‘Bir Kuşak Bir Yol’ projesinde Türkiye 'Kürt fobisi' çıkmazında

img

HABER MERKEZİ - "Bir Kuşak Bir Yol" projesi ile ABD karşısında güç kazanmaya çalışan Çin’in bu amaçla Ortadoğu'yu dizayn etme arayışında rol biçtiği Türkiye’yi "Kürt fobisi" saha dışına itiyor. 

Yunanistan ve İspanya krizleriyle sarsılan küresel ekonominin başında yer alan ABD, bu konumunu korumak için Kore, Çin, Rusya, İran ve AB ülkelerine dönük giriştiği ekonomik dizayn politikalarıyla kapitalist dünyanın açmazlarına "çare" arıyor. ABD kurduğu hegemonyayı daha da sağlamlaştırma hesapları yaparken, Çin, Kore ve Hindistan gibi günden güne büyüyen ekonomiler ise, mevcut pastadan pay alma arayışını yoğunlaştırdı. Ticaret yollarının geçiş güzergahı olarak kabul edilen Ortadoğu'da, 1900'lu yıllarda oluşturulan sınırlar bir süredir yeniden çizilmek isteniyor.
 
"Arap Baharı" adı verilen ve Tunus'la başlayıp, bugün hala Suriye ile devam eden Ortadoğu'yu dizayn etme savaşlarında Çin, 2013 yıllında eski "İpek Yolu" eksenli “Bir Kuşak Bir Yol” (One Belt One Road-OBOR) adlı yeni bir projeyi dünya kamuoyuna duyurdu. 65 ülkeyi kapsayan 3 milyardan fazla nüfusu ve 1 trilyon dolarlık yatırımı içeren proje, uzmanlara göre, küresel ekonomi ve siyasetin geleceğini önümüzdeki 50 yılda şekillendirecek bir içeriğe sahip. 
 
Bu proje kapsamında çizilen yeni ticaret yollarıyla büyümek ve ABD'nin güç ve etkisini kırmayı amaçlayan Çin, karadan ve denizden Avrupa’ya, İran üzerinden de Ortadoğu’ya açılmayı hesaplıyor. Bu amaçlarına ulaşmak için elindeki ekonomik gücü kullanan Çin, bir süredir Suriye sahasına indi. 
 
ÇİN'İN AMACI
 
Çin, “yüzyılın projesi” olarak adlandırdığı “Bir Kuşak Bir Yol” projesini 2013 yılında uluslararası kamuoyuna duyurdu. Dünya ticaretine kan pompalanacağı belirtilerek, her ne kadar projenin ekonomik ayağı ön plana çıkarılsa da, Çin’in asıl hedefi dünya pazarına kendi ticari anlayışını aşılayıp, yine siyasi ve kültürel hakimiyet kurmak. Avrupa merkezli başlayıp, ABD'nin yaptırım ve ek vergileri ile belli biçimlerde devam eden küresel ekonomik kriz, projeyi ilerletmesinde Çin'in önünü daha da açtı.  
 
ÇİZİLEN YENİ TİCARET YOLLARI 
 
Projenin temelinde 3 ana ticaret yolu bulunuyor. Bunlardan ikisi karadan, üçüncüsü ise denizden. Birinci yol, "Avrasya Köprüsü" olarak tanımlanıyor. Bu yol Kazakistan, Rusya, Belarus ve Polonya’dan geçerek Almanya’ya kadar devam ediyor. İkinci yol, Moğolistan ile Rusya arasındaki koridoru oluşturuyor. Üçüncü yol ise, "Orta Asya" olarak tanımlanıyor. Bu yol Çin’den başlayarak Afganistan, Pakistan, İran’dan geçerek Türkiye’ye kadar uzanıyor. Proje kapsamında yine Endonezya, Hindistan ve Singapur gibi Asya ülkelerini birleştiren bir yol daha var. 
 
Aynı kapsamda üç deniz yolu haritası çizilmiş. "Kuzey Buz Yolu" olarak adlandırılan deniz yolu, Kuzey Çin’den Rusya’ya uzanıyor. "Güney Asya Yolu" ile Japonya, Kore ve Asya ülkeleri birbirine bağlanıyor. Üçüncü deniz yolu ise, ikinci yol aşıldıktan sonra karadan Avrupa ülkeleri, yani Hollanda ve Almanya’ya uzanıyor. 
 
TÜRKİYE ROL KAPMA PEŞİNDE
 
ABD ile çelişkiler yaşayan Türkiye, ABD’nin Ortadoğu’yu yeniden dizayn savaşında en çok zarar gören ülkelerden biri oldu. Özellikle Kürtlere dönük yaklaşımda yaşanan ısrar Türkiye’yi kimi noktalarda uluslararası güçlerle karşı karşıya da getirdi. Bu yüzden bir süredir ekonomik bir kriz yaşayan Türkiye, krizden kurtulmak için ise farklı alternatifler üretme arayışına girdi. Bu alternatiflerden biri Rusya ile kurduğu ilişki. Ancak bu ilişki Ortadoğu’daki gelişmelerle henüz sağlam bir temele oturtulmaktan uzak. 
 
Bu tabloda Kürtlerin rolü ise, her geçen zaman içerisinde daha da belirginleşiyor. Bu yüzden Çin’i bir başka alternatif olarak gören Türkiye, projede rol alma arayışı içinde. Ekonomisini Amerika ve Avrupa’nın etkisinden çıkarmak için Çin ve Rusya’ya yaklaşan Türkiye’nin, bu amaçla bir araya gelinen Çinli devlet yetkililerine transit geçilen bir ülke konumunun ötesinde daha fazla rol alma isteklerini ilettiği gündemde.
 
ABD’NİN BASKISI 
 
Türkiye’nin rotasını kırdığı bu hat, ABD ile önümüzdeki dönemde daha fazla çelişki yaşanıp, karşı karşıya gelmesi demek. Nitekim ABD, Çin’in bu projesini hegomonyasına dönük bir tehdit olarak görüyor. Projeyi daraltmak için Ortadoğu ülkelerine ambargo uygulayan ABD’nin Rahip Brunson'un tutuklanması ile Türkiye'ye dönük giriştiği ekonomik ambargo da bu adımlardan biri. Türkiye ve diğer ülkelere dönük benzeri baskıların önümüzdeki dönemde artma olasılığı yüksek. Yine Çin'in bu projesinde Türkiye ile birlikte yer alma arayışında olan Almanya ve ABD arasındaki çelişkilerin perde arkasındaki neden de bu nokta. 
 
KÜRTLER KİLİT NOKTADA 
 
ABD'nin ambargosu karşısında Türkiye’ye ilk destek verenlerden biri projenin sahibi Çin olmuş ve 35 milyar dolar kredi açmıştı. Projede almak istediği rol doğrultusunda Türkiye, Kürt coğrafyasında tam egemenlik sağlama niyetinde. 20’nci yüzyılda yönünü Avrupa'ya çeviren Türkiye için gelinen aşamada Ortadoğu’ya yayılmak bu nedenle daha fazla önem taşıyor. Zira Çin'in projesinin en önemli ayaklarından biri, İran ve Türkiye arasındaki sınır bölgesi. Özellikle Türkiye, İran ve Irak üçgenindeki bölge, Türkiye’nin bu projeye katılımı açısından önemli bir noktada. Bu nedenle Kürtlerin rolü daha da etkili bir hal alıyor. 
 
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, projeye daha fazla dahil olma konusunda Çin’i razı etmek için burayı kendi kontrolü altına almak istiyor. Bu hesapla önünde iki yol var. Birincisi, Kürtlerin saf dışı edilmesi, ikincisi ise işbirliği yapmak. Ancak son dönemde Xakurkê bölgesine yönelik askeri saldırılar, birinci tercihin benimsendiğinin işareti.
 
XAKURKE SALDIRISI 
 
Bu tercihle AKP iktidarı 10 Mart 2018 tarihinde Xakurkê alanına dönük ilk saldırıları başlattı. Xakurkê’ye saldırı devletin sınır ötesi operasyonunun 30’uncusu olarak tanımlandı. Operasyonun karakteri de geçmişte yapılan operasyonlardan oldukça farklı. Türkiye eskiden sınır ötesi operasyonlarını bir gerekçe ile başlatırdı ama hem Efrîn hem de Xakurkê’ye yönelik saldırıların tüm bölgeyi kapsayacağı açıklandı. Türkiye, Xakurkê'ye girmeyi Çin projesinde kalıcı olmak için önemli görüyor. Çünkü bu bölgedeki PKK'lilerin varlığı, Türkiye için bir engel durumunda. 
 
Çin projesinde Türkiye’ye geçişin en önemli noktalarından biri Tahran’dan Tebriz’e, oradan da Hakkari'nin Şemdinli-Yüksekova ilçeleri üzerinden ülkenin batısına uzanan yol. Bu bölgeler ise, yine yoğunlukta PKK'nin faaliyet alanları. Türkiye, Xakurkê ile başlayıp PKK'nin güç olduğu alanlarda hakimiyet sağlamak istiyor.  
 
ÇİN'İN ALTERNATİFLERİ HAZIR
 
Bölgeye yönelik uzun süredir devam eden bu operasyondan sonuç alınamaması halinde Türkiye’nin projeye girme konusunda Çin’i ikna etmesi oldukça zor. Çin’in ise şimdiden iki alternatif yol belirlediği konuşuluyor. Biri Irak’tan doğrudan Suriye’nin Akdeniz kıyılarına, oradan da Avrupa’ya uzanacak yol. Diğeri ise, İran, Azerbaycan, Gürcistan ve Rusya’nın kuzeyinden Avrupa’ya uzanacak yol. Bu her iki alternatifte de Türkiye’nin rolü ortadan kalkıyor. Hata birinci alternatifte öngörülen yol Tahran, Musul ve Halep olarak geçiyor. Bu bölgelerde Kürtlerin etkisi fazla. Bu da Türkiye için büyük bir tehlike olarak algılanıyor. 
 
Türkiye'nin başarısızlık ihtimalini değerlendiren Çin Cumhuriyeti, 24 Temmuz’da “Bir Kuşak Bir Yol” projesinin bazı sorunlardan kaynaklı ertelenebileceğini açıkladı. Çin'in diğer adımları atmasında ise, Ortadoğu'daki dengeler belirleyici olacak.
 
Sonuç olarak Türkiye’nin Xakurkê bölgesine yönelik operasyonunu ekonomik arayışların dışında tek taraflı olarak değerlendirmek yanlış. Mevcut gelişmelerle okunduğunda giriştiği yolda Türkiye'nin asıl açmazı, değişen dünyayı Kürtler konusunda hala statükocu zihniyetle okuması.
 
MA / Erdoğan Altan

Diğer başlıklar

28/03/2020
23:16 İşçiler memleketlerine gitmek için otogara akın etti
23:06 Nusaybin'deki trafik kazasında 1 kişi öldü
22:15 Paylaştığı video ile 'Sizler hepiniz benim sesim olabilirsiniz' dedi
21:58 İstanbul'da çocuklar market ve pazar yerlerine alınmayacak
21:27 Kovid-19 testi olmayınca tomografi sonucuyla karantinaya alındı
20:44 KESK’ten Ankara koronavirüs raporu: Önlemler yetersiz
20:28 Dersim’de virüs tespit edilen köy karantinaya alındı
20:05 Bursu kesilen öğrenciler: KYK koronavirüs kadar tehlikeli
19:58 Koronavirüs nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 108'e yükseldi
19:14 11 askerin koronavirüse yakalandığı iddiasını Bakan'a sordu
17:57 Rusya: Koronavirüsü tedavi edecek ilacı geliştirdik
17:47 Salgınla mücadeleyi eleştirince ifadeye çağrıldı
16:47 DİSK-AR: 15 milyon işçinin 3 aylık ihtiyacı İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanabilir
16:25 5’inci Küresel İklimi Grev’i salgın yüzünden dijital alana taşındı
16:12 Diyarbakır'da bir bina daha karantina altına alındı
16:09 İstanbul’dan Cizre’ye gelen öğrenci karantinaya alındı
15:48 Tekerlekli sandalyedeki tutuklu virüsten nasıl korunacak?
15:18 Diyarbakır Barosu: İddianame Elçi cinayetini perdeleme girişimidir
15:02 Siirt Belediyesi toplu taşımayı durdurdu
15:00 Karantinadaki mahallede sağlık taraması yapıldı
15:00 Bakan Selçuk: ‘EBA Canlı Sınıf' uygulaması devreye alınacak
14:59 Kılıçdaroğlu: Etkin, geniş ve yaygın bir sokağa çıkma yasağına ihtiyaç var
14:33 Hasta tutuklu Keleş’in ilacı 1 yıldır verilmiyor
14:24 'Roboski'ye adalet gelmeden Türkiye'ye gelmez'
14:23 Askerlerde korona endişesi: 55 kişilik koğuşlarda 100 kişi kalıyor!
14:11 Diyarbakır’da Kovid-19 vakası artıyor
13:53 Ambargo altındaki Mahmur Kampı halkına Özerk Yönetim’den destek
13:32 Af Örgütü'nden tutuklu gazetecilere dair çağrı
13:22 Cumartesi Anneleri: Daha yüksek sesle insan hakları talep etme zamanıdır
13:22 Kayıplar için 581’inci eylem: Hakikat komisyonu kurulsun
13:21 ‘Hasta tutukluların tahliyeleri acil olarak sağlanmalıdır’
13:13 KKTC'de koronavirüs nedeniyle ilk ölüm
12:23 HDP'li vekil Habip Eksik: AKP çalmak için kayyım atıyor
12:21 Ankara Büyükşehir Belediyesi sayaç okuma işlemlerini durdurdu
12:21 Grup Yorum üyeleri için İçişleri Bakanlığıyla görüşüldü
12:20 ‘Ücretli öğretmenler açlığa terk edilemez’
12:20 Prof. Dr. Çelik: Çocuklar daha fazla kişiye virüs bulaştırabilir
11:56 THY sadece 14 büyükşehire sefer yapacak
11:43 Bağlar’da pazar tezgahların bazıları kapatıldı
11:42 Sağlık çalışanların istifası durduruldu
11:23 Adalet Bakanlığı cezaevlerinde görüş yasağını uzattı
11:08 Tahliye edilen muhabirlerimiz: Salgın cezaevlerine sirayet ederse katliam olur
10:44 Astım hastası tutukluya solunum cihazı 3 yıl sonra verildi
10:31 Ankara’da bölgesel tren seferleri durduruldu
10:31 Salgında bile öğrencilerin bursu kesildi
10:18 Kayyım mülakatı: Afrin’de ölen askerlerin adı nedir?
10:08 Tüm il idare ve pandemi kurulları toplanıyor
10:00 4 koronavirüs vakası olan Urfa’da test kiti yok!
09:36 Mülteciler koronavirüs tehdidi altında
09:33 ‘Tutuklular için önlem alınmazsa sokağa çıkarız’
09:30 Tutuklulardan koronavirüs açıklaması: Hiçbir önlem alınmamıştır
09:28 ‘Yargı paketi kapsayıcı olmazsa tutuklular için vahim süreç yaşanır’
09:27 ‘Öcalan ve tüm tutuklular serbest bırakılmalıdır’
09:26 İnfaz düzenlemesi cezaevinde fiili sorguları yasallaştırılıyor
09:17 Ulaştırma Bakanı görevden alındı
09:14 ‘Şiddet gören kadınlara online destek sunulmalı’
09:13 CHP’li Kaya’dan Elçi iddianamesine tepki: En ağır ceza verilmeli
09:13 Av. Timüçin: Ücretsiz izin dayatması fesih sebebi
09:12 Çocuklar için yarın akşam konser düzenleniyor
09:11 HDP Van İl Eşbaşkanı Kava: Halk hastalıkla yüz yüze
09:10 Salgından en fazla güvencesiz işçiler zarar görecek
09:10 Koronavirüste dünya özeti: 3 milyarı aşkın insan eve hapsoldu
09:09 Avukat Şimşek: Suçluyu aklayan bir sistem kurumsallaştı
09:08 ‘Evde kalamıyoruz, çünkü çalışmak zorundayız’
09:07 Lice Belediyesi Eşbaşkanları: Aldığımız önlemlere tahammül edilmedi
09:06 Tutuklu eşbaşkanının suçu: Kadınlarla yeşil fasulye ekmek!
09:05 ‘Acil posta dışında kargo kabulü yapılmamalı’
09:03 28 Mart olayları: Failler 14 yıldır yargılanmadı
09:00 28 MART 2020 GÜNDEMİ
01:06 İşçiler ücretleri ödenmeden balık istifi memleketlerine gönderiliyor
00:39 İngiltere'de Başbakanı ve Sağlık Bakanı koranavirüse yakalandı
27/03/2020
23:48 Koronavirüs salgınında ölü sayısı 26 bini aştı
22:54 Mardin’de bir kişi koronadan hayatını kaybetti, karantinada olan yerler var
22:24 Erdoğan: 30 büyükşehirde yeni kararlar uygulamaya geçmiştir
22:06 Makedonya 30’ncu NATO üyesi oldu
21:46 HDP’den her dilde ‘Evde kal’ çağrısı
20:39 Derik’e bağlı Derinsu Mahallesi karantina altına alındı
19:47 Koca: Toplam can kaybı 92, vaka sayısı 5 bin 698
19:31 Soylu, yeni koronavirüs yasaklarını açıkladı
18:54 TTB'den Sağlık Bakanlığı’na açık mektup: Açık ve şeffaf olunsun
18:32 Murat Sancak'ın satın aldığı 125 test kiti tepkilere neden oldu
18:18 WHO: Salgını test ile yenebiliriz
18:09 Gıda-İş'ten koronavirüs raporu:İşçiler yoğun mesaide çalışıyor
17:49 Tahir Elçi Vakfı: İddianame gerçeği karartmaya yönelik
17:41 BM: SDG'nin ateşkes kararını memnuniyetle karşılıyoruz
17:28 Diyarbakır’da bir bina karantina altına alındı
17:26 Eşbaşkan Alaca ve Bilgen’den dayanışma mesajı
17:24 Ajanlık teklifini kabul etmeyen öğretmenin sözleşmesi askıya alındı
17:20 Nusaybin’de 300 yılık Ezidi Mezarlığı tahrip edildi
16:49 Halfeli Belediye Eşbaşkanı Hasan Safa tutuklandı
16:45 Çaldıran’da bir mahalle karantinaya alındı
16:41 Maraş'ta askeri araç devrildi
16:39 Bakan Gül’e soru: Hasta tutukluların tahliyesi için bir çalışmanız var mı?
16:24 Rize’de 1 belde 4 köy karantinaya alındı
15:48 EGEÇEP: Kanal İstanbul ihalesi halka ve tarihe saldırıdır
15:47 Van halkı: Mecbur olduğumuz için çıkıyoruz
15:45 Karantinadaki bazı kişiler öğrencilerin eşyalarına zarar verdi
15:32 Lice’deki askeri operasyon sona erdi
15:20 Şırnak'ta HDP'den koronaya karşı 'evde kal' çalışması
14:50 Soylu’ya parti binaları önünde bekletilen aileler üzerinden yanıt verdi