'Dengbêjlik kadının serhildanıdır'

img

ADANA - Siirt’ten Adana’ya göç ettirilen dengbêj Hediye Alağaş,  memleket özlemini kilamlarla dindirmeye çalıştığını belirterek, “Dengbêjlik kadının serhildanıdır” diyerek sahiplenme çağrısında bulundu.

Toplumsal belleğin en güçlü aktarıcısı ve en etkili anımsama biçimi olan dengbêjlik, Kürt kültürünün önemli sembollerinden biri olarak varlığını sürdürüyor. Bin yıllardan bu yana kültürlerini, geleneklerini ve tarihsel yaşanmışlıklarını dengbêjlikle aktaran Kürtler, diğer yandan bellekleri yok etmeyi hedefleyen asimilasyon politikalarına da bu kültürle cevap oluyor. Kimi zaman sürgün, katliam ve işgal gibi toplumsal konuları işleyen dengbêjler, kimi zamanda bedenlere işlenen yaralara karşı seslerini yükseltiyor. 
 
Bu kültürü günümüze taşıyan dengbêjlerden biri de Siirt'in Pervari ilçesine bağlı Erkent (Erkendi) köyünden Adana’ya göçertilen Hediye Alağaş. Yaşadığı toprakları hem devlet baskısı hem de ailesel sorunlardan kaynaklı terk etmek zorunda kalan Alağaş, uzaklaştırıldığı coğrafyaya olan özlemini seslendirdiği klamlarla bastırmaya çalışıyor. Tıpkı, Kürt tarihinde ismini duyuran kadın dengbêjlerden Meryem Xan, Eyşe Şan, Aslîka Qadir ve Sûsika Simo gibi. 
 
 
MEMLEKET HASRETİ 
 
Memleketi Siirt’ten ayrılmak mecburiyetinde kaldığını belirten Alağaş, göç etmek zorunda bırakıldığı Adana’da ise ayakta kalabilmek için birçok zorlukla mücadele ettiğini söyledi. Adana’ya ilk geldiği yıllarda çadırda kaldıklarını daha sonra ev alabildiklerini ifade eden Alağaş, “İnsanın kendi topraklarından ayrılması kadar zor bir durum yoktur. Kendi yurdumuzda çiftlik sahibi iken, buralarda başkalarının işçisi olduk. Bu durum da zordur ama beni en çok memleket hasreti zorladı. Memleket hasreti üzerine dengbej oldum. Köyümden çıkıp geldiğimi Adana’da bestelediğim dengbejlerim oldu. Ülke hasreti, kardeş hasreti, toprak hasreti beni buna yönlendirdi. Toprağıma olan hasreti klamlarla seslendirerek, biraz da olsun rahatlıyorum” dedi. 
 
DENGBÊJLİKTE KADIN 
 
Dengbêjliğin asıl yaratıcılarının kadınlar olduğunu söyleyen Alağaş, toplumdaki yanlış algının önüne geçilmesini istedi. “Kadınlar hem toplumsal hem de kişisel duyguları daha fazla anlamlandırıyor” diyen Alağaş, “Kadınlar, tarihten bu yana öldürülen çocukları, kardeşleri, halkı, yurdu üzerine klamlar söyleyerek, yaşananları anlamlandırabilmişlerdir. Onun için dengbejlik kadın işidir. Çünkü kadınlar acıyı daha derinden anlamlandırıyor” diye belirtti. 
 
Toplumsal cinsiyet rollerinin en keskin olduğu dönemlerde bile Kürt kadınların klamlarla kendini var ettiğini belirten Alağaş, özellikle son yıllarda kadın dengbêjlerin artmasının umut verdiğini dile getirdi. Alağaş, “Kadınların cemaat içinde dengbejlik yapması zahmetliydi ama bunlar aşıldı. Bu konuda ailem, beni engellemedi hatta sürekli destek verdi. Tekrar ediyorum ilk klamları kadınlar söylemiş erkekler onlardan alıp söylemeye devam etmişlerdir” ifadelerini kullandı.  
 
GEÇMİŞİN İZİNİ SÜRÜYOR 
 
Dengbêjliğin hafızayla ilişkisine dair ise Alağaş, şunları söyledi: “Her klamlarımda memleketimde yaşanan olayları, baskınları, sürgünleri, çocukluğumu, tekrar tekrar hatırlıyorum. Geçmişte yaşanan tüm olaylar gözümün önüne geliyor. Yine kültürümüzü, yaşayış şeklimiz, evlerimizin yapısı, çocukluğumun geçtiği tüm sokakları tekrar hatırlıyorum. Böylelikle doğup büyüdüğüm memleketimi gözlerimin önüne getiriyorum. Bu da unutmama engel oluyor.  Ölene kadar da aklımdan gitmeyecek.” 
 
KADININ SERHİLDANI 
 
Bir kadının sorunlarını en iyi ve en yoğun biçimde klamlarla anlattığını tekrarlayan Alağaş, şöyle devam etti: “Dengbêjlik kadının serhildanıdır. Kürtlerin tarihi dengbêjikle aktarılıyor. Kadınlar yaşadıkları acılara karşı klamlarla seslerini yükseltiyor. Sesi dengbêjliğe yatkın tüm kadınlar söylesin. Toplumun içinde, cemaatlerde söylesinler. Kültürlerini, tarihlerini unutmamaları için söylemeleri gerekiyor. Dengbêjlik kötü bir şey değildir. Den Kürtlerin dili ve kültürüdür.”
 
MA / Selman Güzelyüz - Hamdullah Yağız Kesen
 

Diğer başlıklar

09:01 Ölümle tehdit edilen Çobanoğlu: Rahatsız etmeye devam edeceğiz
09:01 ‘10 tutuklunun asgari ihtiyacı 8 bin’
09:01 Gazeteci Karadaş: Türkiye-İran, İsrail-İran gerilimleri yaşanacak
09:01 Mehmet Öcalan: Tecride karşı mücadeleyi ileriye taşımalıyız
09:00 24 MAYIS 2022 GÜNDEMİ
01:12 Zeki Çelebi’nin cenazesi Silopi’ye ulaştı
23/05/2022
23:53 QSD: Türk devletinin amacı bölgenin istikrarını bozmaktır
23:42 ‘Don Kixot’ Kartal’da seyirci karşısına çıktı
22:12 Diyarbakır’da ekmeğe zam
22:10 Kastamonu’da iş cinayeti
22:05 Doku ailesi eylemlerini sonlandırdı
21:40 Cudi Dağı’nda çatışma sürüyor: 4 asker yaşamını yitirdi
21:39 Sevinç Özgüner Ödülleri Şenyaşar ailesi ve Boğaziçi direnişçilerine verildi
21:28 Cannes Film Festivali’nde kadın katliamı protestosu
21:19 Besta’da yaşamını yitiren Doğal ve Algun defnedildi
21:15 635 Milyon değerindeki AVM 150 Milyona AKP’lilere satıldı
21:04 Erdoğan'dan Rojava'yı işgal açıklaması
20:44 SGDF'den tutuklular için direniş çağrısı
20:23 Zabıtalar midye satan esnafı darp etti
19:57 Mardin’de turizm fırsatçılığı: Döner 140 lira
19:53 Yeni’nin cenazesi 7 ay sonra ailesine verildi
19:45 Doku ailesi oturma eylemine başladı
19:31 İstanbul'da öğrenci kartlarına yapılan zam geri alındı
19:26 TOHAV’dan ‘Uluslararası Akademi ve Sivil Toplum Konferansı’
19:14 HDP Ardahan İl Eşbaşkanı Yılmaz yaşamını yitirdi
18:54 Heftanîn’e asker ve korucu takviyesi
18:46 AKP’li eski başkanın kızı intihar girişiminde bulundu
18:40 İstanbul’da gözaltına alınanlar serbest bırakıldı
18:25 Çankırı’da işçi servisi devrildi: 18 yaralı
17:02 Çocuğu intihara sürükleyen faille önce indirim sonra tahliye
16:53 MKGP'den ‘Kadınlardan Haber Var’ çalışması
16:35 Girê Spîliler Türkiye'nin projesine karşı kampanya başlattı
16:34 Besta’da talan, Cudi’de operasyon!
16:29 Canbaz: Rojava’daki kadın mücadelesi bizleri güçlendiriyor
16:20 İpekyolu'nda şüpheli kadın ölümü
16:17 Beyazıt’ta silahlı kavga
16:14 Zeki Çelebi memleketi Van’a uğurlandı
15:55 Kılıçoğlu Yüksekova’da son yolculuğuna uğurlandı
15:46 Köpekli işkence davasında sanık polis hakkında zorla getirme kararı
15:25 DBB kayyımı, Sur kayyımını sekreteri yaptı
15:08 Halepçe Katliamını kınayan tutuklulara iletişim cezası
14:45 Nusaybin'de düğüne polis baskını
14:44 Beştaş: Öcalan demokratik bir proje sunuyor
14:43 Kürt gazetecilerden Türkiye'nin saldırılarına ortak tepki
14:19 Batman’da gözaltı sayısı 5’e yükseldi
14:11 Can’ın davasında ATK’den yeni rapor istenecek
14:10 Lice ve Kulp'ta operasyon: Koruculara çoban elbisesi giydirildi
13:57 Saîdê Goyî'den albüm: Stranên Dilê Min
13:51 Uyuşturucuyla Mücadele Eden Aileler Derneği kuruldu
13:51 Pınar Kızıl’ı katleden Mahsun Abakay gözaltına alındı
13:17 Erdoğan: İsveç'in bize yaptırım uygulamasını kenara koyamayız
13:16 Turizm alanlarına konut yapımının önüne geçildi
13:12 Bitlis'te 7 köy ve mezrada yasak kararı
13:09 Batman’da kayyımın AVM ihalesi protesto edildi
13:06 HDP’li Peköz’den Bozdağ’a tek soruluk 'tweet' önergesi
12:52 Göçük altında kalan işçi kurtarıldı
12:39 Belen'deki orman yangınına dair 1 tutuklama
12:39 80 gün süren ‘mağara operasyonu’ haberi yalan çıktı
12:17 HDP'li Dağ: Topal Osman ile verilmek istenen mesaj nedir?
12:09 Remziye’yi katleden korucubaşının dosyası kabarık
12:05 Polisin arazide bulduğu çuvala 73 yıl hapis cezası!
11:59 Şenyaşar ailesine ödül
11:49 BM’ye kimyasal silah çağrısı: Türkiye için de komisyon kurulsun
11:27 Polisten müzisyenlere: Kürtçe söylerseniz saldırıya uğrarsınız
11:11 HDP: Gözaltında kaybettirme suçlarının hesabını soracağız
11:04 Gözaltına alınan 48 kişiden 31’i serbest bırakıldı
11:03 İstanbul’da hayat pahalılığına karşı ortak kampanya
10:55 HDP'li Yaman gözaltına alındı
10:50 Mardin'de alev alan araçta 2 kişi hayatını kaybetti
10:45 ‘Türkiye’nin gözü Kürdistan’ın gazı ve petrolündedir’
10:44 İran'da Devrim Muhafızları albayı öldürüldü
10:31 'Mücadelede kararlıyız, sistemi alaşağı edeceğiz'
10:21 Kulp, Lice ve Uludere’de kum fırtınası
10:05 ‘Hançer Timi’ yeniden aktifleştirildi
09:29 '74'te Kıbrıs'ta yapılan bugün Kürdistan'da yapılmak isteniyor'
09:29 Gazeteci Ermiş: Kuzey Suriye'de Türkiye vilayeti oluşturmaya çalışılıyor
09:00 Şiddet uygulayan polise değil darp edilen kadınlara dava
09:00 ‘Delil yok’ denilerek ölümüne seyirci kalındı
09:00 Gaziantepspor emekçileri tazminatları için 40 gündür nöbette
09:00 Diyarbakır'ın bütçesinden Akçakale’deki askeri üsse kaldırım
09:00 23 MAYIS 2022 GÜNDEMİ
22/05/2022
22:42 Bozdağ’a Gergerlioğlu’ndan yanıt: Senin lafına kargalar güler
21:27 SGDF’den Deniz Poyraz'ın ailesine ziyaret
20:17 Mersin’de Nefel Kültür Sanat Derneği açıldı
19:41 HDP Kadın Konferansı sona erdi: Büyük kazanacağız
19:24 İran’ın 10 kentinde protesto
18:48 Furkan Vakfı üyelerine sert müdahale
17:35 Kadın Çalıştayı’nda bugün: Kadın sağlık emekçileri ve pandemi
17:09 Diyarbakır’da Topal Osman fotoğraflı mesaj!
16:54 İstanbul’da Türkiye ve KDP saldırısı yürüyüşle protesto edildi
16:49 7 parti ve oluşumdan ortak açıklama: İnsanca yaşamak istiyoruz
16:48 700 kadından ortak açıklama: Göçmenlere yönelik ırkçı saldırılara karşı yan yanayız
16:42 SGDF'nin açlık grevi devam ediyor
16:26 Dersimliler geleneksel piknik etkinliğinde buluştu
16:23 ‘Sermayenin projesi emek, doğa ve beden sömürüsüdür’
14:58 HDP’li gençlerden tutuklamalara tepki: Mücadeleye devam
14:57 Heftanîn’e korucu sevkiyatı
13:41 Ekolojistler Diyarbakır’da ortak mücadele zeminini tartışıyor
13:32 İstanbul’da bir kadın katledildi
13:02 Bağış toplaması engellenen SMA hastası Anuştekin’in teyzesi: O zaman devlet karşılasın