‘Qanuna înfazê înfazkirina kurdan e’

  • rojane
  • 09:29 4 Nîsan 2020
  • |
img

AMED - Endama Lijneya Rêveberiya DTO’yê Dr Elîf Turan diyar kir ku mafê jiyanê pîroz e û ji bo girtî serbest bêne berdan xwest herkes tişta ji destê wan bê bike. Sekreterê Lijneya Kordînasyona TMMOB’ê yê bajar ê Amedê Dogan Hatûn jî destnîşan kir ku dervehiştina girtiyan a qanûna înfazê înfazkirina kurdan e.

Bi vîrûsa coronayê roj bi roj mirin û nexweş zêde dibin. Li Tirkiyê heta niha 425 kes bi virûsê mirin û 20 hezar û 921 kes jî bi şewba vîrûsê ketin. Yek ji cihê li dijî vêrûsa corona bê parastin û vîrûs karibe tesîrê li ser bike girtîgeh in. Gelek welatan ji ber nexweşiya vîrûsa coronayê deriyê girtîgehan vekirin lê hêj Tirkiyê nevekirine û qanûnê ku derdixe jî cudakariyê dixe navbera girtiyan. Ji ber vê yekê bi pêşengiya MED TUHAD-FED'ê, 39 sazî û rêxistinên civakî û partiyên siyasî ji bo di înfazê de rêgeza wekheviyê pêk bê bi sernavê "Em di înfazê de wekheviyê dixwazin, ji bo her kesî edaleta wekhev" kampanya dabûn destpekirin. Kampanya niha bi tevlêbûna 63 saziyan berdewam dike. Hin rêxistinên ku di nava kampanyaya îmzeyê de cih digirin Odeya Tabîban a Amedê (DTO) û Lijneya Koordînasyonê ya TMMOB a Amedê ye.
 
Rêvebera DTO’yê Dr Elîf Tûran diyar kir ku mafê herkesan yê jiyanê û xwe gihandina tenduristiyê heye û wiha got: “Ji bo ku mafê jiyanê û xwe gihandina tenduristiyê yê girtiyan di bin temînata dewletên hiqûqê de ye parastina van mafan jî di bin berpirsyartiya dewletan de ye. Ji ber vê yekê divê kesên berpirsyar ji bo girtiyan tedbîran bigirin. Li gor daneyên Wezareta Edaletê li girtîgehan nêzî 66 hezar girtî li ser kapasîteyê dimînin. Ev jî dibe sebebê nebaşiya şertên fizîkî û rê li ber îhlalên mafan vedike. Hejmara zêde ya girtiyan di pêşiya îzolasyonê de asteng e. Vîrus bi riya bêhn û nefesê belav dibe. Bi temasa nêzîk gelek rehet belav dibe. Qelebalixbûna girtîgehan mixabin dibe sedemê temasê. Di vê rewşê dema kesek nexweş bû derfetên derketina revîrê jî dê kêm be, ev jî astengkirina mafê tenduristiyê ye. Ji ber van sedeman me ev kampanya da dest pê kirin.”
 
‘DIVÊ GIRTIYÊN NEXWEŞ SERBEST BÊNE BERDAN’
 
Turan, da zanîn ku ji ber ku temasa xebatkarên girtîgehê jî bi derve re heye gardiyanek bi nexweşiyê bikeve dikare li hemû girtiya belav bike û wiha got: “Heke tedbîr neyên girtin dê ev vîrûs li girtîgehan belav bibe. Dê bibe sedemê nexweşbûna girtiyan. Divê xebatkarên ku bi girtiyan re dikevin temasê tedbîrên parastinê bigirin. Ji bo ku pergala bexşandinê ya girtiye xurt be divê li gor wê xwarinan û vîtamînan bidin. Malzemeyên paqijiyê divê bê pere bidin girtiyan. Divê cil û firaq makîneyan de werin şuştin. Nexweşî ne be jî divê ev tişt bên kirin.” Turan, xwest ku destpêkê girtiyên nexweş, ên 60 salî mezintir, ên nexweşiyên wan ên kronîk heyî, jinên ducanî û yên zarokên wan heyî serbest werin berdan.
 
‘JI BO MAFÊ JIYANÊ LI KAMPANYAYÊ XWEDÎ DERKEVIN’
 
Turan, destnîşan kir ku ji bo kampanyaya îmzeyê berfireh bikin armanca wan bi riya medya civakî, nivîskî û dîtbarî xwe bigihînin raya giştî ya netewî û navnetewî ye û got: “Ji ber giringiya kampanyayê piştevaniyê ji raya giştî dixwazin.” Turan, anî ziman ku vîrûsa coronayê di heman astê de bandorê li hemû girtiya dike û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Mirov çi sûc kiri be, cezayê wî çi bibe jî di vê rewşê de gotubehs mafê jiyanê yê mirovan e, ez weke hekîmekê dibêjim mafê mirovan pîroz e. Ji ber vê yekê kesên ku mafên mirovan diparêzin hêj ev qanûn nebûyî sebebê windabûna mirovan tişta ku ji destê wan tê divê bikin. Kesên ku jiyanê diparêzin vedîxwînin ku kampanyaya me xwedî derkevin.”
 
‘ÇARESERÎ BERDANA GIRTIYAN E’
 
Turan, bilêv kir ku ji ber nêrînên xwe yên siyasî derve hiştina vê qanûnê ya mirovan nayê qebûl kirin û axaftina xwe wiha bi dawî kir: “Divê di çarçoveya nirxên mirovî, hiqûqa netewî û navnetewî de qanûneke înfazê ya adilane were derxistin. Çareserî serbest berdana girtiyane. Mixabin nexweşî gelek xweş belav dibe, heke sererastkirineke ku jiyana mirovan esas digire neyê kirin dê mirin çêbin. Ji ber vê yekê qanûna înfazê ya ku di rojevê de divê rêgeze wekheviyê berçav were girtin û demildest bikin qanûn.”
 
‘GIRTIYA TERKÎ MIRINÊ NEKIN’
 
Sekreterê Lijneya Kordînasyona TMMOB’ê yê bajar ê Amedê Dogan Hatûn jî diyar kir ku ji bo mafê jiyanê ji insafa desthilatdariyê re nehêlin berpirsyartiya wan a mirovî, ehlakî û wijdanî ye û wiha got: “Ji ber pratîkên hikumetê yên berê bi fikara gav neavêtina hikumetê û ji bo ji dengê girtiyan re bibin deng û wan terkî mirinê nekin me kampanya da dest pê kirin.”
 
‘KESÊN XWEDÎ WÎJDAN BERPIRSYARTIYÊ BIGIRIN’
 
Dogan, da zanîn ku kampanyaya xwe bi asta herî roj rêxistin dikin û wiha axivî: “Niha medya civakî bi awayekî çalak bikartînin. Bi avakirina komên whatsapp’ê li hemû bajaran xebatê dimeşînin. Em bang li kesên xwedî wicdan dikin. Bi awayekî bê parastin li ber çavan mirovan ji mirinê re terk kirin divê berpirsyartiya ehlakî û wicdanî bide lêkolîn kirin. Kesên xwedî wicdan ji bo kesên parastina wan neyÎ berpirsyartiyê digirin.”
 
‘DERVE HIŞTINA GIRTIYÊN SIYASÎ DIJMANATIYA KURDAN E’
 
Dogan, dest nîşan kir ku li gelek welatên cîhanê ji ber vîrusa coronayê bê cudatî girtîgehan vala dikin û wiha dawî li axaftina xwe anî: “Tenê li Tirkiyê polîtîkayên hikumetê li gor berjewendiyên xwe ne. Girtiyên siyasî yên Tirkiyê zêdetir kurd in. Derve hiştina vê qanûnê ya girtiyên siyasî ji dijminatiya kurdan zêdetir tiştekê nayê bîra mirov. Hemû dinya bi vîrusê re têdikoşe ku dê çawa bi mirineke kêm kontrol bikim, Tirkiye jî di derdê ka dê çend kurd bimirin de ye. Ji ber vê yekê ye ku qanûna înfazê ya ji înfaz kirina kurdan zêdetir tişteke din nîne û nayê qebûl kirin. Divê derhal girtiyên siyasî serbest bên berdan. Bi awayekî wekhev û adilane divê hemû girtî serbest werin berdan.”
 
MA / Fahrettîn Kiliç - Ayşe Surme 
 

Sernavên din

30/05/2020
21:07 26 kesên din jî jiyana xwe ji dest dane, 983 kesên din jî bi şewbê ketine
20:43 Qeyûmê pirtûkxaneya bi navê Celadet Alî Bedirxan xera kir!
18:41 Hevserokên HDP'î hatin berdan
17:02 Nivîskarê Ermenî Mihçi: Piştî Erdogan got 'Bermahiyên şûr' êrîş zêde bûn
16:20 Li Rezanê polîsek birîndar bû
16:11 Ji bo girtiyê nexweşê giran Ozkan ê 81 salî bang kirin
15:56 Pirsa faîlên bapîr û neviyê wî kirin
15:48 Platforma Jinan a Şahmaranê: Têkoşîna jinan nayê darizandin
15:20 Meclîsa Jinan: Bêdeng nemînin
14:53 Li Çadê pevçûna çekdarî: 5 kes mirin
14:46 Balafirên TSK'ê bombe kir: Kur û bav hat kuştin
14:44 25 sal in li dû edaletê ye: Hestiyên me bidin me
14:37 Jinan çalakiya rûniştinê li dar xistin
14:12 Rapora 77 girtîgehan: Hêj tedbîr nehatine girtin
14:05 Buldan piştgirî da Rakel Dink: Hûn ne bi tenê ne
14:05 Di gora komî ya Kerboranê de hestiyên 40 kesan hatin komkirin
13:34 Li Qoserê 2 kes hatin binçavkirin
13:26 Xizmên windayan: Bila kujerê Hasan Ocak bê dîtin
13:11 Kesê bi Qanûna Înfazê hat berdan Nûrcan Polat kuşt
12:51 Girtiyê nexweş 2 salin bi tenê tê girtin
11:34 HDP'ê piştgirî da şermezarkirinên li Mînnetapolîsê
11:21 Rêxistinên civakî piştgirî dan Vakfa Hrant Dînk
10:45 Ji polisê ku Floyd kuşt re 35 sal ceza hat xwestin
10:01 Prof. Dr. Mustafa Durmuş: Ev aboriyek xapînok e fêdeyê nade aramiya civakê
09:34 Li Cizîrê karantîna zêde dibe
09:27 Thomas Lovejoy: Qeyranên pêş dikevin qêrîna ji bo modela parastina xwezayê ye
09:11 Li Rezanê jinek hat kuştin
09:09 Hevseroka Meclîsa Mexmûrê: Em birçî jî bimînin em muhtac nabin
09:09 Ji ber DEDAŞ'ê nexweşên astimê nikarin tedawî bibin
09:09 Tevî çop û bermayiyên bi xwe re Gola Wanê qirêj dikin
09:09 Rêwîtiya ji bo rêvasan
09:09 Ji niha ve dest bi amadekariyên zivistanê kirine
09:09 Malbat 2 salin ketine şopa hestiyan
09:00 ROJEVA 30'YÊ GULANA 2020'AN
08:12 Lêpirsîn li 19 jinên ji derveyê qawîşê hejmar nedan vekirin
29/05/2020
20:45 Polîsan avêt ser avahiya HDP'ê ya Êlihê: Hevserok hatin binçavkirin
19:51 28 kesên din jî ji ber Covîd-19'ê jiyana xwe ji dest dane
16:14 Jin çûn cihê Kocabaş lê hat kuştin: Em ê bêdeng nemîn in
15:50 Di 4 mehan de li Egeyê 8 hezar û 283 maf binpe kirin
15:19 HDP'î çûn serdana Dilgeş: Pêdiviyên wî bi cih nayin in
15:19 Çalakiya Zeytinburnê 769 roj in didome
15:10 Bi roketê êrîşî înşeata kalekolê kirin
14:40 Rapora Girtîgeha Sîlîvriyê: Haletên koronayê zêde ne, tevdîr kêm in
14:39 MMO: HES'ên li Zilanê tên avakirin polîtîkaya bê bîr hiştinê ye
14:35 Li ber girtîgehê daxuyanî: Qada jiyana girtiyan teng kirin
14:31 Platforma Jinan a Enqereyê: Em ê bîat nekin
14:17 Hevdîtinên girtî yên li girtîgehan di 1’ê hezîranê de dest pê dike
14:16 Di çayfiroşê şaredariyê de Covît-19 derket
14:16 Di mudaxileya şermezarkirina sirgûnan de 8 kes hatin binçavkirin
13:52 Jinan li Mêrdînê bang kir: Jinên hatin girtin berdin
12:29 Lêpirsîna parastinê li Demîrtaş vekirin
12:04 Li Başakşehîrê di fabrîqeyekê de teqîn rû da
11:35 HDK: Komkujiya Çorûmê di avakirina pergala nû de peyamek bû
10:59 Dayika Gulîstan Dokû: Gulîstan li ku derê ye, kezeba min dişewite
10:59 Turkdogan: Bêyî dîtina pergalê axaftina tundiya polisan şaşî ye
10:17 Aydogan ê CHP’: Sedema tundiya polîsan zimanê siyasetê ye
10:16 Birayê Safîturk: Amîrê midûrê polîsan bombe bi cih kir
10:16 Elvan: Heta ku ev erk di destê polîsan de be wê zarok werin kuştin
09:14 Cenazeyên bi kes li goristana bêkesan defin kirin
09:13 Bi Rosa peyam dan hemû jinan
09:12 Keça Sabrî Kaya: Bavê min kuştin
09:12 ‘Heger hiqûq pêk bê wê daxwaza Tîmtîk û Unsal pêk bê'
09:10 Kurmên hevrîşimê ji pelên tuyan têr nabin!
09:09 JES mêşan dikujin
09:08 Qeyûm got 'em ê baştir çêbikin, lê ji a berê xirabtir kir
09:08 Ji ber ava lexemê nikarin erdên xwe bajon
09:07 Terezê li fisteqan xist, cotkaran ji bo piştgiriyê bang kir
09:00 ROJEVA 29'Ê GULANA 2020'AN
07:53 2 tax li Elbakê xistin qerantînayê
28/05/2020
20:49 Li Tirkiyeyê hejmara pêketiyan bû 160 hezar û 979
17:28 Polîsan kesên li pêş AKP'ê çalakî li dar xistin binçav kirin
17:03 Giliya êrîşên goristanan hat kirin
16:07 Seta ‘Stranên Arşîva Radyoya Êrîvanê’ çap bû
16:00 Duh bi apoletê darbe kirin îro bi qerewatê darbê dikin
15:46 101 meh derbas bû: Rêya edaletê di Roboskî de derbas dibe
15:38 BTS’ê bertek nîşanî sîrgûnan da
15:30 Armanca erîşên li dijî HDP’ê çiye?
15:07 HDP dê li dijî êrîşê li ser avahiya Cizîrê serlêdana sûc bike
14:59 Ji bo ‘Hefteya Dayikên Şemiyê’ pêşniyara qanûnê hat kirin
14:55 Qûrbaniyên Geziyê bi bîr anîn
14:47 ÎTO Dr. Ertugrul li pêş nexweşxaneyê bibîr anî
14:36 Grup Yorûm ji bo konser bide serlêdan kir
14:25 Tanrikûlû rapora windayan eşkere kir: Peymanê îmze bikin
13:32 Kesê bi ‘rûpoş’ hewl da avahiya HDP’ê bişewitîne
13:13 Girtiyan li Kirşehîrê dest bi greva birçîbûnê kirin
13:08 Ji 2 karkerên ji selika vînçê ketin 1 jê mir
12:53 Di Bendava Ilisû de zarokek xeniqî
12:33 'Êrîşa li dijî Rosa ne tenê li dijî jinên kurd, li dijî hemû jinên cîhanê ye
12:13 Li Qersê Xeta Mor vebû
12:13 Li gel qedexeyê jî li Gola Wanê 16 ton mesî hatin girtin
12:05 Şahidê nepen 'A53T61MCTS21SS92' dibe ku polîs be
11:42 Girtiyê nexweş Fîlîz: Ez terkî mirinê hatime kirin
11:06 Jinan li tevahiya cîhanê li dijî tundiyê dengên xwe bilind kirin
10:49 Komeleya Jinan a Rosa çima bû armanca operasyonê?
10:41 Dapîra Dilgeş ji bo Dilgeş bang kir
10:03 Nivîskar Temel: Yekitiya neteweyî bi qasî hewa û avê pêwîst e
10:02 Ji bo 3 girtiyên berasteng ên di heman qawîşê de dimîn in bang
09:57 Xwarina hewce nadin girtiyên di qerantînayê de
09:27 Fîncanci: Definkirina cenazeyan a li peyarêyê sûcê îşkenceyê ye
09:26 Tûrsûn: Sedama tundiya polîsan ne cezakirine