Endezyarê Madenê Alpaslan: Divê maden bên îstîmlaqkirin

img
AMED - Hevserokê Şaxa Odeya Endezyaran a Kanzayê Nûrî Alpaslan anî ziman ku li qada madenê ya li Licikê ku karesat lê çêbû li dijî projeyê hilberîn hatiye kirin û anî ziman ku divê maden bên îstîmlaqkirin. 
 
Li herêma Çopler a navçeya Licika Erzînganê, li Madena Zêr a Anagoldê ya bi hevkariya Lidya Madencîlîk a girêdayî SSR Mining a navenda wê Kanada ye û Çalik Grûbê tê xebitandin di 13’ê sibatê de hezaz çêbû.  Tevî ku bi ser karesatê re 10 roj derbas bûn jî 9 karkerên di bin axê de mane hêj jî nehatine dîtin. Li Licika ku destûr nayê dayîn rêxistinên hawîrdorê û ekolojist bikevinê, duh xebatên lêgerînê hatin sekinandin. 
 
Hevserokê Şaxa Odeya Endezyarên Kanzayê (MMO) ya girêdayî Yekitiya Odeyên Endezyar û Avahîsazan a Tirk (TMMOB) Nûrî Alpaslan karesatên ji ber bikaranîna siyanurê di xebatên madenê de rû dan û kêmasiyên li qada kontrolkirinê ya sehaya madenê ya Licikê nirxand. 
 
HILBERÎNA ZÊRAN A LI DIJÎ PROJEYÊ  
 
Alpaslan, diyar kir ku hilberîna zêran a bi hewza siyanurê li dijî projeyê hatiye kirin û têkildarî sehaya madenê ev tespît kirin: “Ji sala 2011’an ve 85 milyon ton deyz kom bûye. Li wê derê her yek ji wan 8 mîtro 35 derence hene û em qala deyzeke zêdetirî 250 mîtroyan dikin. Zêdebûna wê ya evqas gelek bi rîsk e, hema bêje deyzeke stêlî hatiye avakirin. Me nekarî bikevin hundir û kontrolê bikin lê li gorî tespîtên pisporê ewlehiya kar ê li wir kirine, derzbûn û şilbûn bûye sedemê hezazê.”
 
XETEREYA JI BO XWEZA Û MIROVAN
 
Alpaslan diyar kir ku girseya ku di cihê madenê de şikestiye ketiye ser tebeqeyeke ku dikare siyanurê derbas bike û got: “Îhtîmaleke mezin e ku siyanur bi ava binê erdê re tevlihev bibe, heke ev yek pêk were, wê rîskeke cidî li ser xweza û mirovan çêbibe. Heke li herêmê barînek çêbibe dê ev yek teqez çêbibe. Lê ji ber biryara walîtiyê em niha nizanin xebateke bitendurist tê kirin an na. Ji ber axa şemitiye bisiyanur e xebateke bitendurist nikare were kirin. Heke ekîpmanên ewlehiya kar ên pêwîst neyên girtin, dê ji bo kesên xebatê li wir bimeşînin rîsk derkeve holê.”
 
CEZA HATE BIRÎN, DEYN HATE JÊBIRIN!
 
Alpaslan, diyar kir ku siyanur di madenvaniya zêr û niha jî li navçeya Şemrex a Mêrdînê di hilberîna fosfatê de tê bikaranîn û da zanîn ku di salên dawî de gelek zehmet e ku agahiyên ji şîrketên madenvaniyê bigirin û anî ziman ku bi taybetî li cihên ku siyanur tê bikaranîn ji bo ku texrîbata li hawîrdorê dernekeve holê agahî bi awayekî sînorkirî tên ragihandin. 
 
 
Alpaslan, bi bîr xist ku li Licikê di boriyên siyanurê de di 21’ê hezîrana 2022’yan de teqînek çêbûye û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Tê gotin ku nêzî 20 ton siyanur tev li axê bûne. Yekitiya Baroyan a Tirkiyeyê (TBB) û TMMOB’ê têkildarî mijarê gilî kiribûn. Lê hate gotin ku rîskên ku me diyarkirine nînin û ji bo xetereyên ji ber teqînê derkevin holê 16 milyon lîre ceza hate birîn. Di sala 2023’yan de jî 17,2 milyon dolar deynê bacê yê heman şîrketê hate jêbirin. Heman fîrma di navbera salên 2014 û 2021’an de kapasîte zêde kir. Divê di şertên asayî de ev yek li noxteyên cuda kiribûna lê hemû jî li heman cihî kirin. Pisporan di şertên heyî de hişyarî kirin ku dê ev karesat çêbibe.”
 
LI 10 BAJARAN HILBERÎNA ZÊRAN A BISIYANURÊ 
 
Alpaslan, diyar kir ku berê di hilberînê de cîwa dihate bikaranîn lê bi hinceta tev li hewa, ax û avê dibe hema li tevahiya cîhanê hate qedexekirin. Alpaslan, bi lêv kir ku li Tirkiyeyê bikaranîna siyanurê ji ber libên mikroskobik ên zêr bi rêbaza herî kêm mesrefî tên dîtine ye û wiha domand: “Li gorî daneyên di destê me de li bajarên Ûşak, Erzîngan, Gumuşhane, Manîsa, Îzmîr, Kayserî, Balikesîr, Ordû, Artvîn û Eskîşehîrê hilberîna zêran a bisiyanur heye. Niha jî ji bo hilberîna zêran a li qadeke 20 hektarî ya li navçeya Qereyazî ya Erziromê hate gotin ku hewcehî bi rapora Nirxandina Bandora Hawîrdorê (ÇED) nîne. Bi heman rengî dê bikevin nava çalakiyeke din a hilberînê ku dibe sedema zirareke giran bide xweza, mirov û civakê.”
 
‘DIVÊ XEBATÊN MADENÊ BÊN ÎSTÎMLAQKIRIN’ 
 
Alpaslan, destnîşan kir ku daxwaz kirine ku hemû xebatên madenvaniyê bên îstîmlaqkirin û ev tişt gotin: “Divê cewherekî weke zêr ê ku heta niha di çarçoveya 'madena stratejîk' de cih negirtiye jî di vê çarçoveyê de cih bigirta û ji aliyê dewletê ve bihata birêvebirin. Bi vî awayî em dibînin ku wê kontrolkirin hesantir bibin û zirara li xweza û hawîrdorê kêmtir bibe. Madenvanî di salên dawî de bû pîşeyeke bi qezayên kar derdikeve pêş. Beriya niha jî qeza çêdibûn lê ne evqas. Ji ber ku maden zêde bûn, hema bêje li her derê qada madenê heye û kontrolkirin her ku diçe zehmet dibe. Heke bi destê dewletê hatibûya kirin kontrolkirina saziyên serbixwe yên weke rêxistinên pîşeyî da hesantir be.”
 
DIVÊ KONTROL BÊN KIRIN Û ENCAM BI AWAYEKÎ ZELAL BÊN PARVEKIRIN 
 
Alpaslan, tevnegerîna Yekeya Bergiriyê ya Li Dijî Qezayên Endustriyel ên Mezin ên Navneteweyî yên Lezgîn a girêdayî Wezareta Bajarvanî û Hawîrdorê pirs kir û axaftina xwe wiha bi dawî kir: “Wekî din, tevî ku tecrûbe û perwerdeyeke profesyonel nîne jî, em bi tendurist nabînin ku AFAD bikeve dewrê. Heke xebatek were birêvebirin divê di pêşengtiya endezyarên madenê de bi kedkarên madenê re were birêvebirin. Herî dawî em daxwaz dikin ku xebatên madenvaniyê bi destên dewletê bên birêvebirin û bi temamî ji kontrolê re vekirî bin. Em dixwazin di bûyera Licikê û heman bûyeran de ji aliyê fîrmayên serbixwe û rêxistinên pîşeyî ve kontrol bên kirin û encam bi awayekî zelal ji raya giştî re bên ragihandin.”

Sernavên din

21/04/2024
23:43 Li Amedê mihrîcan didome
21:49 Li Erziromê qezaya trafîkê çêbû: Miriyek û 6 birîndar hene
20:05 Encamnameya Civata Giştî ya KNK'ê: Êdî dema yekitiyê ye
18:06 Nobeta Edaletê ya Emîne Şenyaşarê di roja 82’emîn de domiya
17:50 Amedspor alîgirên xwe xemgîn kir
16:54 KNK: Li dijî êrişan hewcehî bi helwesta seferberiyê heye
16:20 Astengdarê zihnî Gezer ê hedef hatibû nîşandan hate girtin
15:42 Li Turhalê bi pileya 4.1 erdhej çêbû
15:36 Di lijneya KNK’ê de bal kişandin ser ‘yekitiyê’
15:32 Maça ‘şampiyoniyê’ ya Amedsporê dest pê kir
15:19 Kenan Bakay piştî 30 salan hate berdan
15:11 ‘Kesekî astengdar çawa dibe rêveberê partiyê’
15:01 Çandar: Rêzê ji bo îradeya gel bigirin
14:04 Li Amedê beriya maçê coşa ‘şampiyontiyê’
14:03 Di êrişên Îsraîlê de zêdetirî 34 hezar kesan jiyana xwe ji dest dan
14:03 Meclisa Jinan a DEM Partiyê: Jinan erdnîgarî bi rengê morê xemiland
12:49 Beriya maça Amedspor-Igdirsporê 2 kes hatin binçavkirin
11:50 Rejîma Îranê 10 sal cezayê hefsê da mamosteya kurdî
11:36 Metîna bi dijwarî tê bombebarankirin
10:56 Tirkiye ji hêla enflasyona bilind ve li cîhanê di rêza 4’emîn de ye
10:36 Dr. Pashang: Di krîza Rojhilata Navîn de tenê rêyeke kurdan heye ew jî yekitî ye
10:14 Amedsporê ji ber ‘bilêtên sexte’ hişyarî da
10:07 Kovara Jînê di hejmarê nû de bal kişand ser mafên zarokan
10:06 Beriya serdana Erdogan li dijî Metînayê êrişeke nû hate destpêkirin
09:21 Albayrak ê AKPî li Xelfetiyê 460 milyon û 601 hezar TL deyn hişt û çû
09:20 Jin wê her roj ji bo Abdullah Ocalan nameyan ji CPT'yê re bişînin
09:05 180 roj in ji rojnameger Silêman Ehmed agahî nayên girtin
09:04 Çalakiya girtiyan a bi daxwaza azadiya Abdullah Ocalan didome
09:00 Mîrateya berxwedêran: Rojnamevaniya Kurd
09:00 Mîhrîcana Şanoyê ya Amedê: Em qedexeyan pûç dikin
09:00 ROJEVA 21'Ê NÎSANA 2024'AN
08:42 Li Fûara Pirtûkan a Îzmîrê bêtehemûliya li dijî ‘Kurdistanê’
08:41 Şaredariya Sûrê hedef hatibû girtin: Kesê hatiye binçavkirin astengdarê zîhnî ye
00:01 Tîma Jinan a Amedsporê hevrika xwe bi scora 3-1'an têk bir
20/04/2024
23:37 Li Baselê ji ciwanan panela 'azadiya Ocalan'
22:50 DEM Partî: Mîhadê siyaseta li ser ala û sirûdê derbas bûye
21:17 Hevşaredaran ji wezart û Dîwana Muhasebatê mufetîş xwestin
19:29 Ji endamê KNK'ê Ûzûn banga konferansa yekîtiya neteweyî
17:17 Şaxa OHD’a Stenbolê rêveberiya xwe ya nû diyar kir
16:54 Ji bo azadiya Abdullah Ocalan di çalakiyê de ne
16:54 Gelek rêxistinên pîşeyî serdana Emîne Şenyaşarê kirin
16:28 Li Geverê deynên ji qeyûm mane hatin daliqandin
16:20 Derbarê 15 girtiyan de lêpirsîna dîsiplînê hate destpêkirin
16:10 Der barê Şaredariya Sûrê de lêpirsîn hate destpêkirin
15:48 ÎHD'ê Ermenên windakirî bi bîr anî û got: Xwedî li mafên zanînê derkevin
15:42 Hate xwestin ku girtiyên nexweş Kaya û Guvel bên berdan
15:13 Ji bo bendava Cizîrê biryara ‘îstîmlaqkirina lezgîn’ a 255 parselan
15:02 Malbatên windakiriyan li 3 bajaran hatin bahev: Bila faîl bên darizandin
14:58 Civîna Dema Navberê ya KNK’ê dest pê kir
14:25 Mihrîcana Şanoyê ya Amedê: Gotubêja ‘Di şanoyê de dîroka guherînan’
14:02 Aqûbeta Keremoglû yê beriya 29 salan hate windakirin hate pirsîn
12:09 Şaredarê YRP’î bi micirkirina pêşiya avahiyê xwe dest bi kar kir
12:07 Li Colemêrgê hezaz çêbû: Pez di bin axê de man
11:32 Muslim: PKK hincet e, armanc Kerkuk û Silêmanî ne
10:36 Meleyê li zarok daye hate berdan
10:36 Bakirhan: Perspektîfa me ya serdema nû zelal e; em ê xwe birêxistin bikin, mezin bibin
10:22 Midûrê dibistanê yê 9 xwendekar tacîz kirine hate girtin
10:05 Wanî: Bi rêvebirina bajar a bi hev re em dikarin texrîbatên qeyûm ji holê rekin
09:34 Ne bikaranîna tiryakê pirtûka Ocalan sûc hat dîtin!
09:16 Rojnameger Silêman Ehmed 179 roj in di destê îstîxbarata PDK’ê de ye
09:15 Girtiyên siyasî bi daxwaza azadiya Abdullah Ocalan 146 roj in di çalakiyê de ne
09:13 ÎHD: Girtiyên nexweş ên li Girtîgeha Kurkçulerê 3 sal in nayên dermankirin
09:09 Nameyên girtiyê wekî hincet hatin nîşandan û berdana wê 11 mehan hat taloqkirin
09:07 Navnîşana 1'ê Gulanê Qada Taksîmê ye
09:06 Ji Demîrê banga 'têkoşîna hevpar': Werin em bi hev re deriyên Îmraliyê vekin
09:02 Gotibû 'wê meseleya avê çareser bikin', lê di hefteya ewil de ava bajêr birîn
09:00 ROJEVA 20'Ê NÎSANA 2024'AN
19/04/2024
22:16 Eleqeyeke zêde ji bo Mîhrîcana Şanoyê ya Şanoya Bajêr a Amedê
22:05 Ji DEM Partiyê bertek ji bo şandina mufetîşan
19:39 Şaredariya Serêkaniyê kargeha hilberînê vekir
19:37 Rapora Girtîgehên Anatolyaya NavîN. Herî kêm 42 girtiyan jiyana xwe ji dest daye
16:59 Halîse Aksoy ji girtîgehê derket: Dil û hişê min li ser girtîgehê ye
16:45 Nobeta Edaletê ya Emîne Şenyaşarê di roja 80’yan de ye
16:38 Di doza êrişê ya Dedeogûllari de cezayên kêm dan bersûcan
16:32 8 kesên binçavkirî hatin berdan
16:31 Di Mîhrîcana Şanoyê ya Amedê de ‘Şanoya Başûr’ hat nirxandin
15:52 DEM Partiyê girtina Huda Kayayê bir rojeva Meclisê
15:47 Banga ‘bila girtîgehên bi ewlekariya bilind bên girtin’ hate kirin
15:25 Giliyê Tanjû Ozcan kirin
15:14 Sîteya 186 kesan lê jiyana xwe ji dest dayî qaçax hatiye çêkirin
15:05 Derbarê welatiyê got ku ‘Biaxive tu ji kû yî’ de lêpirsîn hate destpêkirin
14:55 Li Rihayê cînayeta kar
14:36 Ji Platforma Ked û Demokrasiyê ya Mêrsînê banga 1’ê Gulanê
14:26 Berdana Karataş ê 30 sal in girtî ye 6 mehan hate taloqkirin
14:19 Li navçeyê Tûşba û Artemêtê mirinên biguman
14:00 Li Sûriyeyê êrişa DAIŞ’ê: 28 leşker û milis mirin
13:46 Yildiz a di encama tundiya mêr de birîndar bûbû jiyana xwe ji dest da
13:40 AYM’ê têkildarî belavkirina belavokan a li zanîngehan biryar da
12:16 Berî ku cenazeyê lawê xwe bigire jiyana xwe ji dest da
11:37 Malbatan ji bo hevdîtina li Îmraliyê serlêdan kirin
11:35 Li cihê karesata madenê lê pêk hat cenazeyê kesekî din hate dîtin
11:23 Talha Ç. li Konyayê dapîra xwe qetil kir
11:21 Li Egeyê bi pileya 4.5’ê erdhej çêbû
11:07 Di êrişa dewleta tirk de pêşmergeyekî jiyana xwe ji dest da
10:34 Hatîmogûllari: Encamên hilbijartinê hêviya me mezin kir
10:22 Li Bolûyê tundiya mêr: 2 kes hatin qetilkirin
10:21 Li ser îfadeyên îtîrafkaran daxwaza cezayê muebeda giran
10:00 Halîse Aksoy hate berdan
09:48 Çapemeniya DYA’yê: Îsraîlê li Îranê xist
09:47 ‘MEB bi projeyên cuda cemaet û îstîxbaratê têxe nava dibistanan’