Tan û Farqînî: Bi xebatên rêxistinbûyînî wê kurdî bikaribe bijî

img

STENBOL - Zimanzan Zana Farqînî û Samî Tan, anîn ziman ku pêşketina zimanê Kurdî û têkoşîna demokratîk bi awyaekî pararlel bi hev re dimeşin û gotin, ji bo kurdî winda nebe û pêş bikeve pêdivî bi xebatên rêxistinbûyî heye. 

Li Tirkiyeyê, piştî têkoşîna gelê kurd a ji bo zimanê kurdî bibe zimanê perwerdehiyê, Wezareta perwerdehiyê ya Neteweyî kurdî daxilî nav mufredata perwerdehiyê kriibû. Lê belê ji ber pergala vê yekê baş nehat xebitandin, rêjeya dersên bi kurdî ne pir e. Zimanzan Zana FArqînî û Samî Tan, ji bo zîndekirina zimanê kurdî bal kişandin tiştên divê li dijî feraseta tekparêz bên kirin. 
 
Samî Tan, bilêv kir ku dewlet bi tu awayî pêşketina zimanê kurdî naxwaze û ji bo vê heta jê tê dixwaze marjînal be û got: "Ji ber li fakulte û enstîtuyan akademîsyenên xwedî feraseteke demokratîk cih digirin, armnaca dewletê ew e ku wan belav bike." Tan, destnîşan kir ku wê zext ûz oriyên li ser zimanê kurdî jî bi têkoşîneke demokratîk a gelê kurd biguherin û got: "Ev bi helwest û awayê rêxistinbûyîna derdorên demokratîk ên Tirkiyeyê ve girêdayî ye. Helbet, li vir berxwedana gelê kurd wê diyarker be." Tan, anî ziman ku wê kurdî jî bi destkeftiyên di qada têkoşîna siyasî de bi awayekî paralel pêş ve bikeve û ji bo vê jî divê tevgera kurd hîn bêtir kurdî daxilî nav rojeva xwe bike û ji bo vê pêdivî bi plansaziyekê heye. 
 
PÊDIVÎ BI XEBATAN HEYE 
 
Tan, got: "Bi rêya sazî û dezgehên sivîl û demokratîk, pêdivî bi plansaziyeke ku aktorên siyasî jî daxilî wê bibin heye. Li gor rewşê pêdivî bi xebatên wade dirêj û kurt heye. Ev yek li tevahiya cîhanê bi vî awayî pêk hatiye. Li gelek welatan ev rewş bi pşengiya dewletan yanî bi destekên dewletan pêş ketiye, lê mixabin li Tirkiyeyê konjuktureke bi vî rengî tune ye. Heta şert û mercên guncav pêk bê, divê xebatên ku xwe dispêrin gel pêk bên." 
 
GAVIN TÊN AVÊTIN NE SAMÎMÎ NE 
 
Zana Farqînî jî, destnîşan kir ku di pêvajoya diyalogê de hin gav hatine avêtin lê gava pêvajo guheriye ev yek pêk nehatiye û got, gavên hatine avatin jî ne samîmî bûne. Farqînî, bilêv kir ku îfadeya "Li Tirkiyeyê zimanê zindî" îfadeyeke bifikar e û got: "Zimanê zindî çi bû? Di qanûnên berê de hebû; Wekî zarava û zimanê ku welatiyên tirk di jiyana xwe ya rojane de bi kar tînin, dihat pênasekirin. Gava em li van binavkirin û tabîran mêze dikin, tê dîtin ku a rast ne ku maf tê radestkirin, tenê li hemberî têkoşînê ji bo gavavêtina bi paş û ewarekirina gel e. Pênasekirin wekî ziman û zaravyê mehelî, bêcidiyetî ye. Ev yek bi armanceke siyasî tê kirin û di bin wê de mantiqa ku roj bê em dikarin rê li ber bigirin heye. Difikirin, em ê bi awayekî hêsan û erzan çawa bigirin. Bi rastî jî ger hikûmet û dewlet samîmî bin, serî li rêyên wisa nedidan û wê heqê gel radestî gel bikirana." 
 
Farqînî, bilêv kir ku gavin der barê kurdî bên avêtin, giêrdayî pirsgirêka kurd in û got: "Ev mesele, meseleya nasnameyê ye. Heta polîtîkayên ku vî zimanî qedexe dikin û asîmlasiyonê li gel ferz dikin bi dawî nebin, çi gavên bên avêtin wê ne samîmî bin. Ji xwe qewimîn û geşedanên dawî delîla vê yekê ne." 
 
'ZIMANÊ NIFŞÊ NÛ TIRKÎ YE' 
 
Farqînî, destnîşan kir ku divê li hemberî feraseta qedexeker û tekparêz têkoşîn hebe û got: "Ji bo pêşketina maf û azadiyan, pêdivî bi pêşketina daxwazan jî heye. Ji xwe aşkere ye ku qanûnên ji dema avakirina komarê heta niha pêk tên bi kêrî tiştekî nayên. Divê ev qanûn bên guherandin. Di serî de kurd û bi giştî jî gelên din ên ziman û nasnameyên wan hatine qedexekirin, divê li hemû qadên jiyanê ziman û çanda xwe zînde bikin. Divê em tenê hêvî ji dewletê nekin, ji xwe dewlet xwedî feraseteke tekparêz e. An jê em ê nikaribin rê li ber polîtîkayên asîmlasiyonê bigirin. Her ku asta perwerdehiyê zêde dibe asîmlasiyon jî zêde dibe. Nifşê nî bi zimanê xwe mezin nabe, zimanê nifşê nû tirkî ye. Bi xebatên rêxistinbûyî wê rê li ber van pêkanînan bê girtin. Çi nivîskî çi jî dîtbarî, çi dibe bila bibe divê li hemû qadên jiyanê kurdî berbelav bibe." 

Sernavên din

24/05/2020
17:58 100 endamên DAİŞ'ê vegeriyan Almanyayê
17:49 SOHR: Heta niha Tirkiye 10 Hezar û 100 eskerên bi pere ji Sûrî şandine Lîbyayê
17:31 OHD'ê rapora goristanan parve kir: Hem gorên wan şikandin û hem lêpirsîn vekirin
15:33 Li Wanê eskerek kuştî hat dîtin
14:31 Dilgeş ê 3 salî jî bi diya xwe re ket girtîgehê
14:12 Goristan îsal vala man
13:12 MED TUHAD-FED: Dawî li bê hiqûqiyê bînin
HDK: Em ê aştî û edaletê bi hevre pêk bînin
12:36 26 sal berê bira û birazê revandin, lê hêj kujer nehatine cezakirin
11:59 Gelê Rojava Cejna Remezanê li ser goristanan pîroz kir
11:24 Şaredariya AKP'î di cejnê de welatî bê av hişt
10:57 KÎD: Bila cejn bibe wesîleya vejîn û raperînê
10:15 Piştevaniya Mor, li dijî tundiyê xwe digînin hev
09:56 Aydenîz: Ji tora têkoşîna jinê ditirsin
09:30 KCD: Em dixwazin cejn li gorî wateya xwe bê pîrozkirin
09:13 HDP dest bi têkoşînek nû dike
09:03 'Me Komkujiya 1938’an anî rojevê
09:02 Mele Kaplan: Dest nedin nirxên me yên pîroz
09:01 Cerdevantiyê li zozanvana ferz dikin
09:00 'Dest nedin xwezaya me'
09:00 Işik: Bi hilbijartinê nikarin bi qeyûman xesp dikin
09:00 Zimanê zikmakî bi weşaneke hevpar diparêzin
09:00 ROJEVA 24'Ê GULANA 2020'AN
08:27 Dadgehê 12 siyasetmedarên kurd şandin girtîgehê
02:33 Kurd li korîdorên dadgehan cejnê pêşwazî dikin
23/05/2020
23:15 Endamê Meclîsa Şaredariya Rezanê Kûzû hat girtin
19:55 32 kesên din jî ji ber Covîd-19'ê jiyana xwe ji dest dan
19:14 Rojnamevan Dogrû hat girtin
16:44 Cenazeyê Sabrî Kaya di bin dorpêça polîsan de defin kirin
16:30 Xizmên windayan vegotin: Ne hestî û ne gorên wan hene
16:01 Dozger bêyi îfadeyên wan bigire xwest bên girtin
15:54 Rojnameger Rojhat Dogrû di binçavan de ye
15:42 Keça min întîhar nekiriye, ez bi guman im
15:42 Çûyîna komeleya xwe ji sûc hesibandin
15:14 Ji bo girtiyê 70 salî bang kirin
15:07 'Operasyon li dijî hemû jinan e'
14:23 17 sal in hestiyên bav û apê wî nadin wan
14:22 Malbatê cenazeyê Kaya girt
14:04 ÎHD'a Îzmirê azadiya girtiyên nexweş xwest
13:50 Parêzvanên Jin ji 30 welatan bang kirin: Bêdeng nemînin
13:09 715 rojan girtî ma hêj nû îdeaname amade kirin
13:01 Bi wêneyan bêdengiya li Sûrê û Deriyê Çiyê
13:01 Notirvanan li ciwanê ku ji bo avêtina çopê derket derve xistin
12:51 OHD'ê rapora çavdêriya Kilyosê parve kir: Bila rayedar bên darizandin
12:04 Agir bi konteynerê ket: Karkerek mir
11:48 Keskîn: Bêdengiya mûxaletefê Kaya kuşt
11:46 Testa Kaya ya vîrûsê negatîf derket
11:40 Azadiyê binpê dikin
10:58 Fîlmê Dilop li ser youtube weşandin
10:58 Konseya Ewropa Tirkiye hişyar kir: Êrîşên li ser rojnamegeran rawestînin
10:20 Ji Rosa banga piştevaniyê
10:19 Tê payîn siyasetmedar û aktîvîstan îro sewqî dadgehê bikin
10:05 Nameya ji bo ‘goristanan'
09:58 Li Mêrdînê erzaniya qeyûm: Îro heye sibê tune ye
09:26 Di nava dêzên çopê de koçberiya masîpankan!
09:16 Gergerlîoglu: Êrîşa polîsan li pişt kamerayan jî berdewam kir
09:02 Mele Zekî: Li dijî êrîşên goristana divê em bibin yek
09:01 Li girtîgehan tevdîr tunene, Rewşa Awarte heye
09:01 Ji ber germa zêde û bayê kur berê genim kêm bûye
09:00 'Em ê nehêlin efûya îstismarê pêk bê'
09:00 Dr. Yilmaz: Li Lîbyayê 'welatê şîn' hincet e, mesele berbelavbûn e
09:00 ROJEVA 23'YÊ GULANA 2020'AN
22/05/2020
19:59 Hejmara kesên jiyana xwe ji dest dane bû 4 hezar û 276
17:23 Girtiyê nexweş qeyrana dil derbas kiriye
16:21 'Em ê li dijî zilm û tundiyê serî netewînin'
16:07 Hinceta binçavkirinan beşdarî daxuyanî û çalakiyan bûyîne
15:38 Ocalan: Em ê hesap ji wan bipirsin
15:37 Hêrsa li dijî binçavkirina siyasetmedaran: Em ê hin bêtir bi hêz bibin
15:13 Dayika Gulîstan Doku: Me dixapîn in
14:58 Goristana li Licê cara 3’yemîn hat rûxandin
14:49 Malbat û parêzer ji bo biçin Îmraliyê daxwazname dan
14:30 Malbata Kaya: Li benda mirina wî bûn
14:29 Berî cejnê goristan ziyaret kirin
14:13 Gokkan: Em gav paşde navêjin
14:02 Jinan ji Cûdî bang kirin: Dest ji vê şaşiyê berdin
13:53 'AKP dê wekî partiya herî zêde ji jinê ditirse derbasî dîrokê bibe'
13:42 Gunay: AKP di van rojên pîroz de êrişî nirxê gelê kurd dike
13:09 MEBYA-DER'ê cejna malbatan pîroz kir
13:03 Cenazeyê Kaya bi gumana koronayê nedan malbatê
12:50 Dayika Aştiyê Hava Kiran a 63 salî jî hat binçavkirin
12:46 Di rojên vîrûs belav dibe de qelebalixiya kolanan balkêş e
12:41 Korona û krîza aboriyê li esnafan da
12:38 Polîsan ‘navbeyna fîzîkî’ îhlal kirin
12:13 HDP: DEDAŞ bi feraseta Qeyûm nêzîk dibe
11:40 Polîsan bi ser Komeleya Jinan a Rosa de girtin
11:32 Cenazeyê girtiyê nexweş Kaya rakirin ATK’ê
11:11 HDP'iyên hatin îşkencekirin axivîn: Em ê serî netewîn in
11:00 Ji ber ‘Sirûda Îstîklalê’ îşkence li welatiyan hat kirin
10:55 Rejîma Îranê kolberek birîndar kir
10:19 Guzel: Bi qeyûman tenduristiya gel xistin talûkeyê
09:54 Li Dersimê erdhej pêk hat
09:11 George Dîrîl: Dibe ku hin kesên ji hebûna me aciz in heb in
09:10 Giştînameya wezaretê tenê ya li ser kaxezê ye
09:09 Jina ku 11 caran gilî kir: Dengê min bibhîzin
09:08 Keça Ozkanê girtî: Bila emrê xwe yê mayî li cem me derbas bike
09:07 'DEDAŞ di bin banê dewletê de dest xistiye qirika me'
09:05 4 sal in bê delîl girtiye
09:00 ROJEVA 22'YÊ GULANA 2020'AN
08:35 Li dijî siyasetmedarên kurd operasyon: Gelek kes hatin binçavkirin
08:05 Girtiyê nexweş roja hat berdan jiyana xwe ji dest da
21/05/2020
21:43 Îdianameya polîsê ku Hemdanê 18 salî kuştibû hat amadekirin