Pontos Rumları: 19 Mayıs bizler için soykırımdır

img

İSTANBUL - 19 Mayıs 1919’un Pontos Rumlarına yönelik soykırımın "en ölümcül darbesinin" başlangıcı olduğunu belirten Pontuslu Rumlar, bu tarihin aynı zamanda Kürtler, Aleviler ve diğer halklar için de soykırımı ifade ettiğini vurguladı.  

İttihat ve Terakki yönetimi tarafından 1915’te bir buçuk milyon Ermeni ve 300 bine yakın Süryani’nin hayatına mal olan tehcir ve soykırımın son halkası Pontus Rumlarına yönelik gerçekleşti. Yunan tarihçi Konstantinos Fotiatis’e göre, 1914-1921 yılları arasında Amasya, Samsun ve Giresun’da 134 bin 78, Niksar’da 27 bin 216, Trabzon’da 38 bin 434, Tokat’ta 64 bin 582, Maçka’da 17 bin 479, Şebinkarahisar’da 21 bin 448 Rum, mübadele yollarında hayatını kaybeden 50 bin insanla birlikte toplam 353 bin Pontoslu soykırıma uğradı. Yine Fotiadis ve Pontoslu Rumlara göre, 1914’de başlayan sürecin en ölümcül darbesi 19 Mayıs 1919 tarihinde yaşandı. Bu tarihte Samsun’a çıkan Mustafa Kemal’in ilk olarak görüştüğü Sakallı Nurettin Paşa ve Topal Osman’ın Rum halkına yönelik saldırılarda ön planda olması bu iddiayı güçlendiriyor. 
 
Pontoslu Rumlar, soykırımın yıldönümü olarak kabul ettikleri 19 Mayıs'a ilişkin konuştu. 
 
SON ETABIN BAŞLADIĞI TARİH
 
Trabzon Maçkalı olduğunu belirten yazar Tamer Çilingir, hep farkında olduğu Rum kimliğini kabul etmesinin 40’lı yaşlarında olduğunu ifade etti. Okudukları okullarda ve çevrelerinde yıllarca Rumların "kötü ve hain insanlar" olarak anlatıldığına değinen Çilingir, "Türklük ise en ‘yüce’ değerdi" dedi. 
 
Çilingir, Pontos Rumlarına yönelik soykırımın, Süryani ve Ermenilere yönelik soykırımdan bağımsız olmadığı gibi Trakya ve Küçük Asya Rumlarına yönelik soykırımdan da bağımsız ele alınamayacağına dikkati çekti. 19 Mayıs 1919’u söz konusu projenin "son etabı" olarak nitelendiren Çilingir, Pontos’ta bu tarihe kadar 150 binden fazla insanın katledildiğini söyledi. 19 Mayıs’ın resmi ideolojide ise "emperyalizme karşı bir kurtuluş savaşının başladığı tarih" olduğunu belirten Çilingir, “Ortada bir ‘milli mücadele’ de yoktur. Emperyalist paylaşım savaşının mağlubu Osmanlı’dan geriye kalan topraklardaki iktidar mücadelesi modern, batıcı ama Müslüman kimlikli bir kapitalist devlet olarak ayakta kalma çabasıdır” diye belirtti. 
 
KATLİAMLAR TARİHİ 
 
“Yüz yıllık cumhuriyet tarihi de baskı, zulüm ve katliamlar tarihidir” diyen Çilingir, "kanlı tarihin" başlangıcı olan 19 Mayıs’ın sadece Rumlar açısından soykırımı ifade etmediğini kaydetti. 100 yıl boyunca zulüm ve katliamlara uğrayan Aleviler, Kürtler ve Lazlar için de aynı anlama geldiğine işaret eden Çilingir, bu tarihin kendisine "Türküm" diyen yoksul işçiler ve Müslümanlıktan asla ödün vermeyenlerin kadınlara reva gördüğü uygulamalarıyla, kadınlar açısından da kara bir gün olduğunu vurguladı. 
 
PONTOSLULAR KİMLİĞİ İLE YÜZLEŞİYOR
 
Devletin baskı, yasak ve asimilasyon politikalarından kaynaklı Pontosluları da kendi kimliklerini gizlemeye ittiğine dikkati çeken Çilingir, “Neredeyse tüm ailelerin soylarının Müslüman ve Türk olduğunu ispat etme çabaları da yüz yıl öce ve yüz yıl boyunca nasıl bir korku içinde olduklarının göstergesi değil midir” diye sordu. Ancak, son yıllarda kimlikleri ile yüzleşenlerin sayısının arttığını vurgulayan Çilingir, şunları söyledi: “Asıl korku devletin ve kendisine bir takım statükolar oluşturmuş kesimlerin korkusudur. Pontos’un dışındaki Rum düşmanlığı Pontos’ta aynı düzeyde değildir. Binlerce yıllık kültürel ve tarihsel birikim soykırıma rağmen hala yok edilemediği için herkes açısından ‘acaba ben Rum muyum’ ‘şüphesi(!)’ hep var olmuştur. Pontos insanı, Rum kimliği ile yüzleşmenin dışında her şeyden önce yüz yıl önce bu topraklarda Hristiyan Rumların yaşadığını biliyor.”
 
'TÜRK TOPLUMU VİCDANIYLA YÜZLEŞMELİ'
 
Yunanistan’da ve Avrupa’da Pontoslu Rumların kurdukları federasyonların soykırım ile ilgili etkinlikler yaptığını anımsatan Çilingir, “Konferanslar, belgesel film çalışmaları, kitap yayınları ve değişik dillere çevrilmesi gibi faaliyetlerden oluşan bu etkinlikler bir duyarlılık yaratıyor. Fakat yeterli değil tabi. Sonuçta bu federasyonlar diasporadaki Rumlardan, yani 100 yıl önce sürgün edilmiş olan Rumların torunları. Bu konuda asıl çalışmanın daha etkili olması için bugünkü Pontos coğrafyasından yapılması gerekiyor. Ve dünya kamuoyundan daha da önemlisi bugünkü Pontos coğrafyasında ve Türk toplumun vicdanında bir yüzleşme yaşanması gerekiyor. Öte yandan özellikle muhalif kesimlerin ve tabi Kürtlerin de bu konuda seslerinin çıkması bu süreci hızlandıracaktır” diye konuştu. 
 
KRALDAN DAHA KRALCI
 
Samsun Bafralı barış aktivisti Yannis Vasilis Yaylalı ise, kendisi gibi büyüklerinin de Pontos’ta doğduğunu, yedi göbek Pontos Rumu olduğunu vurguladı. Ailesinin hem korkudan hem de bölgede Rum kimliğinin "küfür" olarak algılanmasından kaynaklı kimliklerinden uzak durduğunu ifade eden Yaylalı, “Hatta o kadar uzak ki, bizlere Türk ordusu ve çetecileri tarafından öldürülen büyük babamız ve ailesini, sözde ‘Kurtuluş Savaşı’nda’ öldüğü ve cenazesinin ise getirilemediği söylendi. Kraldan daha kralcı olmak deyimi vardır ya, bizimkiler bunun ile yetinmemiş ve bizleri sözün tam manası ile kendi değerlerine sırt çevirmiş birer Türk ırkçısı olarak yetiştirdiler” diye belirtti. 
 
YÜZLEŞMEYİ SAĞLADI
 
Kendisi gibi durumun farkında olmayanların kendi halkı Rumlar dahil herkesten nefret ederek büyüdüğünü söyleyen Yaylalı, bu dönüşümün ise 1994’de askerlik yaparken PKK’nin eline geçmesi ile başladığını belirtti. Böylece Kürt halkı gerçekliği ile karşılaştığını paylaşan Yaylalı, “Bu hesaplaşma daha sonra beni kendi halkımla, kendi değerlerimle yüzleşmeye taşıdı. Kürt halkına karşı savaşa gitmişken, onca kötülüğü yapmışken, Kürt halkının yiğit evlatları insan olabilmem için bana bir şans daha verdi. Pontos'daki Rum halk gerçeği ile yüzleştiğimde ise bu inkar, katliam ve soykırım sisteminin temelinde, halkların kanı ve mezarsız canların olduğunu gördüm” dedi. 
 
'ÖLÜMCÜL' SALDIRI: 19 MAYIS 
 
Gayri Müslim halklara yönelik soykırımın üç aşamada gerçekleştiğini kaydeden Yaylalı, ilk iki aşamanın Osmanlı döneminde II. Abdülhamit ve İttihat Terakki döneminde olduğunu belirtti. Yaylalı, "Ölümcül" saldırının ise, Mustafa Kemal ve arkadaşlarının 19 Mayıs 1919 günü Samsun'a çıkmasıyla başladığını vurguladı. Mustafa Kemal ve arkadaşlarının tüm imkanlarını Pontos Rumlarının soykırımını tamamlamak için seferber ettiğini söyleyen Yaylalı, “Böylece Pontos Rumları ile birlikte üç aşamada gerçekleşen gayr-ı Müslim halkların imhası tamamlandı. Bu yüzden 19 Mayıs 1919 günü temsili olarak yaşadığımız soykırımı anma günü olarak görülür” diye ifade etti.  
 
HALKLARIN MÜCADELESİ İVME KAZANDI
 
Kürt mücadelesinin getirdiği ivme ile halkların kendisini toparlama sürecine girdiğini ifade eden Yaylalı, Karadeniz bölgesinde Hemşin, Laz ve Gürcü halkından sonra kendilerinin de ayağa kalmaya çalıştıklarını belirtti. 2016 yılında Ankara’da soykırım konferansı düzenlediklerini hatırlatan Yaylalı, “Yüzyıl sonra soykırımı yürüten merkezde Pontos'un, Pontuslu Rumların hala burada oldukları mesajını verdik. Bu üç kesimin dikkatini çekti. Birincisi Pontoslu Rum gençlerin, ikincisi Sol, sosyalist, muhalif güçlerin ve tabi devletin de dikkatinden kaçmadı. İlk iki kesimden çok olumlu tepkiler aldığımızı söyleyebilirim. Devlette özellikle önde koşturan bizlere karşı birçok soruşturma başlattı. Tutuklanmama neden olan davalardan biri de Pontos Soykırımı ile yaptığım paylaşımlardı” ifadelerini kullandı.  
 
‘RÖNESANSIMIZI YAŞIYORUZ’
 
"Yüzyıl sonra tekrar Rönesans’ımızı yaşar gibiydik” diyen Yaylalı, bu dönemden sonra Pontos Rumlarına yönelik soykırımı anlatan birçok kitabın yazıldığını ya da Türkçeye çevrildiğinin altını çizdi. Başta Yunanistan olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde konferanslar düzenlendiğini de ekleyen Yaylalı, “Elbette bu daha başlangıç, diğer halklar gibi Pontos'da ve Türkiye'de kurumsallaşmış bir örgütlülüğümüz yok ama bu çalışmalar ileride onu da getirecektir. Halkımız, mücadelemizle birlikte halkların ağzında 'küfür' olmaktan çıkıp, kendi dilimizde kardeşliğin haykırıldığı sloganlara dönecektir. Nerede olursak olalım, yüzümüz hep Pontos'a dönük olacaktır. Mücadelemize gençlerin ilgisi şimdiden çok arttı, mücadele devam ettikçe sistemin 600 yıllık inkar ve asimilasyonu karton gibi yırtılıp atılacaktır” diye konuştu. 
 
YÜZLEŞMEKTEN KORKULUYOR
 
Türkiye’de sol muhalefetin hala Pontoslu Rumların soykırımı ile yüzleşmekte sorun yaşadığını da sözlerine ekleyen Yaylalı, “Bir şeyi açıkça belirtmem gerekir, çünkü bu Kürt halkına karşı benim bir borcumdur. Geçtiğimiz 19 Mayıs’ta modern Genç Osmanlıcılar, İttihatçılar ve Kemalistlerin Samsun'a çıkarma yapmasına ilişkin Pervin Buldan şahsında HDP'nin 'bizde orada olmalıydık' sitemi biz Pontos Rumlarını oldukça üzmüştür. Yine, benzer şekilde Sol Partili Alper Taş’ın 23 Nisan ve 19 Mayıs kutlamaları bizleri çok üzmüştür” dedi. 
 
“19 Mayısı ya bayram olarak kutlarsın, ya da anma olarak” diyen Yaylalı, şöyle devam etti: “Yani, ya inkarcı, talancı, soykırımcılar ile yan yana olursunuz ya da soykırıma uğratılmış halklar ile yan yana olursunuz. Kürt halkı ve iradesi bana insanlığımı kazandırdı. O yüzden başka türlü düşünüp başka türlü konuşamam. Soykırımcılar sizi hedef tahtasına koyduğunda, kimseyi ayırt etmiyorlar, herkesi bir arada yok edip gidiyorlar. Tarihimiz o kadar açık ki, resmi ideolojinin materyalleri dışında da çok değerli çalışmalar vermeye başladık. Lütfen o acı deneyimleri okuyalım ve bu deneyimleri halklar ile paylaşalım ki tekrar benzer durumları yaşamayalım."
 
MA / Tolga Güney

Diğer başlıklar

15:08 Gazeteci Eser ve Topaloğlu'nun duruşması ertelendi
14:34 Ağırlaştırılmış müebbetle yargılanan sanığa 8 yıl ceza
14:32 Sancar MA’ya konuştu: Çözümün adresi Meclis’tir, hiçbir aktör göz ardı edilemez
14:26 Barış Anneleri'nden Emine Şenyaşar'a dayanışma ziyareti
13:58 Barış Anneleri Süleymaniye’de bir araya geldi
13:55 Düzce’de Kürt işçilere saldırı
13:51 Validebağ’da gönüllüleri ziyaret eden Yapıcı: Suç duyurusunda bulunacağız
13:47 'İntihar etti' denilen kadının katledildiği ortaya çıktı
13:43 Temel ve Dündar’ın yargılamasının durdurulması talebine ret
13:15 İHD ve Meriç nehrine atılan mültecilerin ailelerinden açıklama
13:07 Avukatlardan İmralı başvurusu
13:07 TJA’dan yeni dönem öncesi kadın buluşması
12:47 İşten atılan Ayşe Erim'in mücadelesi kazandı
12:46 Validebağ Korusu’nda gerginlik sürüyor
12:38 Başkan temaslı çıkınca Kobanê Davası'na iki gün ara verildi
12:33 'Turunçlu Arıtma Tesisi kapatılsın'
12:29 Elazığ Cezaevi’nde ağız içi arama dayatılıyor
12:19 Meksika’da günde en az 10 kadın ve kız çocuğu katlediliyor
11:56 Emine Şenyaşar'dan avukatlara dayanışma çağrısı
11:49 Vartinis Katliamı davası: Alay Komutanı Karaoğlu hakkında tutuklama kararı
11:39 Kayyım mahallelinin tandırlarını yıktırdı
10:56 6 ayda bin 98 hak savunucusu gözaltına alındı
10:45 Gazeteci Sarya: Suriye'nin geleceğini bölge halkı belirleyebilir
10:45 Avukat Maçoğlu: Kobanê dosyasında unutulan belge araştırılırsa kumpas ortaya çıkacak
10:36 Bölgede HDP'nin oyları artarken, AKP'ninkiler eridi
10:18 Yüzde 98 engelli kişi tutuklandı
10:01 Katledilen kolberlerin cenazesi saatlerce güneş altında bekletildi
09:27 İnfazı yakılan tutukluya 9 yıl fazla ceza yazıldı
09:27 Validebağ Korusu'na polis eşliğinde baskın
09:26 3 kentte ev baskınları: 9 kişi gözaltında
09:11 Federe Kürdistan'da son 6 ayda 4 bin kadın başvurdu
09:11 Polis aramada sigara içen şoförü darp etti
09:10 Yeni yapılaşma için köyler imara açıldı
09:09 Kaçak plastik işletmeleri zehir saçıyor, belediye izliyor
09:08 Ailesi katledilen İzol adliye önünde: Sadece adalet istiyoruz
09:07 Kadınlar mitinge hazırlanıyor: Özgürlüğümüz için evlerden çıkıyoruz
09:06 Anadilde müziği renklerle öğreniyorlar
09:04 15 milyon TL'lik 6 ihalede usulsüzlük
09:03 Tutukluların şikayet dilekçesi başgardiyanda takılıyor
09:02 Gözlerini kaybeden tutuklunun şikayetine ‘ispata muhtaç’ savunması
09:01 ‘Yeni Yüksekova’ çalışması bitmiyor
09:00 21 EYLÜL 2021 GÜNDEMİ
08:33 Barınamayan öğrencilerin eylemi sürüyor
20/09/2021
23:46 Ankara’da 'Barınamıyoruz' diyen 9 öğrenci gözaltına alındı
23:02 Yolcu otobüsüne saldırı: 2 yaralı
22:51 Erdoğan'dan 'yurt' eleştirilerine yanıt
22:34 Rusya’da seçim sonuçları belli oldu
22:06 İzmir’de üniversite öğrencileri çadır nöbeti başlattı
21:07 Koronadan 231 kişi daha hayatını kaybetti
20:24 Çelemoğlu'nu katleden Çetin'in HTS kayıtları incelenecek
20:12 Uğur Tekstil çalışanları: Sendika hakkımız engellenemez
20:06 Suruç Aileleri İnisiyatifi: Dava kapatılmak isteniyor
19:36 BTS'nin oturma eylemi 36’ncı haftasında
19:27 Gökkan’ın avukatları mahkemeyi HSK’ye şikayet etti
19:16 Eğitim Sen: 19 milyon öğrenci kaderine terk edildi
18:45 Heymans: Türkiye’de Torosların yerini Transporter aldı
18:31 Musa Anter ödülleri sahiplerini buldu: Mirası özgür basın emekçileri devraldı
17:58 Bitlis’te sokağa çıkma yasağı
17:51 Gabar’da yangı yayılıyor
17:37 HDP eski Milletvekili Kocaman tahliye edildi
17:29 Cizre’de ‘Özgürlük zamanı’ buluşmaları sürüyor
17:10 Adıyaman'da 339 ev karantinaya alındı
17:08 Cenevre’deki mahkemede konuşan Keskin: İşkence bir devlet politikası
16:57 Apê Musa mezarı başında anıldı
16:30 Türkiye'nin bombardımanında 2 kolber hayatını kaybetti
16:30 Kobanê Davası yarına ertelendi
16:26 Silvan’da bir kişi gözaltına alındı
15:47 Kobanê Davası’nda savunma yapan Tan: MYK toplantısına katılmadım
15:46 Av. Özdoğan: Yargılama siyasi bir partinin odasında başladı
15:36 Türkiye, Cenevre’de yargılanıyor: Kürtlere yönelik ayrımcılık ve işkence arttı
15:10 4 yakını katledilen İzol yine 'adalet' istedi
15:07 Ağaç kıyımı AKP'li belediye başkanını da isyan ettirdi
14:42 Zam talep eden saya işçileri iş bıraktı
14:41 Kadın avukatlardan Emine Şenyaşar'a destek
14:34 Müteahhitler zamlara karşı iş bıraktı
13:49 Ferhat Tepe’nin fotoğrafına yasak: Örgüt bağı araştırılıyor!
13:20 Taliban’dan kadın belediye çalışanlarına ‘evde kalın’ talimatı
13:16 Kobanê eylemlerinde kaç YPG'li tedavi edildi?
13:08 Afganistan’da Kadın Bakanlığı’nın kaldırılması protesto edildi
13:07 HDP’li gençlerden uyuşturucuya karşı etkinlik
13:05 'Barınamayan' öğrenciler geceyi sokakta geçirdi
12:53 Buldan'dan 'kumpas davası' çıkışı: Gerçek suçlular korunuyor
12:33 Gözaltına alınan İranlı 9 Kürt ÖSO’ya teslim edildi
12:33 Leyla Güven'e 'renk' gerekçesi: Bölücü elbise cezaevine giremedi!
12:29 Hasta tutuklu Şahin: Tedavi hakkım engelleniyor
12:28 503 cenaze kimsesizler mezarlığında bekletiliyor
12:27 İbrahim Ayhan mezarı başında anıldı
12:05 Kobanê Davası: İddianamenin omurgasını oluşturan ifadeler dosyada yok
11:50 Ekolojist Akyıldız: Tarihte görülmemiş doğa kırımı yaşanıyor
11:33 Şenyaşar: Bu zulmü dayanışmayla sonlandıracağız
11:22 Gazeteci Durket Süren’in duruşması ertelendi
11:22 Bir zamanlar değirmene şimdi ise köye hayat veriyor!
11:02 Apê Musa katledildiği sokakta anıldı
10:45 Kobanê Davası'nda gazeteci ve izleyicilere engel
10:32 Vartnis Katliamı duruşmasına dayanışma çağrısı
10:30 Efrîn'de Kürtçeye yasak!
10:29 Yeni Yaşam ‘Apê Musa'nın kalemiyiz’ manşetiyle çıktı
10:28 Yousif Ismael: ABD Suriye'den çekilir, Irak’ta kalır
10:04 Herkesin değerini teslim etmeye mecbur olduğu gelenek
09:33 Halktan ve doğadan yana...