ÖHD Van Şubesi’nden Garzan Mezarlığı raporu

img

VAN – ÖHD Van Şubesi, Garzan Mezarlığı’nda çıkarılıp Kilyos Mezarlığı’nda kaldırıma defnedilen cenazelere dair rapor paylaştı. Raporda, cenazeler konusunda birçok hak kategorisinde ihlal yaşandığı belirtildi.

Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Van Şubesi, Bitlis'in Yukarı Ölek köyündeki Garzan Mezarlığı’nda ailelerden habersiz çıkartılarak İstanbul Adli Tip Kurumu’na gönderilen ve daha sonra Kilyos Mezarlığı’nda kaldırımlara defnedildiği ortaya çıkan cenazelere dair  raporunu paylaştı.

Bitlis Garzan Mezarlığı’ndan 282 cenazenin ailelerine haber verilmeden mezarlardan çıkartıldığının hatırlatıldığı raporda,  ailelerin bu konuda yasal başvurularda bulunmaları üzerine Bitlis Valiliği’nin 02.01.2018 tarihinde yapmış olduğu basın duyurusunda “Yapılan işlemde; yasadışı sembollerle süslenen (279) mezar açılmış, 268 mezardan çıkan kemikler Cumhuriyet Savcısı ve imam nezaretinde Adli Tıp Uzmanı tarafından tek tek yasal mevzuata uygun muhafaza altına alınarak Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 11.12.2017 gün ve 2017/5596 sayılı soruşturma dosyası kapsamında cesetlerin kime ait olduğunun tespiti maksadıyla DNA testi yapılmak üzere İstanbul Adli Tıp Kurumuna sevk edilmiştir” şeklinde açıklama yaptığı belirtildi.

‘BAŞVURULAR ARDINDAN YERİNDE TESPİT ETTİK’

Ailelerin ÖHD’nin İstanbul, İzmir, Diyarbakır ve Van şubelerine ailelerin başvurması ardından yerinde tespitlerde bulunmak üzere Bitlis iline gidildiğinin belirtildiği raporda, şu ifadelere yer verildi:  “Mezarlık bölgesine gittiğimizde mezarlığın talan edildiğine şahit olduk. Kepçeyle mezarlar kazılarak tabiri caizse cenazeler çalınmıştı. Gerekçesiz, keyfi bir uygulamanın yanı sıra mezarları olan ailelere haber edilmemiş olmasıydı. Yapılan başvurular üzerine cenazelerin iadesi için talepte bulunup aynı zaman da söz konusu insanlık ayıbı niteliğindeki  ihlale karşı suç duyurusunda bulunuldu, bir takım aileye cenazeler iade edildi  talepte bulunmayan diğer aileler için ise Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından cenazelerin DNA tespiti yapılan cenazelere ilişkin Kilyos Mezarlığı’na usulüne uygun bir şekilde defnedileceği söylendi. Son olarak basında gördük ki kaçırılan cenazeler Kilyos’ta saklama kabı içinde üst üste kaldırıma defnedilmiş, usulüne uygun defnedilmelerini bir tarafa bırakalım tanık olduğumuz manzara hukuka, ahlaka ve vicdana sığmayan görüntülerdi. 

‘GÖMÜLME HAKKI SIK SIK İHLAL EDİLDİ’

Raporda ulusal ve uluslararası mevzuatlarla düzenlenen ve Türkiye’de sık sık ihlal edilen gömülme hakkının, Yukarı Ölek  köyünde bulunan mezarlığın insanlık dışı bir şekilde boşaltılıp Kilyos’ta kaldırıma gömülmesiyle tekrar gündeme geldiğine vurgu yapılarak, “Her ne kadar insanlık dışı uygulamanın vardığı son nokta gündem olmuş olsa da cenazelerin Bitlis’ten alınma sürecinin başından sonuna tüm etik değerleri yerle bir edecek gayri ahlaki bir uygulama ile karşı karşıya kaldık. Gömülme hakkının hukuki boyutuna gelecek olursak  T.C Anayasası ve  AİHS, BM Medeni Haklar Sözleşmesi metinlerinde doğrudan yer verilmemiş olsa da konuya ilişkin yapılan başvurularda farklı farklı kategorilerde ihlal kararı vermektedir. Anayasa’da doğrudan yer verilmese bile Anayasa’nın başlangıç bölümünde insan onurundan, 17. maddesinde işkence ve eziyet yasağından ve 20. maddesinde özel hayatın korunmasından bahsedilmektedir” denildi.

‘BİRÇOK HAK KATEGORİSİ İHLALİ’

Bu durumun düşman ceza hukuku uygulaması olan “cenazeyi kaçırma” ve “gayri insanı muamele”, “özel yaşamın gizliliği”, “işkence yasağı” gibi birçok hak kategorisini ihlal ettiğinin altı çizildiği raporda, cenaze yakınlarının cenazelerini alamamasının ve insanlık dışı gömüldüğünü görmesinin ızdırap, işkence ve inanç özgürlüğüne aykırı olduğuna dikkat çekildi.

CENEVRE SÖZLEŞMESİ HATIRLATILDI

Cenevre Sözleşmesi’nin 3. Maddesi’nde yer alan “cenazeye saygı” hususundaki bölüme de yer verilen raporda, ilgili kısımlar ise şöyle belirtildi: “Cenevre Sözleşmesi’ne göre, ‘anlaşmazlık halinde taraflar ölenlerin, şerefli surette ve mümkün ise mensup bulundukları bir dinin merasimi ile gömülmesi ve mezarlarına hürmet edilmesi hususlarına dikkat edeceklerdir’ diye belirtmektedir. 170 ülke tarafından kabul edilmiş olan “Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme” Türkiye tarafından 4/6/2003 tarihli ve 4867 sayılı Kanunla beyanlar ve çekince ile onaylanmış; bu sözleşme kapsamında ilkelerin uygulama kılavuzu olan ve 2016 yılında güncellenen Minnesota Protokolün AİHM’in Türkiye kararlarında defalarca atıf yapılarak uygulanması, zorunlu bir kılavuz niteliği kazanmıştır. 

Protokolde toplu mezarlarla ilgili olarak,

a-) gömünün yeniden meydana çıkarılması bilimsel özen ile ele alınmalıdır. 

b-)çalışmaların başlatılması ile danışman, fiziksel antropolog veya arkeolog arasında koordinasyon içinde yürütülmelidir. 

c-) insan, cenaze kalıntıları, sıklıkla adli antropoloji teknikleri hakkında tecrübesi olmayan adli kolluk görevlileri, mezarlık işçileri tarafından mezardan çıkartılmaktadır. Bu yolla, çok değerli bilgiler kaybolacağı gibi, bazen asılsız bilgilerde yaratılabilir. Eğitimsiz kişiler tarafından mezar açma işlemenin yapılması yasaklanmalıdır.', bilgileri yer almaktadır” der.

Tüm bunlar bir yana  herkesin, ailesinin geleneklerine ve örf adetlerine uygun olarak, onurlu bir şekilde gömülme, akrabası olan veya kendisine çok yakın olan bir kişiyi defnetme, ahlaki görevlerini yerine getirme fırsatına sahip olma ve insan niteliğini gösterme, son yolculuğuna uğurlama, yas tutma ve ölüyü anma hakkı ile toplum ve devlet tarafından nasıl görülürse görülsün, bütün medeniyetlerde kutsal bir değeri ve hatıra sembolü olan bir mezara sahip olma hakkı vardır. Bu hak kanunla yazılı olarak düzenlenmeyi bile gerektirmeyecek kadar doğal ve tartışmasız bir haktır.  Bu hak hiçbir yasaya düzenlemeye ihtiyaç duymayacak kadar doğal ve insan özünden doğan bir haktır.”

'AİLELERİN YANINDA OLACAĞIZ'

Hükümete, cenazeler üzerinden intikam alma yönteminden vazgeçip bu utanca son verme çağrısının yapıldığı raporda, “Cenazeler tüm inanç ve ideolojilerde siyasi çıkarlara alet edilmeyecek kadar kutsaldır. Cenazelere  ve cenaze yakınlarına yapılan işkenceye bir an önce son verilip cenazelerin ailelerine teslim edilmesi gerekmektedir. Özgürlükçü Hukukçular Derneği olarak mezarlıklara ve cenazelere yapılan muamelelere ilişkin hukuki mücadelemizi sürdüreceğimizi ve ailelerin yanında olacağımızı bir kez daha kamuoyuna duyuruyoruz” denildi.


 

Diğer başlıklar

12:40 ‘Nurcan Polat’ı İnfaz Yasası’yla tahliye olan eşi öldürdü’
12:10 Ağır hasta tutuklu iki yıldır tek tutuluyor
11:05 HDP'den Minneapolis’e destek mesajı
10:28 Hrant Dink Vakfı’na destek, yetkililere çağrı
10:04 Floyd'u öldüren polise 35 yıl hapis istemi
09:12 Ekonomide yanıltıcı büyüme
09:07 Thomas Lovejoy: Doğayı önceleyen çığlık yükseliyor
09:07 Hastaların da elektriğini kestiler
09:07 Dereler Van Gölü’ne çöp taşıyor
09:07 DNA sonucu 2 yıl sonra geldi
09:03 Mahmur Meclisi Eşbaşkanı: Aç kalsak da muhtaç olmayız
09:03 ‘Doğanın mucizesine' yolculuk
09:03 Özbudun: Salgın katalizör rolü oynadı
09:03 Hayvana şiddet kabahat değil suç
09:03 Yaylalarda şimdiden kış hazırlığı
09:00 30 MAYIS 2020 GÜNDEMİ
08:33 Bağlar’da bir kadın öldürüldü
08:28 Cizre’de karantina artıyor
07:44 Koğuş dışında sayım vermeyen kadın tutuklulara soruşturma
00:14 15 ilde sokağa çıkma yasağı başladı
29/05/2020
23:52 Mazlum Ebdi: Diyaloğun ilk adımı başarıyla tamamlandı
23:45 Mithat Sancar: Hrant Dink Vakfı’nın yanındayız
23:36 Efrin için 20 kuruluştan BM’ye çağrı
23:25 Başaran’dan parti baskınına tepki
23:11 Konuşması Erdoğan yüzünden kesilen İnce yayını terk etti
23:00 RTÜK’ten 9 kanala ceza
22:49 Trump: Dünya Sağlık Örgütü ile ilişkimizi sonlandırıyoruz
22:30 Polis şiddeti bu defa Antep’te
22:08 Dargeçit’te toplu mezar bulundu
21:55 Hrant Dink Vakfı'na tehdide soruşturma
20:27 HDP Batman il binasına baskın: Eşbaşkanlar gözaltına alındı
19:41 Mor Çatı: Bakanlığın verileri gerçeği yansıtmıyor
19:34 28 kişi hayatını kaybetti, bin 141 yeni tanı
19:29 Kreşlerde alınacak tedbirler belirlendi
19:26 HDP’ye yönelik eleştirilere yanıt verdi
19:06 Beytüşşebap'ta dağ keçisi vuran şahsa ceza
19:02 Batman'da gözaltına alınan 8 KESK'li serbest
18:52 Ermeni Kilisesi'nde haçı söken kişi serbest bırakıldı
18:48 Yüksekdağ ve Demirtaş’ın tutukluluk incelemesi yapıldı
18:41 Bornova Kadın Platformu: İstismar yasasına izin vermeyeceğiz
18:32 Hrant Dink Vakfı’ndan ölüm tehdidi açıklaması
18:23 ÖHD ve MEBYA-DER’den Sîsê Mezarlığı’na ziyaret
18:16 HDP’li Çelik: Hrant Dink Vakfı yalnız değildir
18:08 KESK üyelerinin gözaltına alınmasına tepki
17:57 ABD Kongre üyesinden Pompeo'ya infaz düzenlemesi çağrısı
17:52 Beytüşşebap ve köylerine de maske zorunluluğu
17:50 Uygurlar ailesi 78 gündür adalet bekliyor
17:44 Çav Bella'yı paylaştığı için tutuklanan Özdemir'e tahliye
17:41 Viranşehir'de arazi kavgası: 2 ölü, 6 yaralı
17:36 HDP’den elektriği kesilen mahallelere ziyaret
17:27 Mardin ve Cizre'de birçok yer karantinaya alındı
16:30 Sürgünlere karşı Ankara’ya yürüyecekler
15:53 Banka 'Sakıncalısın' diyerek KHK'liye parasını vermedi
15:51 Kadınlar Kocabaş’ın öldürüldüğü yerde: Sessiz kalmıyoruz
15:33 Sivil cumadan salgınlı cumaya
15:28 Ege’de 4 ayda 8 bin 283 hak ihlali
15:20 Metal işçilerinin yüzde 75’i gelir kaybı yaşadı
15:08 HDP’den Dilgeş’e ziyaret: İhtiyaçları karşılanmıyor
15:01 Zeytinburnu’nda oturma eylemi 769’uncu gününde
14:32 'Ataş ihmalkarlıktan öldü'
14:28 Kalekol inşaatına roketli saldırı
14:20 Fiziki mesafeli ilk Cuma namazı
14:15 MMO: Zilan'daki HES kimliksizleştirme politikasıdır
14:14 Van esnafı hazırlıklara başladı
14:13 Cezaevi önünde açıklama: Tutukluların yaşam alanları daraltıldı
13:52 Cezaevi kapalı görüşleri 1 Haziran’da başlıyor
13:50 Ankara Kadın Platformu: Biat etmeyeceğiz
13:49 DBB’nin çaycısında Kovid-19 tespit edildi
13:48 Silivri raporu: 107 korona vakası, 15 koğuş karantinada
13:46 Sürgün protestosuna müdahale: 8 gözaltı
13:25 Twitter’den Trump açıklaması
13:24 Tutuklanan kadınlara destek
13:02 Özel: Yargı bağımsızlığı olmadan kimse kendini güvende hissetmeyecek
12:14 Sağlıkçıda enfekte riski artı
11:57 Dış ticaret açığı yüzde 67 arttı
11:56 Demirtaş’a savunma soruşturması
11:32 Başakşehir'de atölyede patlama: 2 ölü
11:30 Yargısal faaliyetler 1 Haziran’da başlayacak
11:01 Dişi kurdu öldürüp yavrularını yakaladılar
10:57 HDK: Çorum Katliamı yeni sistemin inşasında bir mesajdı
10:24 Cizre’de maskesiz sokağa çıkmak yasaklandı
10:22 Anne Doku: Gülistan neredesin, ciğerim yanıyor
10:21 Patrondan işçiye: Maskeyi yıka yıka kullan
10:11 Ekonomide beklenen büyüme gerçekleşmedi
10:11 Çöken kanalizasyon borusu kazalara davetiye çıkarıyor
10:05 Floyd'u öldüren polislerin karakolu ateşe verildi
09:50 Tiyatro Mencel'den skeç kampanyası
09:48 Safitürk'ün ağabeyi: Bombayı Emniyet Amiri koydu
09:40 Türkdoğan: Rejimi görmeden polis şiddetini konuşmak yanılgıdır
09:39 AYM'den 'tecrit faksı' kararı
09:15 CHP’li Aydoğan: Polis şiddetinin nedeni siyaset dilidir
09:07 Dolunun vurduğu çiftçilerden ‘afet bölgesi’ talebi
09:06 Soylu hedef gösterdi, Rosa takibe alındı
09:05 ‘Hukuk uygulanırsa Timtik ve Ünsal'ın talebi karşılanır’
09:03 İpek böcekleri dut yaprağına doymuyor
09:03 Defin ruhsatı verilen cenaze de Kilyos kaldırımında
09:02 JES’lerden arı katliamı!
09:02 Anne Elvan: Poliste bu yetki oldukça nice çocuklar ölür
09:02 Kayyım ‘daha iyisini' yapmadı
09:00 Sabri Kaya’nın kızı: Göz göre göre öldürdüler