Tarihçi Dinç: Ayasofya’nın 24 Temmuz’da ibadete açılması manidar

img
İSTANBUL - Ayasofya’nın Lozan Antlaşması’nın yıldönümünde ibadete açılmasının manidar olduğunu söyleyen tarihçi yazar Namık Kemal Dinç, “Türkiye, İslami bir devlet yapısına doğru evirildiğini ilan ediyor” dedi. 
 
Danıştay 10’uncu Dairesi, Ayasofya’nın müzeye dönüştürülmesine dair 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını iptal ederek, ibatede açılması önündeki engeli kaldırdı. Danıştay’ın bu kararından saatler sonra AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ayasofya’yı müzeye dönüştüren 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını eleştirerek, kararın hukuka aykırı olduğunu iddia etti. Erdoğan, Ayasofya’yı 24 Temmuz’da ibadete açacaklarını açıkladı. Lozan Antlaşması’nın 97’nci yıldönümü gününde Ayasofya’nın ibadete açılması tartışmaları da beraberinde getirdi. 
 
Tarihçi yazar Namık Kemal Dinç, Ayasofya’nın ibadete açılma tarihinin manidar olduğunu belirtti. 
 
LOZAN ÖNCESİ VE SONRASI 
 
24 Temmuz 1923’de imzalanan Lozan Antlaşması’nın azınlıkların haklarının korunması açısında önem arz ettiğini ancak yapılan anlaşmaya rağmen Türkiye’deki azınlıkların haklarının korunmadığını dile getiren Dinç, “Lozan’dan sonrada gayrimüslimlerin dışlanması, nüfus olarak azaltılması ve bunun yerine Müslüman-Türk nüfusu ikame ettiğimiz denilen politikalar devam ettirilecektir. Lozan’dan sonra dikkat edilirse gayrimüslimlerin hem ibadethane hem de mülk açısında bir azalma söz konusu olduğu görülecektir. Bu politikalar çeşitli dönemlerde farklı farklı uygulamalarla yapılacak. Örneğin; 1960’larda Rum göçü, yine Ermenilerin bu topraklarda tutunamayıp göç etmesi. Dolayısıyla gayrimüslim nüfusun azaltılmasına karşı Müslüman Türk nüfusu çoğaltılması politikası Cumhuriyet öncesinde olduğu gibi ve hakları Lozan Antlaşması ile garanti altına alınmasına rağmen devam edecektir. Lozan’da sonra cemaatler ibadethanelerinde ibadetlerini özgürce gerçekleştiremedikleri görülecektir. Bu anlamda bu politikalar sonucunda birçok ibadethanenin kapısına kilit vurularak, kullanım dışı bırakılmıştır” dedi. 
 
YARGI ELİYLE MEŞRULAŞTIRMA
 
Danıştay 10’uncu Dairesi’nin Ayasofya’yı ibadete açmasına neden olan kararı değerlendiren Dinç, kararın siyasi olduğunu söyledi. Yargının siyasi iktidarın bir aracı haline geldiğini belirten Dinç, “İktidar, yargı eliyle geçiş dönemlerinde yaşadığı bu kararları meşrulaştırmaya çalışıyor” diye belirtti. 
 
‘AYASOFYA SEMBOLİKTİR’
 
Türkiye’de uzun yıllardır İslami hareketlerin veya partilerin bazı sembollerin üzerinde durduğunu dile getiren Dinç, “Özellikle ‘Taksim’e cami yapacağız, Ayasofya’yı ibadete açacağız’ sembolleşen söylemler var. Bunlar çok eskiden beri söylenen şeylerdi. AKP iktidarı bunları peyderpey hayata geçiriyor. Çok manidardır; Atatürk Kültür Merkezi (AKM) yıkılırken, karşısında Taksim Cami yükseliyordu. Bu sembolik bir mesajdır. Bu yıllardır ifade edilen İslami söylemin pratiğe geçirilmesidir. Ayasofya da bu manada böyle sembolik bir nitelik taşıyor” diye konuştu. 
 
GÜNÜ MANİDAR 
 
Ayasofya’nın Türkiye’nin uluslararası alanda tanındığı ve kabul edildiği Lozan Antlaşması’nın yıldönümünde ibadete açılmasının manidar olduğunu ifade eden tarihçi Dinç, Ayasofya’nın 24 Temmuz günü ibadete açılmasında Türkiye’nin batıya, “Artık eski Türkiye yok, yeni bir Türkiye var” mesajı verdiğini kaydetti. 2023 yaklaşırken mevcut iktidarın bu tarz kararları alacağını dile getiren Dinç, şunları söyledi: “Türkiye, batıya ‘Biz Kemalist tarih anlayışından farklı, yepyeni bir tarih okuması yapıyoruz’ diyor. Kemalist tarih anlayışında muasır medeniyetler seviyesine çıkma gibi bir ideal vardı. Aslında bu ideallerden tümüyle uzaklaşıldığını, bunun bir kenara konulduğunu, batıya benzemek gibi derdinin olmadığını söylüyor. Bir anlamda da batıya eski fetihçi anlayışla yeni bir Türkiye inşa etmek istedikleri mesajı veriliyor.” 
 
YENİ VE ESKİ TÜRKİYE
 
“Karar sadece Lozan Antlaşması’na yönelik değil; eski Türkiye ile yeni Türkiye arasındaki farkı ortaya koymaya dönük olarak da okunması lazım” diyen Dinç, “Türkiye, İslami bir devlet yapısına doğru evirildiğini ilan ediyor. Bu manada barış, kardeşlik, hoşgörünün sembollü olarak bilinen Ayasofya’ya ilişkin alınan bu karar, Hristiyan batı dünyasına olan bir tavır olarak da okunmalı. Yani o eski Osmanlı’nın şahlandığı, yükselişin en güçlü olduğu dönemlerin tekrardan hayal edilip, ona göre yeniden hareket edileceği söyleniyor” diyerek, Türkiye’nin son zamanlarda Ortadoğu ve Libya’daki yayılmacı politikalarını örnek gösterdi. 
 
MA / Naci Kaya

Diğer başlıklar

10:07 Yanlış adrese baskın yapıp darp ettikleri ev sahibini bir de tehdit ettiler
09:54 Taşınmazların devrini iptal eden belediye eşbaşkanına soruşturma
09:06 Ağaç katliamına tepki: Belediyenin haberi yok
09:05 Yatışı yapılması gereken hastalar acilde bekletiliyor
09:05 Ortadoğu uzmanı Kar: Lübnan’ı 3’üncü yol çizgisi düzlüğe çıkarabilir
09:04 ‘Pandemi sürecinde okula başlama yaşı 7’ye çıkarılsın’
09:03 Dede: Van Valisi AKP’nin il başkanı gibi hareket ediyor
09:02 İşte SİHA'ların vurduğu Irak Ordusu’na ait aracın perde arkası
09:00 14 AĞUSTOS 2020 GÜNDEMİ
09:00 İttifak kontenjanından seçilen Dicle Belediye Başkanı istifa etti
00:40 Çavuşoğlu’ndan mevkidaşlarına ‘Doğu Akdeniz’ mektubu
00:22 Erdoğan 16 üniversiteye rektör atadı
00:14 Lukaşenko gözaltıların araştırılmasını istedi
13/08/2020
23:45 Irak, Türkiye’ye karşı Arap ülkelerinden yardım istedi
23:03 Koruma kararı bulunan bir kadın daha katledildi
22:21 Filistin'den İsrail’le anlaşan BAE’ye tepki
21:50 Şırnak'ta 1 mahalle karantinaya alındı
20:42 Igêdat Aşireti’nden Dêrazor’dan çıkılması için çağrı
20:25 Büfe ruhsatı iptal edilen yurttaş Valilik önünde kendini yaktı
20:20 Sivas’ta 65 yaş üstüne sokağa çıkma kısıtlaması
20:16 Jinnews'e BTK engeli
20:12 Koronadan 21 yeni ölüm, 1243 tanı
19:14 ‘Susuyoruz’ eylemi yapan tiyatroculardan destek çağrısı
19:05 Diyarbakır’dan seslenen kadınlar: Sözleşmeden geri adım atmayız
18:42 MKM binasının boşaltılması 20 Ağustos'a ertelendi
18:38 İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında anlaşma
18:31 Erdoğan ve AB Konseyi Başkanı telefonda görüştü
18:26 'Ağaç katliamı yapanlar hakkında suç duyurusunda bulunacağız'
18:21 Adana'da 7 gündür gözaltında olan 10 kişi adliyeye sevk edilecek
18:15 Adıyaman'da 4 isme 25 yıl 7 ay hapis cezası
17:55 Lice'de çıkan yangın bağ ve bahçelere sıçradı
17:35 YÖK: Üniversitelerin açılışı 1 Ekim’den sonra
17:06 Meslektaşlarından Ünsal ve Timtik için duyarlılık çağrısı
16:54 Diyarbakır’da pandemi nedeniyle düğün saatleri ve halaya kısıtlama
16:51 Belaruslu kadınlardan dayanışma zinciri
16:46 DTK ve DBP’den 8 kentte buluşma
16:19 İstanbul Sözleşmesi eylemine müdahale: 4 gözaltı
16:02 Mersin'de 4 gözaltı
15:50 Ağrı’da şüpheli kadın ölümü
15:05 ‘Çok geç olmadan serbest bırakın’
14:54 Denize giren tarım işçisi çocuğa hala ulaşılamadı
14:52 Avukatlardan Öcalan’la görüşmek için başvuru
14:41 Kozluk ve Bekirhan belediye başkanları AKP'ye katıldı
14:40 Bursa’da 5 kişi gözaltına alındı
14:39 İzmirlilerden '#90DakikamaDokunma' tepkisi
14:20 Jandarmayı taşıyan minibüs kaza yaptı
14:15 Kadın Savunma Ağı: Sözleşmeyi tartışmak kimsenin haddi değil
13:54 İskenderun Kadın Platformu: Şiddet karşısında susmuyoruz
13:28 MKM binası AKP'li belediyeye tahsis edilecek
13:25 Adalet Nöbeti'nde 'Ebru ve Aytaç onurumuzdur' dediler
12:46 3 günlük düğün salonu kapatma protestosu
12:34 İhracat miktarı artarken değeri azaldı
12:34 KPSS sonuçları açıklandı
12:30 17 Ağustos'un yıldönümünde seslendiler: Sorun deprem değil ranttır
12:27 Erdoğan: Akdeniz'de macera veya gerilim aramıyoruz
12:17 Temmuz'da 162 yaşam hakkı ihlali, 213 işkence yaşandı
12:06 Yasaklı köylerde hayvanlar meraya götürülemiyor
11:00 İnce: 4 Eylül’de 1000 Günde Memleket Hareketi başlatıyorum
10:35 Şırnak'taki orman yangınları söndü
10:29 Sosyal medya paylaşımları yüzünden gözaltına alındı
09:54 İmralı'daki tecridi derinleştiren CPT’nin tavrı
09:50 Acun Karadağ gözaltına alındı
09:14 Hakkari'de polis havaya ateş açtı: 7 gözaltı
09:14 Tiyatro oyuncusu Deniz: Özel tiyatroların yaşama şansı kalmadı
09:13 Adana'da günlük vaka sayısı 300
09:12 ‘Millet Bahçesi’ için ağaçlar kesildi
09:09 Hukuk örgütleri: Adalet Bakanlığı ve AYM neden sessiz?
09:08 'Krizin tek sorumlusu AKP'
09:05 Pazar alışverişine çıkan yurttaşlar: İki poşetle eve dönüyoruz
09:04 Bırca Belek uyuşturucu mekanı haline getirildi
09:03 Gençler Malazgirt’te buluşacak
09:02 Köydeki tüm işlerde dayanışma
09:01 Çalyan Gölü 5 yıldır ziyaretçisiz!
09:01 Digor Katliamı üzerinden 27 yıl geçti: O gün cehennemi yaşadık
09:00 13 AĞUSTOS 2020 GÜNDEMİ
07:44 Serbest bırakılan kadınlar: İstanbul Sözleşmesi yaşatır
12/08/2020
23:55 Macron: Doğu Akdeniz'de askeri varlığımızı güçlendireceğiz
23:31 MKM binası boşaltılacak
21:53 Koronadan 18 kişi daha hayatını kaybetti
21:17 Koca: Artış devam ederse ağır tedbirlere dönmemiz gerekebilir
21:04 31 Ağustos’ta uzaktan, 21 Eylül’de yüz yüze eğitim başlayacak
20:45 Kadınlar İstanbul Sözleşmesi için alanlarda
20:38 1 korucu daha hayatını kaybetti
20:30 DEDEF: Munzur Gözeleri rant kapısı değildir
19:56 Ankara’da kadınlara müdahale: 24 gözaltı
19:51 İşten çıkarılan işçiler: Her yeri eylem alanına çeviririz
19:04 ‘Tutukluların sağlığa erişim hakkını güvence altına alın’
18:42 Kaftancıoğlu Galata Kulesi’nde incelemelerde bulundu
18:38 MEB ve YÖK’ün yapması gereken çalıştayı Eğitim Sen yaptı
18:34 ‘Kadınlara yönelik suçlar araştırılsın’ çağrısı
18:18 TMMOB’dan Galata Kulesi'ndeki restorasyona DAİŞ benzetmesi
17:17 Taciz iddiaları ile suçlanan HDP'lilerden suç duyurusu
17:08 Irak’tan Türkiye’ye muhtıra
16:45 Timtik ve Ünsal 83 milyonun sesi
16:37 Şırnak'ta iki ormanda yangın
16:35 Akşener’den Babacan’a ziyaret: İçi boş bir tartışma
16:21 Arap Parlamentosu BM Güvenlik Konseyi'ni Türkiye'ye karşı 'acil eylem'e çağırdı
15:47 Galata Kulesi'nde restorasyon adı altında yıkım
15:44 Kaldırımdaki ağaçlar kepçeyle söküldü
15:03 Dünya Bankası’ndan Türkiye uyarısı