Xelîl: Idlib û gundên Helebê ji aliyê siyasî ve hatibûn firotin

  • rojane
  • 12:02 20 Sibat 2020
  • |
img

QAMIŞLO -  Der barê pêşketînin dawîn ên li Idlibê û Helebê û geşedanên dawî Endamê Desteya Rêveber a Tevgera Civaka Demokratîk (TEV-DEM) Aldar Xelîl diyar kir ku Idlib, gundên Helebê berê ji aliyê siyasî ve hatibûn firotin. 

Hefteya borî li herêmên rojavayê başûrê gundewarê Helebê û başûrê rojhilatê gundewarê Idlibê pêşketinên bilez rû dan. Hêzên Rejîma Sûriyê di 24`ê Çileyê de dest bi hemleyekê li dijî rojavayê başûrê Helebê û başûrê rojhilat kir.  Di çend rojan de hêzên rejîma Sûriyê herêmên stratejik ên mîna Meret El-Nûman, Seraqêb û tevahiya rêya navneteweyî ya di navbera Heleb-Şamê de ya ku bi navê M4 û M5 kontrol kirin. Ji destpêka hemleyê ve Rejîmê derdora hezar û 500 km2 ji herêmê kontrol kir. Herêmên ku rejîma Sûriyê kontrol kirine, berê di bin kontrola HTŞ-El Nusra de bûn. Çeteyên mîna Heyet Tehrîr El-Şam ( Cebhet El-Nusra berê) ên bi rêjeya ji sedî 90 ji Idlibê kontrol dikirin. Çeteyên Ceyş El-Bediye û El-Melahim ev her du kom di dawiya 2017`an de ji Heyet Tehrîr El-Şam qut bû û tev lirêxistina El-Qaîdeyê ne. Çeteyên Hizib Tirkistan a Islamê, bermahiyên çeteyên DAIŞ, Ehrar El-Şam, Tevgera Nûrdîn El-Zinkî, Ceyş El-Ehrar, Cebhet El-Iz û Ceyşa Watanî ya Sûriyê. Praniya herêmên hatine bibîrxistin, li gorî lihevkirinên di navbera misogerkerên Astanayê (Rûsya, Tirkiyê û Îranê ) ji dora Şam, Heleb û El-Xûta kom kirin û bi rêya basên kesk anîn herêmên Idlibê.
 
Ji bo naskirina pêşketînin dawîn li Idlibê û sedemên pêşketina bilez a hêzên rejîma Sûriyê endamê Desteya Rêveber a Tevgera Civaka Demokratîk Aldar Xelîl ji Nûçegîhanên Ajansa Nûçeyan a Hawarê (ANHA) Ekrem Berekat û Sîma Brokî re axivî. Xelîl, diyar kir ku bûyerên li Idlibê rû didin, li gorî lihevkirinên di navbera dewletên nakok de li Sûriyê pêk tên û wiha got: "Lê gelê Sûriyê berdêla wan lihevkirinan dide. Rejîma Tirkiyê dikare Heyet Tehrîr El-Şam tesfiye bike." 
 
GELÊ SÛRIYEYÊ BEXTNREŞ E' 
 
Xelîl, bal kişand ser têkiliyên rêxistinên çekdar û Tirkiyeyê û wiha got: "Destpêkê divê em rastiya hinek tiştan bibînin. Gelê Sûriyê bextreş e. Ji ber ku opozîsyonek rastîn û birêxistinkirî yan jî xwediyê helwestên demokratîk û neteweyî ku banga mafên gel dike derneket. Tevî ku gelek kesayetên demokratîk û welatparêze di Sûriyê de hene. Mixabin rêxistinên radîkal û çeteyên li dijî demokratîk û şaristaniya demokratîk xwe weke ku nûnerê gelê Sûriyê ne diyar kirin. Ew jî bi awayekî neyînî bandor li şoreşa Sûriyê kir. Dewleta Tirk ji bo gelek sedeman ew rêxistin ava kirin, desteka wê kir û bikar anîn. Sedem ev in; Tirkiye cîranê  Sûriyê ye û bibandor e. Serokkomarê Tirkiyê Receb Tayyîp Erdogan di bingehê de serokê rastîn ê Ixwan Muslimîn û cîhadiyan e. Di hundir de yan li aliyê hember, rêxistinên girêdayî Rejîmê hebû. Ew rêxisitin bi israr bû ku çareseriyên demokratîk li Sûriyê qebûl nekin. Gavên demokratîk nevêjin û nehêlin pirrengî li Sûriyê derkeve." 
 
Aldar Xelîl, bal kişand ser aloziyên li Sûriyeyê û got: "Aloziya Sûriyê ji 2011`an ve heta niha dirêj bike. Gelê Sûriyê bacên berjewendiyên dewletên li Sûriyê nakok da. Di vir de ez dixwazim bi mînakekê diyar bikim. Di êrişên artêşa Tirk a dagirker de li dijî Efrînê, Tirkiye û Rûsya ya ku nûnertiya Sûriyê dike, lihev kirin ku Tirkiyê dev ji opozîsyona çekdar li dora Şamê yanî El-Xûta berde. Ji ber ku ev kom li ser Şamê xeter bûn. Lewra rê ji Tirkiyê re hate vekirin da ku Efrîn dagir bike. Efrîn qurbana lihevkirina di navbera Tirkiyê û Rûsyayê de ye. Komên çeteyên ku Tirkiyê desteka wê dikir û Şam dorpêç dikirin, ji Idlibê re hatin veguhestin. Piştre lihevkirin li du hev pêk hatin û çete ji Tedmur, Hims û Helebê ji Idlibê re hatin veguhestin. Rejîma Sûriyê jî ji bo paqijkirina herêmên din ên Sûriyê ji komên çeteyên girêdayî Tirkiyê hinek tawiz pêşkêş kirin û dev ji hinek beşan li bakurê Sûriyê berda. Erdogan ne kesayetek xwedî rêgez e lê belê ew amade bû ne tenê gelê Sûriyê û şoreşa Sûriyê lê belê nirxên dîrokî yên Tirkiyê bifroşe. Her wiha nirxên dîrokî yên Tikriyê firot û pêkşetinên li Tirkiyê yên çandî ji bo hebûna desthilatdariya xwe kir qurban." 
 
'DYA ROLEK SEREKE LI IDLIBÊ LÎST' 
 
Xelîl bal kişand ser hesabên Tirkiye û rola DYA û wiha axivî: "Erê; diviyabû plan di sala derbasbûyî de pêk bihata. Lê Tirkiyê hinek hesabên xwe temam nekiribûn. Amerîka rolek sereke di hemleya Idlibê de lîst. Niha mixa dawîn a tabûta Opozîsyon hat kutan ruxmî hebûna hinek koman li Idlibê û dora wê. Rejîma Sûriyê gelek nuqteyên stratejîk, rêyên M4 û M5 kontrol kirin û dora Helebê paqij kir. Ev herêm ji salên 80`ê ve navendek bingehîn ên komên çeteyan bûn. Ew navenda Ixwan Muslimînan û komên girêdayî wê bû. Bi vê hemleyê keleha ixwanan wêran bû. Tiştê niha maye Idlibê û hinek herêmên girêdayî wê ne. li ser awayên radestkirina wê ji Rejîmê re tê lihevkirin. Tişta dixwazim bêjim Erdogan opozîsyona Sûriyê firot. Ew opozîsyona ku îdia dike opozîsyona Sûriyê ye û di rastiyê de ne opozîsyon e û nûnertiya gel nake. Lê belê ew opozîsyon girêdayî ajandeyên derve ye û armanc dike islama siyasî ava bike. Ne tenê li Sûriyê li belê hewldanên wê li Misrê jî hebû lê bibin ketin. Niha jî hewl dide li Lîbyayê pêk bîne." 
 
'ARMANCA ERDOGAN A SEREKE ÇAWA SÛRIYEYÊ DAGIR BIKE' 
 
Xelîl, li ser armanca Tirkiye û Erdogan a li dijî Sûriye jî rawestiya u wiha bi dawî kir: "Heta pêkanîna bendên biryara NY`î ya bi hejmar 2254 ne li gorî daxwazîn gelê Sûriyê bû. Kesên hatine pejirandin ji bo ku bi rejîmê re bikevin danûstandinê ne nûnerên gelê Sûriyê bûn lê belê nûnerê çeteyan bûn. Ji hêla Tirkiyê ve hatine hilbijartin ne ji hêla NY`î ve. Heta endamên Komîteya Amadekar a amadekirina destûra Sûriyê ji hêla Tirkiyê ve hatin hilbijartin û hemû endamên çeteyan bûn. Tirkiyê bi wê tenê nekir lê belê biryarên NY`î kontrol kirin. Lewra nûnerên Bakur û Rojhilatê Sûriyê ji danûstandinan û komîteya destûra Sûriyê heta kesên demokrat û welatparêz hatin dûrxistin. Erdogan bi rêya anîna hêzên xwe ji herêmê re armanc nake çeteyan biparêze lê belê armanca wî ya sereke çawa Sûriyê dagir bike. Ji ber ku li ser mijara derxistina çeteyan ji Sûriyê hatiye lihevkirin. Erdogan hewl dide dagirkirina Sûriyê misoger bike da ku plana xwe ya duyemîn pêk bîne; avakirina komara Tirkiyê mîna dewleta Osmanî lê bi cilek nû. Hewl dide vê herêmê beriya 2023`yan dagir bike da ku plana xwe ya dagirkerî heya bigihêje Musil û Kerkûkê temam bike. Ji bo daxuyaniyên wî yên dubarekirî, ew dixwaze îdia û xiyaneta xwe ji komên çeteyan veşêre. Çete ji îdiayên wî bawer dikin. Ji bo sivikkirina zexta çeteyan ji Lîbyayê re têne şandin. Erdogan niha hewl dide kirêgirtinê li Lîbyayê pêş bixe. Erê Tirkiye dikare Cebhet El-Nusra yan jî Heyet Tehrîr El-Şam tune bike. Ji ber ku wê ava kiriye. Dikare navê wê jî biguhere. Yan jî komên din ava bike, ji ber ku Cebhet El-Nusra erkên xwe anîn cih. Tirkiyê wê komên din bi navên din ji bo pêkanîna planên xwe û hebûna xwe li herêmê misoger bike, ava bike." 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Sernavên din

12:29 Li Elkê di dawiya adarê de befir barî
12:29 ‘Tu tişt ji jiyana mirovan ne girîngtir e’
12:10 Kesên belgeyên destûra geştê bigirin, dikarin bi e-Devletê serlêdan bikin
12:04 TTB: Herî kêm divê 30 hezar test bên kirin û îzolasyona hişk bê pêkanîn
11:58 Hemşîreya bi koranayê ket jiyana xwe ji dest da
11:29 Ajokarê TIR'ê Yilmaz: Min hawara xizanan anî ziman
11:25 Ji Girtîgeha Hesekê hin DAIŞ’î reviyan
11:07 Li Hewlêrê 8 kesên din bi vîrûsa korona ketin
11:06 Operasyona leşkerî ya li bejahiya Pasûrê bi dawî bû
10:48 Li Wanê gundek û 2 mezra xistin qarantînayê
10:16 Bijîşkê Meclîsê xistin bin çavderiyê
10:13 Li cîhanê şewba Covid-19 belav dibe: 723 hezar derbas kir
09:54 Baroya Mêrdînê êrîşa li dijî goristana êzidiyan şermezar kir
09:46 Tayip Temel: Xwe parastin welatparastin e
09:18 Şener: Gotinên Erdogan li dijî Hîqûqa Îslamê ne
09:18 Gelo gardiyan bê maske û lepik dixebitin?
09:12 ‘Ger dewlet bi vê şewbê nekare wê hebûna wê bê nîqaşkirin'
09:12 ‘Divê ku sererastkirina înfazê bi herkesî bêhn bide berdan’
09:11 Li Çiyayê Cûdî navbera baregehên leşkerî 5 kîlometre ye
09:11 Di encama rapora Zanîngeha Londonê de 3 polis bûn gumanbarên cînayeta Elçî
09:10 Karkerê tenduristiyê ku rojê maskeyek digire: Dewletê me ji çavên xwe derxistiye
09:10 Li dijî vîrûsê pêşniyara çareseriya herêmî
09:09 Ocalan: Çareserî aqilê civakî ye
09:00 ROJEVA 30’Ê ADARÊ 2020'AN
08:38 ATO: Li Enqereyê 18 xizmetkarên tenduristiyê bi cewba Covid-19 ketin
29/03/2020
20:01 Li Tirkiyê 23 kesên din bi vîrûsêmirin: Hêjmar gihişt 131 kesan
18:43 Hêzên eskerî yên Emerîka ji Kerkûkê vekişiya
18:33 Covîd-19: Li Îranê rewş her ku diçe giran dibe
16:24 7 xebatkarên ÎETT’ê bi şika vîrûsê xistin qarantînayê
15:45 Meclîsa Jinan 'Rehbera Xweparastinê' amade kirin
15:42 Prz. Nuray Ozdogan: Bi vê guhertina rêziknameya înfazê, dê sepanên dijminantiyê bidomin
15:12 Kedkarên tenduristiyê divê tim bên kontrolkirin
15:05 Ji Wezîrê Tenduristiyê re nameya vekirî şandin: Bila zelal û aşkere be
13:54 Li gel rîska şewba vîrûsa corona bi sedan karker bi hevre kar dikin
13:22 Uca êrîşa li dijî goristana Êzidîyan şermezar kir: Hurmetên nîşanî miriyan bidin
12:57 Helîkopterên TSK'ê gundên Biradost gulabaran kirin
12:31 Tirkiye çar car in avê ji ser Hesekê qut dike
12:24 MED TUHAD-FED: Girtî bi Vîrusa Koronayê tehdîd kirin
12:23 Dayika girtî ya 72 salî: Em vê bê edaletiyê qebûl nakin
11:12 Li cîhanê ji ber Covid-19 zêdeyî 30 hezar mirov mirin
10:35 Bi wêneyan kolanên Enqereyê
09:41 Prz. Demîrbag: Li derve hiştina girtiyên siyasî ya pakêta darazê li dijî rêgeza wekheviyê ye
09:22 ‘Hêj girtîgeh nebûne gorên komî vala bikin’
09:06 'Tayînkirina qeyûman a vê pêvajoya şewbê hiqûqa dijminantiyê ye'
09:05 Qeyûm çawa hat vebijêrka 'kurdî' ya malpera Şaredariya Êlihê jê bir
09:04 Pirsgirêka mezin a kedkarên tenduristiyê kêmbûna maske û lepikan e
09:04 'Dibêjin di mal de bimînin, lê ji bo me tiştekî nakin'
09:03 DEDAŞ'ê dest danî ser desteka cotkaran
09:02 Serlêdana ji bo berdana Alinak a ji bo vîrûsa coronayê hat redkirin!
09:01 Şaredariya Silopiyayê malbatên rewşa wan aborî nebaş in tespît dike
09:00 ROJEVA 29'Ê ADARA 2020'AN
08:53 Heskîfa nû di bin avê de ma
28/03/2020
20:41 HDP'iyan li Amedê ji bo tevdîrên li dijî vîrûsa coronayê gazî gel kirin
20:09 Li Tirkiyeyê hêjmara kesên bi şewba vîrûsê mirin gihişt 108'an
16:41 Li Amedê avahiyeke din kirin qarantînayê
16:40 Xwendekara ji Stenbolê hata Cizîrê xistin karantînayê
16:04 ‘Girtiyê bi kursiya bi teker ve grêdayî wê çawa xwe ji vîrûsê biparêze?
16:04 Baroya Amedê: Doznameya Elçî hewldana perdekirina cînayetê ye
15:44 581 hefte ye aqûbeta windayan dipirsin: Bila komîsyona heqîqetê bê avakirin
15:14 Salek e dermanê girtiyê nexweş Keleş nadin wî
14:59 'Heta ku edalet neyê Roboskî dê neyê Tirkiyeye'
14:40 Dayikên Şemiyê: Dem dema em bêtir mafên mirovan biqîrin e
14:27 Rêxistina Efûyê ji bo rojnamegerên girtî bang kir
13:32 Rêveberiya Xweser: Em ê hemû pêwîstiyên tenduristiyê yên Mexmûrê pêk bînin
13:21 Wezareta Dadê qedexeya hevdîtina bi girtiyan re dirêj kir
13:13 Li Herêma Federe ya Kurdistanê 51 kesên bi vîrûsê ketin sax bûn
12:56 Parlamenter Habîb Eksîk: AKP ji bo diziye qeyûman tayîn dike
12:55 PEN'a Kurd ji malbata Keyo Cegerxwîn re sersaxî xwest
12:21 Li Rezan hin tezgahên bazarê hatin girtin
12:11 THY dê tenê seferên 14 bajarên mezin bike
12:10 Komîsyona penaberan: Penaber di bin gefên vîrûsa corona de ne
12:09 Nûçegîhanên me yên tehliye bûn: Heke vîrûs derbasî girtîgehan bibe dê komkujî pêk we re
11:42 Platforma Yekîtiya Jinén Kurd: Ger hûn ji mirovahiyê hez dikin xwe biparêzin
11:29 Mulaqata qeyûm: Navê leşkerên li Efrînê hatin kuştin çi ne?
11:21 Rewşa vîrûsa koronayê ya li Cîhanê: Nêzî 3 milyar mirov neçarî mayîna li malên xwe bûn
11:07 Bi dehan kes ji zindana Seqiz reviyan
10:45 Li Rihaya ku 4 kes bi şewba vîrûsê ketin kît tune
10:39 Komeleya Wêjekarên Kurd ji malbata Cegerxwîn re sersaxî xwest
10:32 Ji dayikan bang: Bêyî ku girtîgeh bibin goristan girtiyan berdin
10:19 Koç: Guhertina qanûna cezayan rê li ber talûkeyê vedike
09:52 Tunç: Qeyrana Koronayê ya ku ji Wuhanê dest pê kir wek tesîra baskên pirpirokê ye
09:28 Prz.Çakas: Divê ev pakêt ji bo hemû girtiyan derbasdar be
09:19 ‘Divê Ocalan û girtî hemû bên berdan'
09:18 'Pêşnûmaya rê li ber şidet û îstimarê vedike divê neyê qebûlkirin'
09:16 ‘Em nikarin di mal de bimînin, çimkî em mecbûr in bişixulin'
09:16 Hevşaredarên Licê: Tevdîrên me yên li dijî coronayê tehemûl nekirin
09:15 Ji ber fasûlên şîn hatiye sûcdarkirin!
09:14 ‘Ji xeynî postayên lezgîn divê kargo neyên qebûlkirin'
09:00 ROJEVA 28'Ê ADARA 2020'AN
27/03/2020
22:36 HDP'ê bi gelek zimanan gazî kir: #DernekeveDerve
22:03 Wekîla HDP'î Tosûn daket kolanan, bang gel kir ku ji mal dernekevin
20:19 Koca: Bi giştî hejmara kesên mirine bû 92
17:56 Li Amedê avahiyek xistin karantinayê
17:18 Hevşaredarê Xalfeliyê Hasan Safa hat girtin
17:09 Gundekê Ebexê kirin karantînayê
16:36 Li Rîzeyê bajarok û 4 gund xistin karantînayê
16:04 Şêniyên Wanê: Em ji neçarî derdikevin derve
15:50 Rêxistina HDP'ê ya Şirnexe li dijî vîrûsê xebata 'Li mal bimîne'
15:44 Operasyona leşkerî ya li Lîcê bi dawî bû
15:32 Ûyanik bersiva Soylû da: Ev malbat û polîs jî di nav de ne gelo?