Tan û Farqînî: Bi xebatên rêxistinbûyînî wê kurdî bikaribe bijî

img

STENBOL - Zimanzan Zana Farqînî û Samî Tan, anîn ziman ku pêşketina zimanê Kurdî û têkoşîna demokratîk bi awyaekî pararlel bi hev re dimeşin û gotin, ji bo kurdî winda nebe û pêş bikeve pêdivî bi xebatên rêxistinbûyî heye. 

Li Tirkiyeyê, piştî têkoşîna gelê kurd a ji bo zimanê kurdî bibe zimanê perwerdehiyê, Wezareta perwerdehiyê ya Neteweyî kurdî daxilî nav mufredata perwerdehiyê kriibû. Lê belê ji ber pergala vê yekê baş nehat xebitandin, rêjeya dersên bi kurdî ne pir e. Zimanzan Zana FArqînî û Samî Tan, ji bo zîndekirina zimanê kurdî bal kişandin tiştên divê li dijî feraseta tekparêz bên kirin. 
 
Samî Tan, bilêv kir ku dewlet bi tu awayî pêşketina zimanê kurdî naxwaze û ji bo vê heta jê tê dixwaze marjînal be û got: "Ji ber li fakulte û enstîtuyan akademîsyenên xwedî feraseteke demokratîk cih digirin, armnaca dewletê ew e ku wan belav bike." Tan, destnîşan kir ku wê zext ûz oriyên li ser zimanê kurdî jî bi têkoşîneke demokratîk a gelê kurd biguherin û got: "Ev bi helwest û awayê rêxistinbûyîna derdorên demokratîk ên Tirkiyeyê ve girêdayî ye. Helbet, li vir berxwedana gelê kurd wê diyarker be." Tan, anî ziman ku wê kurdî jî bi destkeftiyên di qada têkoşîna siyasî de bi awayekî paralel pêş ve bikeve û ji bo vê jî divê tevgera kurd hîn bêtir kurdî daxilî nav rojeva xwe bike û ji bo vê pêdivî bi plansaziyekê heye. 
 
PÊDIVÎ BI XEBATAN HEYE 
 
Tan, got: "Bi rêya sazî û dezgehên sivîl û demokratîk, pêdivî bi plansaziyeke ku aktorên siyasî jî daxilî wê bibin heye. Li gor rewşê pêdivî bi xebatên wade dirêj û kurt heye. Ev yek li tevahiya cîhanê bi vî awayî pêk hatiye. Li gelek welatan ev rewş bi pşengiya dewletan yanî bi destekên dewletan pêş ketiye, lê mixabin li Tirkiyeyê konjuktureke bi vî rengî tune ye. Heta şert û mercên guncav pêk bê, divê xebatên ku xwe dispêrin gel pêk bên." 
 
GAVIN TÊN AVÊTIN NE SAMÎMÎ NE 
 
Zana Farqînî jî, destnîşan kir ku di pêvajoya diyalogê de hin gav hatine avêtin lê gava pêvajo guheriye ev yek pêk nehatiye û got, gavên hatine avatin jî ne samîmî bûne. Farqînî, bilêv kir ku îfadeya "Li Tirkiyeyê zimanê zindî" îfadeyeke bifikar e û got: "Zimanê zindî çi bû? Di qanûnên berê de hebû; Wekî zarava û zimanê ku welatiyên tirk di jiyana xwe ya rojane de bi kar tînin, dihat pênasekirin. Gava em li van binavkirin û tabîran mêze dikin, tê dîtin ku a rast ne ku maf tê radestkirin, tenê li hemberî têkoşînê ji bo gavavêtina bi paş û ewarekirina gel e. Pênasekirin wekî ziman û zaravyê mehelî, bêcidiyetî ye. Ev yek bi armanceke siyasî tê kirin û di bin wê de mantiqa ku roj bê em dikarin rê li ber bigirin heye. Difikirin, em ê bi awayekî hêsan û erzan çawa bigirin. Bi rastî jî ger hikûmet û dewlet samîmî bin, serî li rêyên wisa nedidan û wê heqê gel radestî gel bikirana." 
 
Farqînî, bilêv kir ku gavin der barê kurdî bên avêtin, giêrdayî pirsgirêka kurd in û got: "Ev mesele, meseleya nasnameyê ye. Heta polîtîkayên ku vî zimanî qedexe dikin û asîmlasiyonê li gel ferz dikin bi dawî nebin, çi gavên bên avêtin wê ne samîmî bin. Ji xwe qewimîn û geşedanên dawî delîla vê yekê ne." 
 
'ZIMANÊ NIFŞÊ NÛ TIRKÎ YE' 
 
Farqînî, destnîşan kir ku divê li hemberî feraseta qedexeker û tekparêz têkoşîn hebe û got: "Ji bo pêşketina maf û azadiyan, pêdivî bi pêşketina daxwazan jî heye. Ji xwe aşkere ye ku qanûnên ji dema avakirina komarê heta niha pêk tên bi kêrî tiştekî nayên. Divê ev qanûn bên guherandin. Di serî de kurd û bi giştî jî gelên din ên ziman û nasnameyên wan hatine qedexekirin, divê li hemû qadên jiyanê ziman û çanda xwe zînde bikin. Divê em tenê hêvî ji dewletê nekin, ji xwe dewlet xwedî feraseteke tekparêz e. An jê em ê nikaribin rê li ber polîtîkayên asîmlasiyonê bigirin. Her ku asta perwerdehiyê zêde dibe asîmlasiyon jî zêde dibe. Nifşê nî bi zimanê xwe mezin nabe, zimanê nifşê nû tirkî ye. Bi xebatên rêxistinbûyî wê rê li ber van pêkanînan bê girtin. Çi nivîskî çi jî dîtbarî, çi dibe bila bibe divê li hemû qadên jiyanê kurdî berbelav bibe." 

Sernavên din

11:40 Hevserokê HDP’ê yê Şemrexê binçav kirin
11:39 Îdîaya DAIŞ`î vegeriyan Girê Spî û depoya genim talan kirin
11:32 Hevşaredarên Erdîşê sewqî dozger kirin
11:27 Amadekariya qeyûman bi namzetiya hevşaredaran re dest pê kiriye!
11:24 Li Girtîgeha Kurkçulerê bi kuçikan re lêgerînê dikin
11:16 Bêyî tebligatê şaredarî dorpêç kirin
10:59 Senator Hallen: Emê ji kongreyê bixwazin ku bikeve nava tevgerê
10:50 Endamên ‘MSO’ sewqî sînorê Qamişlo tên kirin
10:40 CHP'ê serokê xwe yê ku tezkereyê rexne kir ji peywirê girt
10:29 Di dema derbasbûna wesayîta zirxî de teqîn pêk hat: 5 leşker û 3 cerdevan birîndar bûn
10:28 Dîcle: Êrîşên li dijî Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê dewama komploya navdewletî ye
10:19 ‘Dozger çima ji bo gotinên Trump lêpirsînê nadin destpêkirin?’
10:14 Derket holê ku 'karkerên êzingan' leşker û cerdevan in!
10:02 Rojnamegeran: Rastiya şer mirovan dikuje
09:11 Sarica: Ocalan xwest pêşî li ber tiştên niha li Sûriyeyê diqewimin bigire
09:10 Heqê wergerê ji girtî xwestin: Bi tirkî binivîsîne pir binivîsîne!
09:10 Piştî dest danîn ser mêrga wan, nikarin heywanên xwe biçêrînin
09:09 Qeyûm di 3 salan de li Nisêbînê çi kir?
09:08 Li Girtîgeha Osmaniyeyê binpêkirina mafan
09:08 Piştevaniya Jin a Sûltangaziyê hewl dide bibe komele
09:07 Li Wanê nîviyê komirvanan dikanên xwe girtine
09:07 Dr. Yoruk: DYA, dixwaze ji Rûsyayê re artêşa tirk û cîhadîst bihêle
09:00 ROJEVA 22'YÊ COTMEHA 2019'AN
08:06 Qeyûm tayînî 4 şaredariyên HDP'ê kirin
21/10/2019
17:52 Tirkiyê êrîşi gundê Zirganê kir
16:32 Hevşaredarê Peyasê: Lêgerîna li avahiya şaredariyê li dijî hiqûqê ye
16:32 3 zarokên li Esenyûrtê hatibûn binçavkirin hatin berdan
16:26 Hevseroka KCD’ê Guven: Ji mere yekitî ji pêwîst e
16:17 QSD: Li gel agirbestê êrîşên Tirkiyeyê didomin
15:49 Kişanak: Li girtîgehê pirtûk qedexe kirin
15:49 HDP: Li dijî darbeya siyasî berxwedan wê berdewam bike
15:47 Ji hevpara hikûmeta Almanyayê ji bo Ewropayê: Em Bakurê Sûriyeyê biparêzin
15:16 Li Rihayê qedexe mehek hat dirêjkirin
15:16 Olûç bang li müxalefetê kir: Niha ne dema bêdengiyê ye
15:15 Başkaya: Êdî Kurd aktor in tu tişt ne wekî berê ye
15:04 Li Wanê di 9 mehan de hezar û 495 maf hatin binpêkirin
14:41 Hevşaredarên Nisêbînê sewqî Xarpêtê kirin
14:25 Li Dêrikê piştî pevçûnê qedexeya derketina kolan hat îlankirin
14:13 Wezîrê Parastinê yê Amerîkayê Esper: Dibe ku komeke leşkerên Amerîka li Sûriyeyê bimînin
14:01 Dosyeya hevşaredarên hatin binçavkirin sînordar kirin
13:43 Polîsan êrîşî girseya li pêş Şaredariya Peyasê kom bûn kir
13:42 Ji TJA'yê banga yekitiya neteweyî
13:29 24 siyasetmedar piştî 12 rojan sewqî edliyê kirin
13:24 Dadgehê cezayê muebetê li Kujerê Emîne Bulut birî
13:09 Rêdûr Xelîl: Ji bo ku agirbest mayînde bibe em ê heya rêya M4 hêzên xwe vekişîn in
12:42 Rojnameger ji Şaredariya Peyasê derxistin û derî girtin
12:24 Xwendekarên Zanîngeha Anadolu ya Eskîşehîrê, kantînê boykot dikin
12:10 Wezîrê Parastinê yê Rûsyayê: Em ji bo tiştên ku li Sûriyeyê dibin bi fikar in
12:04 ‘Di 3 salên dawî de 51 hezar û 818 zarokên biyanî li Tirkiyeyê rastî îstîsmarê hatin'
12:01 Polîs li ber odeya hevşaredariyê ya kilîtkirî nobetê digirin
11:42 Li Avûstûryayê rojnameyan rûpelên xwe yên yekemîn reş kirin
11:28 Maas: Êrîşa li yekîneyen kurd ne meşrû ye
11:03 Li Rihayê 30 kes hatin girtin
10:28 Komîteya Perwerdeyê: Di êrîşan de 22 zarokan jiyana xwe ji dest da
10:01 Mazlum Ebdî: Tirkiye neçare ku derkeve
09:40 Li Dêrikê pevçûn: Leşkerek jiyana xwe ji dest da
09:39 ÎHD: Li girtîgeha Turkoglu îşkenceyê li girtiyan dikin
09:10 Girtiyan bêyî agahiya malbatan sewq dikin
09:06 'Polis xwest bi bataniyê bifetisîne'
09:06 Hunermend: Li dijî şer ne dema bêdengiyê ye, dema qêrînê ye
09:04 ‘Qeyûm êrîşa li dijî vîna gel e'
09:03 Parêzerê Kadirova Ozturk: Şika cînayetê heye
09:03 ‘Dibêjin ez polîs û gefan dixwin'
09:01 Jinên Nisêbînî: Ji bêhna me jî bêzar dibin
09:00 DMME'yê biryar da, lê dozger biryar neda
09:00 ROJEVA 21'Ê COTMEHA 2019'AN
07:54 Polîsan Hevşaredarên Amed, Peyas, Karaz û Bismilê binçav kirin
20/10/2019
22:49 Bi hezaran Kurd û dostên Kurdan li Londonê êrîşa Tirkiye şermezar kirin
22:32 Aligirên St Paûlî pankarta 'Bijî Rojava' vekirin
22:25 Dijberên şer li turbînan li dijî wer qerîyan
22:16 Forma Teewese piştgirî da gelên Bakur û Rojhilatê Sûriyê
20:07 Xwendekarên Germiyan berhemên Tirkiyeyê boykot kirin
20:01 Xelkê Teqteq piştgirî da Berxwedana Rojava
19:51 Kîno Gabrîel: Me li gorî lihevkirinê hêzên xwe ji Serêkaniyê vekişandin
18:46 Bi hezaran li dijî êrîşên Tirkiyeyê meşiyan
17:05 Bozgeyîk: Em ê li dijî şer aştiyê biparêzin
17:04 Sewqîyata tangan a sînorê Serêkaniyê didomin
16:58 Şêniyên Kobanê: Em dagirkeriyê qebûl nakin
16:30 Asya Abdullah: Ger em bibin yek, emê vê dagirkeriyê vale derxîn in
16:27 MSD’ê sûcê ku TSK'ê li dijî Kurdan kiriye aşkere kir
16:26 Polîsan parlamenterên HDP'ê wiha dorpêç kir
15:49 Dozger dosyeya Yaşli yê li nexweşxanê ji ber ku bi kurdî axivî rastî êrîşê hat, girt
15:46 McGurk: 40 Hezar DAIŞ'î di Tirkiyeyê re derbasî Sûriyeyê bûn
15:28 QSD’ê bîlançoya 24 saetên dawî eşkere kir
15:27 Li Êlihê daxuyaniya ‘li dijî şer’: AKP wê ji têkçûyînê xelas nebe
15:11 'Komxebata di Rejîmên Zordest de Mafên Mirovan û Hiqûq' bi dawî bû
14:44 Xelîl: Divê NY ewlehiya herêmê pêk bîne
14:36 Foza Yûsîf: Divê şandeyek serbixwe ya navneteweyî çekên kîmyewî lêkolîn bike
14:14 Dogan li kolanek Londonê wêneyê Berxwedana Rojava xêz kir
14:10 Hevserokê ESP'ê: Endamên me rastî tacîzê hatin
12:02 Gelê Rojhilat ji bo gelê Rojava derdikevin kolanan
11:29 Desteya Tendirûstî: 235 sivîl hatin kuştin
11:04 Komîteya Kampanya 'Em hemû Rojava ne' dê alîkariyê bişînin Rojava
10:31 Lemkow: Zextên li ser Kurdan dişibe zextên li ser Katalanan
10:30 Temellî: Divê êdî Tirkiye QSD’ê bike muxatabê xwe
09:57 Polîsan derdora avahiya HDP’ê dorpêç kirin: Ketin û derketin girtin
09:50 Prz. Kuzu: Girtina hevşaredaran polîtîkaya boyaxkirinê ya qeyûm e
09:48 Malbata Sîncar ê di teqîna Nisêbînê de mir: Em ji mirinan re bêjin êdî bes e
09:04 Turk: Guherandina demografiyê wê agirbestê bêwate bike
09:03 Derhênerê fîlmê 'Gorulmuştur': Tirkiye bûye girtîgeh