin. Her wiha li Bursa û Manîsayê 4, li Mereşê 3, li Aydin û Hatayê 2, li Sakarya û Çewlikê jî raporên ÇED’ê hatin amadekirin. Di nava van bajaran de bajarê ku biryarên herî nebaş lê hatin dayîn Antalya bû ku ji 10 biryaran 5 jê betal bûn an jî vegeriyan.
 
BERXWEDAN DEWAM DIKE 
 
Dema ku bandorên bêdaristaniyê yên li ser guherîna avhewayê ya global bi lêkolînên zanistî hatin nîşandan, kêmbûna tedbîrên têrker ên li dijî şewata daristanan an jî kêmasiyên di vemirandina wan de hatine jiyîn, her sal hektardaristanan xera dikin. Di serî de ev 'karesat' li qadên daristanî vekirina maden û kargehên madenan dewam dike. Encama texrîbata ekolojîk xwe wekî hîskirina germahiya ku li herêmên Ege û Marmarayê digihîje 56 dereceyan nîşan dide. Tevî van bandorên hestewarî û hemû nerazîbûnên ekolojîstan, 'Qanûna Lîsansa Super' ku wê daristan û jîngehan ji şîrketên maden û enerjiyê re veke, di 19'ê Tîrmehê de derbasî parlamentoyê bû. Berxwedana gundiyan, li gel ekolojî û parêzvanên jiyanê, li dijî qeyûman jî dewam dike.
 
MA / Tolga Guney
 

Sernavên din

30/08/2025
17:01 Li Qamişloyê panela ‘Ber bi Sûriyeke pirreng û nenavendî ve’
16:40 Meclisa Ziman a Konseya Bajêr rêveberiya xwe diyar kir
16:20 Rêveberiya Nûnertiya TUAY-DER a Êlihê diyar bû
16:11 Îtalyayê hemwelatiya fexrî da sê jinên ku cezayê îdamê li wan hatiye birin
16:06 Daxwaza edaletê ya xizmên windayan didome
16:04 Roja Windakirinên Bi Zorê: Ji ÎHD’ê 10 daxwaz
15:51 Nasnameya jina ku di Gola Wanê de hat dîtin diyar bû
15:42 Ji bo girtiyên nexweş Tenzîle Acar û Emîn Aladag daxwaza berdanê
15:33 Li daristanên Westanê şewat derket
15:24 Bafil Talebanî bû serokê Hevpeymaniya Sosyal Demokrat a Welatên Erebî
15:07 Piştî 30 salan li Amedê hate pêşwazîkirin
14:02 Li Kerboranê agir bi daristanê ket
13:47 Di civîna nivîskarên Kurd de peyama ‘yekitiyê’ hate dayîn
13:23 Dayikên Şemiyê: Aştî bi ronîkirina paşerojê pêkan e
13:22 Bi girtiyan korîdorên girtîgehê didin paqijkirin
13:17 Bernameya 1'ê Îlonê ya Stenbolê diyar bû
12:46 Jinên ku beşdarî Kursiya Aştiyê bûn: Em ê piştgriyeke mezin bidin pêvajoyê
12:45 Di operasyona li dijî DAIŞ’ê de 39 çete hatin girtin
12:43 Piştî hat berdan bi 7 mehan jiyana xwe ji dest da
12:38 Banga meşa 1'ê Îlonê ya Amedê
11:53 Endamê Komîsyonê Ekmen: Demokrasî û edaletê baweriya bi pêvajoyê xurt bike
11:38 Li Rihayê mirineke biguman
11:07 Li Behra Reş gund bi gund civînên pêvajoyê: Fikar û pêşniyar bi Ocalan re hate parvekirin
10:07 Banga ji bo 1'ê Îlonê: Em bi ruhê Newrozê pêşwazî bikin
09:44 Şaredariya Erdîşê tevî deynan jî xizmeta ji bo gel paşguh nake
09:39 Birca dîrokî ji gel re girtî ye
09:26 Parêzer Akin: Tecrîd didome, bendewariya gel gavên berbiçav e
09:12 ‘Berdana girtiyên nexweş gava herî berbiçav a ji bo aştiyê ye'
09:03 Ji ESP'ê xebata civakîkirina pêvajoyê
09:00 ROJEVA 30'YÊ TEBAXA 2025'AN
08:51 Li Hesekê li dijî DAIŞ’ê operasyon
08:36 Li Rihayê navçe bi navçe xebatên ji bo 1’ê Îlonê didomin
29/08/2025
21:01 Çalakiyên 1'ê Îlonê: Divê bingeha qanûnî ya pêvajoyê bê çêkirin
20:59 Li Şirnexê ferzkirina sîxurtiyê ya li xwendekaran hat protestokirin
16:26 Li Silêmaniyê helîkopterek kete xwarê
16:25 Heşîşa leşkeran şewitandî rê li ber şewatê vekir
16:24 Jinan bertek nîşanî xutbeyên Diyanetê dan: Em dev ji mafên xwe bernadin
16:05 Şîna Berat Nazlican bi girseyî hate ziyaretkirin
15:23 Şandeya DBP’ê û DEM Partiyê gora Celal Talabanî ziyaret kirin
14:53 Dogrudemîr piştî 30 salan hate berdan: Em ê ji banga Ocalan re bibin bersiv
14:36 SOHR: Li Siwêdayê hejmara miriyan gihîşt 2 hezaran
14:12 NY: Di 8 mehan de li Îranê 841 kes hatin darvekirin
14:05 Endamên komîsyonê yên DEM Partiyê: Pêşniyarên tên kirin ji bo me biqîmet in
13:59 Sekreterê Giştî yê NY’ê ji bo Xezeyê Îsraîl hişyar kir
13:50 Îsraîlê ‘agirbesta’ li Xezeyê bi dawî kir
13:38 Sergardiyanê Girtîgeha Dumluyê êrişî girtiyan kir
12:50 DBP’ê têkildarî êrişa li Nîgdeyê daxuyanî da
12:32 ‘Konferansa Hevpeymaniya Sosyal Demokrat’ di roja 3’yan de didome
12:20 Di êrişa li dijî karkerê Kurd de şaredarê MHP’î xwest mudaxileyê girtenameyê bike
11:49 Bernameya 1’ê Îlonê ya bajarên Kurdistan û Tirkiyeyê
10:34 Banga 1’ê Îlonê: Ji bo daxwaza demokrasiyê em li Kadikoyê li benda we ne
10:23 Êdî bazar jî gelek biha ye
10:17 Ekîn Yeter Moray: Divê komîsyon guh bide Abdullah Ocalan
10:14 'Neqebûlkirina ziman, neqebûlkirina aştiyê ye'
10:03 Ocalan: Civaka demokratîk, aştî û entegrasyon sê têgehên sereke yên vê pêvajoyê ne
09:50 Bernameya 1’ê Îlonê ya Êlihê diyar bû
09:43 Li Basayê bîra sondajê ya nû tê vekirin: Texrîbat dê zêdetir bibe
09:08 Serokê Giştî yê PSAKD'ê: Ji bo aştiyeke rast divê Ocalan serbest bê berdan
09:07 Ji komîsyonê re ragihandin: Divê hevdîtin bi Abdullah Ocalan re bê kirin
09:03 Belgefîlma bîra berxwedêr: Bîra Sûrê
09:00 ROJEVA 29’Ê TEBAXA 2025’AN
08:45 Nîjadperestan li Nîgdeyê êrişî karkerên Kurd kirin
28/08/2025
17:23 Şandeya Îmraliyê ya DEM Partiyê ji Îmraliyê vegeriya
16:14 SOHR: Hîkûmeta Demkî 95 Durzî qetil kir
16:05 Salih Muslim: Rojava dikare ji bo Rojhilata Navîn bibe projeya aştiyê
15:24 Kesên di Komkujiya Roboskê de hatin qetilkirin hatin bibîranîn
15:11 ‘Êrişkirina goran, bêwijdanî ye’
14:28 Bafil Talabanî: Ji bo cîhaneke demokratîk divê em bi hev re bixebitin
14:23 TJK-E’yê li dijî darvekirinan bang kir
13:48 Dengbêj Eda Mehdo bi stranan xwe ve hate definkirin
13:48 Namzeta berê ya serokkomariya Sûriyeyê dixwaze bi Abdullah Ocalan re hevdîtinê bike
13:44 Arinç: Divê mafê hêviyê teqez bê cibîcîkirin
12:19 Ugur ê hat îdiakirin di bin çavan de 'ji avahî kete xwarê' jiyana xwe ji dest da
12:16 TJA dê li Amedê ‘Kursiya Aştiyê’ deyne
12:08 DFG’ê rojnamegerên di salên 90’î de hatin qetilkirin bi bîr anî
11:24 Îsraîlê li Şamê operasyona bejahî kir
11:17 Rûsyayê êrişî Kîevê kir: 10 kes mirin, 38 kes birîndar bûn
11:11 Serokên Meclisê yên berê tev li civîna komîsyonê bûn
11:07 Di hevdîtina Rêveberiya Xweser û DYA’yê de li ser çi hate axaftin?
10:58 Trump civîna ‘Xezeyê’ li dar xist
10:43 Şahidê nîvsedsalê Aykol: Tişta ku îro li ser maseyê, çîroka ji duh ber bi îro ve hatiye veguhestin e
10:20 Şandeya DEM Partiyê ber bi Îmraliyê ve bi rê ket
10:02 Kursên Kurdî dest pê dikin
09:52 Tehliyeya Ay bi hinceta 'pêvajo şîrove nekir' ji bo 3 mehan hat taloqkirin
09:51 Karsazê AKP’î guh neda biryara darazê: Gund wêran kir
09:41 Sûltan Bozkurt a li komîsyonê lê hat guhdarîkirin: Zimanê me xeta me ya sor e
09:20 Li Amed û Wanê bendewariyên gel ên ji komîsyonê
09:04 Jinên Rihayê bi rêya Yaşameviyê hildiberînin û bihêz dibin
09:02 Di 8 mehan de 3 jin hatin qetilkirin û 23 jî bi guman jiyana xwe ji dest dan
09:00 ROJEVA 28’Ê TEBAXA 2025’AN
27/08/2025
21:08 Cenazeyê Berat Nazlican li Çewligê hat veşartin
21:04 Endamên komîsyonê yên DEM Partiyê: Divê hawirdoreke ewle bê afirandin
19:51 Serokên baroyan: Divê Tirkiye modela xwe pêş bixe
16:39 Cenazeyê Berat Nazlican piştî 6 salan hate dayin
16:34 Serokê TBB’ê Sagkan 4 daxwaza ji komîsyonê kir
15:51 Gelek kes çûn ziyareta şîna Bulut Kîşîn
15:29 Tulay Hatîmogûllari: Divê mercên azad ku Ocalan bikare bixebite bên avakirin
14:53 Şandeya DBP û DEM Partiyê li Herêma Federe ya Kurdistanê ne
14:39 Ji ÎHD û OHD’ê rapora merasîma îmhakirina çekan û pêşniyarên çareseriyê
14:22 Kurtulmuş: Ji bo komîsyonê dê bingeheke qanûnî were nîqaşkirin