'Dengbêjlik kadının serhildanıdır'

img

ADANA - Siirt’ten Adana’ya göç ettirilen dengbêj Hediye Alağaş,  memleket özlemini kilamlarla dindirmeye çalıştığını belirterek, “Dengbêjlik kadının serhildanıdır” diyerek sahiplenme çağrısında bulundu.

Toplumsal belleğin en güçlü aktarıcısı ve en etkili anımsama biçimi olan dengbêjlik, Kürt kültürünün önemli sembollerinden biri olarak varlığını sürdürüyor. Bin yıllardan bu yana kültürlerini, geleneklerini ve tarihsel yaşanmışlıklarını dengbêjlikle aktaran Kürtler, diğer yandan bellekleri yok etmeyi hedefleyen asimilasyon politikalarına da bu kültürle cevap oluyor. Kimi zaman sürgün, katliam ve işgal gibi toplumsal konuları işleyen dengbêjler, kimi zamanda bedenlere işlenen yaralara karşı seslerini yükseltiyor. 
 
Bu kültürü günümüze taşıyan dengbêjlerden biri de Siirt'in Pervari ilçesine bağlı Erkent (Erkendi) köyünden Adana’ya göçertilen Hediye Alağaş. Yaşadığı toprakları hem devlet baskısı hem de ailesel sorunlardan kaynaklı terk etmek zorunda kalan Alağaş, uzaklaştırıldığı coğrafyaya olan özlemini seslendirdiği klamlarla bastırmaya çalışıyor. Tıpkı, Kürt tarihinde ismini duyuran kadın dengbêjlerden Meryem Xan, Eyşe Şan, Aslîka Qadir ve Sûsika Simo gibi. 
 
 
MEMLEKET HASRETİ 
 
Memleketi Siirt’ten ayrılmak mecburiyetinde kaldığını belirten Alağaş, göç etmek zorunda bırakıldığı Adana’da ise ayakta kalabilmek için birçok zorlukla mücadele ettiğini söyledi. Adana’ya ilk geldiği yıllarda çadırda kaldıklarını daha sonra ev alabildiklerini ifade eden Alağaş, “İnsanın kendi topraklarından ayrılması kadar zor bir durum yoktur. Kendi yurdumuzda çiftlik sahibi iken, buralarda başkalarının işçisi olduk. Bu durum da zordur ama beni en çok memleket hasreti zorladı. Memleket hasreti üzerine dengbej oldum. Köyümden çıkıp geldiğimi Adana’da bestelediğim dengbejlerim oldu. Ülke hasreti, kardeş hasreti, toprak hasreti beni buna yönlendirdi. Toprağıma olan hasreti klamlarla seslendirerek, biraz da olsun rahatlıyorum” dedi. 
 
DENGBÊJLİKTE KADIN 
 
Dengbêjliğin asıl yaratıcılarının kadınlar olduğunu söyleyen Alağaş, toplumdaki yanlış algının önüne geçilmesini istedi. “Kadınlar hem toplumsal hem de kişisel duyguları daha fazla anlamlandırıyor” diyen Alağaş, “Kadınlar, tarihten bu yana öldürülen çocukları, kardeşleri, halkı, yurdu üzerine klamlar söyleyerek, yaşananları anlamlandırabilmişlerdir. Onun için dengbejlik kadın işidir. Çünkü kadınlar acıyı daha derinden anlamlandırıyor” diye belirtti. 
 
Toplumsal cinsiyet rollerinin en keskin olduğu dönemlerde bile Kürt kadınların klamlarla kendini var ettiğini belirten Alağaş, özellikle son yıllarda kadın dengbêjlerin artmasının umut verdiğini dile getirdi. Alağaş, “Kadınların cemaat içinde dengbejlik yapması zahmetliydi ama bunlar aşıldı. Bu konuda ailem, beni engellemedi hatta sürekli destek verdi. Tekrar ediyorum ilk klamları kadınlar söylemiş erkekler onlardan alıp söylemeye devam etmişlerdir” ifadelerini kullandı.  
 
GEÇMİŞİN İZİNİ SÜRÜYOR 
 
Dengbêjliğin hafızayla ilişkisine dair ise Alağaş, şunları söyledi: “Her klamlarımda memleketimde yaşanan olayları, baskınları, sürgünleri, çocukluğumu, tekrar tekrar hatırlıyorum. Geçmişte yaşanan tüm olaylar gözümün önüne geliyor. Yine kültürümüzü, yaşayış şeklimiz, evlerimizin yapısı, çocukluğumun geçtiği tüm sokakları tekrar hatırlıyorum. Böylelikle doğup büyüdüğüm memleketimi gözlerimin önüne getiriyorum. Bu da unutmama engel oluyor.  Ölene kadar da aklımdan gitmeyecek.” 
 
KADININ SERHİLDANI 
 
Bir kadının sorunlarını en iyi ve en yoğun biçimde klamlarla anlattığını tekrarlayan Alağaş, şöyle devam etti: “Dengbêjlik kadının serhildanıdır. Kürtlerin tarihi dengbêjikle aktarılıyor. Kadınlar yaşadıkları acılara karşı klamlarla seslerini yükseltiyor. Sesi dengbêjliğe yatkın tüm kadınlar söylesin. Toplumun içinde, cemaatlerde söylesinler. Kültürlerini, tarihlerini unutmamaları için söylemeleri gerekiyor. Dengbêjlik kötü bir şey değildir. Den Kürtlerin dili ve kültürüdür.”
 
MA / Selman Güzelyüz - Hamdullah Yağız Kesen
 

Diğer başlıklar

17/05/2022
22:30 Ukrayna: Rusya ile müzakere süreci askıya alındı
22:22 Diyarbakır’da Kürt Dil Bayramı'nın finali coşkuyla yapıldı
21:53 Bitlis’te de Kürtçe konser iptal edildi
21:43 Kimyasal silah kullanımına karşı OPCW önünde eylem
20:56 ‘Cumartesi Anneleri’ sergisi: Fotoğraflar ülkenin özeti
20:35 Koronadan 7 kişi daha hayatını kaybetti
19:43 DEDAŞ’a karşı çıkan yurttaşa jandarmadan darp
19:02 EMEP Diyarbakır’da Kürt dil atölyesi çalışması başlattı
18:57 Kadınlardan Kültür ve Özaydın için açıklama
18:39 İslahiye Cezaevi’nde açlık grevi 42’nci gününde sonlandırıldı
18:11 HDP’li vekillerden Soylu’ya: Kolluğun karıştığı kaç istismar, tecavüz ve cinayet işlendi?
17:39 Mahkeme başkanından yargılanan avukata hakaret
17:09 Cumartesi Annesi Yıldız serbest bırakıldı
16:45 Tecavüz faili Erkmen’in tutukluluğuna devam kararı
16:30 İpek ve Kılavuz serbest bırakıldı
16:30 Bebeğini bırakmak zorunda kalan kadın tahliye edildi
16:24 'Hasta tutuklular ölüme terk edildi'
16:24 Meclis’te salon yasağına Kürtçe şarkılı protesto
16:10 Bir kadın daha korunamadı: Sinem Sökmen katledildi
16:05 HDP’li kadınlardan açıklama: Sakine Kültür’ün hesabını soracağız
15:51 Kültür’ün taziyesine katılan kadınlar cezasızlığa dikkat çekti
15:37 ‘Beyaz Miting’e çağrı: Emek bizim söz bizim!
15:23 Adalet Nöbeti: Bırakın çocuklarımızı biz tedavi edelim
15:06 Soylu’ya 'Sende yargılanacaksın' diyen Cumartesi Annesi gözaltına alındı
15:03 Adıyaman'da 1 tutuklama
15:02 Hukukçular Gezi için adliye önündeydi: Karanlığı birlikte aşacağız
14:48 TMMOB: Bütçenin savaşa ayrılması halkı yoksullaştırıyor
14:33 Yüksekova’da 2 kişi gözaltına alındı
14:20 Çeşme’deki ‘rant projesine’ karşı eylem yaptılar
14:19 İHD Kayıp Komisyonu’ndan devlete yüzleşme çağırısı
14:03 Derik’in Misûrî köyü 7 gündür susuz
13:39 ‘Haki Karer bize Kürt olduğumuzu söylüyordu’
13:37 Ege'de bin 447 hak ihlali yaşandı
13:37 Şırnak’ta 3 kişi tutuklandı
13:24 Mersin’den İHD’li Çobanoğlu’nun tehdit edilmesine tepki
13:16 Silopi’de şüpheli çocuk ölümü
13:11 Tez-Koop-İş: Üyelerimiz istifaya zorlanıyor
13:08 Silvan Belediyesi Eşbaşkanı Toprak'ın duruşması ertelendi
13:07 KESK Beyaz Miting’e katılıyor: Renklerimizi katalım
13:02 İzmir'de şüpheli kadın ölümü
12:50 Buldan: Zulümlerinizle sonuç alamayacaksınız - YENİLENDİ
12:47 Gazeteci Yalçın’a hapis talebi
12:12 Bahçeli cenazeye saldıran polisleri ve konser yasağını savundu
12:05 HDP'den açık havada konferans: Çözümün adresi Öcalan'dır - YENİLENDİ
11:49 PKK Lideri Öcalan’ın avukatlarından görüşme başvurusu
11:39 Hekim Sen: Özlük haklarımız verilsin - YENİLENDİ
11:39 İzmir'de çay ve kahveye zam
11:29 Şenyaşar ailesi: İkinci adımın atılması engellendi
11:03 Arama noktasına karşı çıkan HDP'liler yolu trafiğe kapattı - YENİLENDİ
10:50 Mardin’de 3 kişi gözaltına alındı
10:36 Nisan ayında 71 çocuk yaşamını yitirdi
10:33 Dr.Hazargöl: Suriyeliler siyasi araçtır
10:06 Til Rifet’de SİHA saldırısı
09:48 Kadınlar: Çözüm örgütlü mücadeledir
09:45 Yaylanın yolunu tutan gençler geleneklerini sürdürüyor
09:44 Kayyımın gidermediği kanalizasyon arızası çileden çıkardı
09:42 Silopili kadınlar: Katil bu cesareti kimden alıyor?
09:41 Şırnaklılar: Cezaevlerindeki ölümlere karşı başkaldırmalıyız
09:41 Besta’da yaşam alanları yok ediliyor
09:38 Berwarî: Kürtler Barzani ailesinden hesap sormalı
09:37 Eşini Türkiye, kardeşini KDP aldı: Onları asla affetmem
09:37 KDP’nin 76 yıllık ihanet tarihi
09:35 Korucular Besta’yı yok ediyor!
09:34 Şenses: İnsan hakları için çalışmaya devam edeceğiz
09:29 Aysel Doğan’ın yeğeni Mansuroğlu: Bana çok dokundu
09:15 TAJÊ Sözcüsü Sebrî: Öcalan’ın felsefesi karanlıkta kıvılcım oldu
09:14 5 Haziran davasında avukatların müdahillikleri düşürüldü
09:12 Barış İçin Kadın Girişimi'ni aktifleştirme çağrısı
09:05 Köylerine GBT kontrolüyle girebiliyorlar
09:04 Gıda krizi: Maliyetler yükseldi, tarlalar icrada
09:02 Çîrok Projesi: Kürt hikayeleri müzikle buluştu
09:00 Bağlar Belediyesi taşınmazı İletişim Başkanlığı’na devredildi
09:00 17 MAYIS 2022 GÜNDEMİ
08:28 Kadıköy Belediyesi’ne operasyon: 224 kişi hakkında gözaltı kararı
08:06 Demir'in cenazesi defnedildi
16/05/2022
23:59 Katledilen Karaduman’ın cenazesi 6 yıl sonra verildi
23:55 ARÎ-DER'den 30 kursiyere sertifika
23:11 Amedspor Play-Off’tan elendi
22:17 Metin-Kemal Kahraman: Konserimiz yasaklandı
21:48 Kadınlar Kültür için yürüdü: Kadın mücadelesini yükselteceğiz
21:13 Kovid-19’dan 4 yeni vefat
20:41 Mamak’ta Kürt Dil Bayramı kutlandı: Her şeyimiz Kürtçedir
20:10 Amedspor taraftarlarına polis saldırısı
19:55 Mahmur’da tecride karşı 3 günlük eylem kararı
19:31 Van'da bir kadın katledildi
18:56 Cudi’de helikopter hareketliliği
18:47 Kıyı Kanunu'nda yapılan değişikliğe dava açıldı
18:40 ARİ-DER çocuklarla Kürt Dil Bayramı’nı kutladı
18:19 Adana Geçinemiyoruz Platformu: Krizin faturasını biz ödemeyeceğiz
18:10 Pınar Gültekin davasında karar çıkmadı
17:38 Yüksekova Devlet Hastanesi’nde helikopter hareketliliği
17:20 Kampüs Cadıları Pınar Gültekin için yürüdü
17:06 Özer çifti sağlık raporu için hastaneye götürüldü
17:05 AKP’li belediyeden Kürtçe oyuna engel
17:04 İzmir'de ulaşım zammı protesto edildi
16:41 Kadınlardan BM’ye mektup: Türkiye’nin saldırılarına arka çıkmaktan vazgeç
16:12 Aysel Tuğluk’a dair haberler yalanlandı
16:12 ‘Sanal medya düzenlenmesi ifade özgürlüğünü etkilememeli’
16:10 İzmir'de 3 işçi yaralandı
15:50 Kayıp Remziye Apaydın’ın cenazesi bulundu