5 başlıkta vergi adaletsizliği

img

ANKARA - Vergilerin yaklaşık üçte ikisinin harcamalar üzerinden alındığı Türkiye’de, asgari ücretlinin vergi yükü artarken, varlıklılara af getiriliyor. Devleti ayakta tutan vergiler, aynı zamanda sermayeye sıcak para olarak dönüyor. 

Türkiye ağır ekonomik kriz altında Vergi Haftası’na girdi. Bu yıl 32’ncisi “kutlanacak” olan Vergi Haftası ile her ne kadar “Vergi bilincinin toplumun tüm kesimlerine benimsetilmesi” olarak ileri sürülse de vergi kazanandan değil, harcayandan alınıyor.
 
2021 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nde bütçe gelirleri 1 trilyon 101,1 milyar lira olarak belirlenip, gelirlerin 922,7 milyar lirası vergi gelirlerinden oluştu. Türkiye’de vergi gelirlerinin üçte ikisi harcamalar üzerinden alınıyor. Bir diğer deyişle dolaylı vergilerin yüzde 70’ini toplumun çoğunluğunu oluşturan yoksul kesimler ödüyor.
 
Bu bağlamda 32’ncisi düzenlenecek olan vergi haftası kapsamında, 5 başlıkta devletin sınıfsal karakterini ortaya koyan vergi sisteminin Türkiye’deki uygulamasını derledik.
 
SERVET VERGİSİ ALINMIYOR
 
Finansal ve finansal olmayan servet türü itibariyle Türkiye’de iki tür servet biçimi söz konusu. Buna göre; yüzde 21’i finansal servet, yüzde 79’u da finansal olmayan servet miktarı bulunuyor. Merkezi İsviçre’de bulunan banka ve finans şirketi olan Credit Suisse’in Türkiye’deki servete ilişkin paylaştığı en son raporda, toplam finansal serveti 1,4 trilyon dolar olduğunu, dünya serveti içindeki payının ise binde 4 olduğunu açıkladı. Rapora göre, en zengin yüzde 1’lik nüfus servetin yüzde 53-54 gibi bir kısmını alırken, en zengin yüzde 5 servetin yüzde 60,5’ini, en zengin yüzde 10’luk kesim de servetin yüzde 70’i üzerinden bir pay alıyor. Tüm bu verilere rağmen, servet sahiplerine özgü bir vergi söz konusu değil.
 
İŞÇİDEN BİRDEN FAZLA VERGİ ALINIYOR
 
İşçi ve emekçiler ise birden fazla isimlendirme altında vergi ödüyor. Çift hanelerde seyreden enflasyonun yanında bir de verginin fazla olması, işçilerin açlık sınırı altında yaşamasına yol açıyor. Öyle ki bir asgari ücretli, Gelir Vergisi, Sosyal Güvenlik Katkı Payları ve Katma Değer Vergisi ödemekle mükellef. Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü’nün (OECD) Türkiye’deki emek üzerinde alınan vergilere dair yaptığı araştırmasında, OECD genelinde bekâr bir işçinin brüt ücretinin yüzde 41,5'ini, Türkiye'de ise yüzde 43'ünü götürdüğü görülüyor. İşçi evli ve iki çocuklu aile kıyaslamasında ise OECD ortalamasında yüzde 26,4'e düşse de Türkiye'de yüzde 37'inin üzerinde kalıyor. Sonuç olarak bir işçi OECD ortalamasından 11 puan daha fazla mali yük altında eziliyor. Yine OECD verilerine göre, asgari ücretli bir kişinin gelirinin yüzde 43’ü vergilere gidiyor.
 
VARLIKLIYA AF YOKSULA YÜK
 
İktidarın sermayeden yana olan tavrı, vergi sisteminde de kendisini ortaya koyuyor. İlki 2008 yılında olmak üzere toplamda 6 defa varlık vergisine af getirilirken, işçi ve emekçilerden alınan gelir ve damga vergisi ise her yıl bir önceki yıla oranla artırıldı. Yapılan vergi affı düzenlemeleriyle, 2010 yılından bu yana varlıklı kesimden sadece 3,3 milyar liralık bir vergi geliri elde edilebildi. Asgari ücretlinin ödediği vergilere hiçbir dönem af getirilmediği gibi, ödedikleri vergilerde de her yıl artışa gidildi. 2020 yılında 154 TL gelir vergisi, 22,34 TL damga vergisi ödeyen asgari ücretli, 2021 yılında 187 lira 82 gelir vergisi, 27 lira 15 kuruş damga vergisi ödemeye mahkum edildi. Yine işçilerden geçen yıl brüt asgari ücret üzerinden yapılan kesinti miktarı 619 TL iken, bu kesinti 2021 yılı için 752 TL oldu.  Böylece işçilerden yapılan kesintiler ve vergi ile işçiler yoksulluğa mahkum edilirken, varlık üzerinde alınan vergilerin silinmesi de devam ediyor. 
 
SERMAYEYE SICAK PARA
 
Dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 65, doğrudan vergiler ise yüzde 35 düzeyinde olan Türkiye’de, dolaylı vergilerin yüksekliği, vergi yükünün tüketiciye, vatandaşa, dar gelirliye yüklenmesi anlamı taşıdığı gibi, bir de kaynak sermayeye sıcak para olarak dönüyor. Kişi yaptığı harcamada farkında olmadan ödediği dahilden alınan vergi, malı satan işletmecinin kasasına giriyor. Sermayedar ya da işletmeci bu tüketici tarafından hazır ödenen vergiyi, devlete yatıracağı tarihe kadar yanında tutarak, bir çeşit işletme sermayesi olarak kullanma imkânı elde ediyor. Böylece bir devlet mevcut vergi sistemiyle yurttaşların ne kadar vergi ödediğini gizlerken, diğer yandan malın satıcısına sıcak kaynak sağlamış oluyor.
 
DÜNYANIN TERSİNE SİSTEM
 
Dünyada genellikle dolaylı vergiler düşük, doğrudan vergiler yüksek. OECD ülkelerinde dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 25, doğrudan veriler ise yüzde 75 düzeyinde iken, Türkiye’de ise OECD ülkelerinin tersine dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 65, doğrudan vergiler ise yüzde 35 düzeyinde. Bunun yanında bir de üretimin temel gücü olan kurumların vergi yükü ile bireylerin vergi yükü arasında oldukça ilginç bir dengesizlik söz konusu. Türkiye’de bireylerin ödediği verginin GSYH’ye oranı yüzde 4 civarında iken, kurumlar vergisi oranı ise yüze 2 oranında.
 
MA / Selman Güzelyüz

Diğer başlıklar

14:38 Kadınlar 8 Mart’a hazırlanıyor: Özgürlükten vazgeçmiyoruz
14:38 Meslek örgütü ve sendikalı kadınlar: 8 Mart ücretli izin günü olsun
14:18 Asker kurşunuyla yaralanan genç taburcu oldu
13:44 Akademisyenlerin nöbeti 58’inci gününde
13:30 Diyarbakır Barosu: Kadın şiddetinin faili adli mercilerdir
13:04 DAKP 8 Mart startını verdi: Eril iktidarın sonu gelecek
12:54 Erkek şiddeti: İki kadın ağır yaralandı
12:35 Hakkari’de eylem ve etkinlik yasağı uzatıldı
12:25 'Kürt Yayıncılığında Dergicilik' tartışılacak
12:11 MEBYA-DER yöneticileri 3 gündür gözaltında tutuluyor
12:02 Yeni Yaşam Kadın Eki 8 Mart temasıyla çıktı
11:50 Dersim’de 8 Mart startı verildi
11:50 HDP Kadın Meclisi'nden 8 Mart eylem programı
11:37 Sancar: En büyük arayışımız adalettir
11:28 Nusaybin’de saldırıya uğrayan iş insanı öldü
11:03 Günay: Öcalan’ın çözüm iradesine ve tutsaklara ses verilsin
10:57 Elçi cinayeti raporunu hazırlayan üniversiteden iddianameye tepki
10:12 Cinayet faili 3 kişi tutuklandı
09:36 Açlık grevi 95’inci gününde
09:18 Doğalgaza yüzde 1 zam
09:17 ‘İçimde yaşayamadığım çocukluğun hüznü var’
09:08 Çıplak aramaya suç duyurusu
09:08 Kayyım işçilerin yemek ücretlerini 3 aydır ödemiyor
09:07 Tahmaz: Garê Kürt sorununun çözümsüzlüğünün sınırını gösterdi
09:07 Engel tanımayan iki kadın
09:06 Ben û Senli kadınlar: Aç kalalım ama evimiz yıkılmasın
09:06 Gazeteci Kaya: Garê korku psikolojisini dağıttı
09:05 Bartan’ın ailesi: Gözleri kapalı, elleri kelepçeli Türkiye’ye teslim edildi
09:05 Ataerkil yasağa kadınca çözümler
09:00 01 MART 2021 GÜNDEMİ
28/02/2021
23:26 Zırhlı araç çocukları ezmeye çalıştı
22:10 Polis baskınında bir kadın bebeğini düşürdü
21:57 Mardin'de gözaltına alınan 4 kişi serbest bırakıldı
19:12 Son 24 saatte 66 kişi daha hayatını kaybetti
18:50 CHP Denizli milletvekili istifa etti
18:32 Maltepe Belediyesi işçileri imzalanan sözleşmeyi tanımadı
17:54 HDP PM üyesi İdiğ gözaltına alındı
16:29 Silivri'de iki kadın öldürüldü
14:48 Roboski Katliamı'nın üzerinden 110 ay geçti
14:26 Til Temir’de Rus helikopteri düştü
13:41 HDK Yaşar Kemal’i andı
13:40 Kayyım 20 yıllık ağaçları kesti
13:17 Yaşar Kemal'siz 6 yıl: Her çiçeğin bir rengi bir kokusu var
13:05 HDP: Türkiye’nin tek çıkışı Dolmabahçe Mutabakatı’dır
10:50 Kızıltepe ve Nusaybin’de ev baskınları
10:49 Bir dakikalık saygı duruşu da fezleke gerekçesi
10:46 Palme cinayeti neden Kürtlere yıkılmak istendi?
09:41 50 Kürt yazar Antolojiya Çîrokên Mezopotamyayê kitabında buluştu
09:35 Heftanîn’de 1 korucu öldü
09:08 Açlık grevi 94’üncü gününde
09:07 Kimse bir poşete ne kadar vergi ödediğini bilmiyor
09:07 Ünsal: 28 Şubat aktörleri yeniden sahnede
09:06 Trump’ın Erdoğan’a gönderdiği mektup 'örgüt propagandası' sayıldı
09:06 Uca’dan baskı ve yasak yanıtı: Yenilmeye mahkumsunuz
09:05 Çıplak aramaya karşı çıkan 5 tutuklu darp edildi
09:05 Açlık Grevlerini İzleme Koordinasyonu: Talepler karşılanmalı
09:05 Toplumsal refahın sırrı: Kadının ekonomiye katılımı
09:04 Eliaçık: 28 Şubat zihniyeti devam ediyor
09:04 Mazgirt’te dağ keçilerinin sayısı 10’a indi
09:04 Kürt sorununda çözümün reçetesi: Dolmabahçe Mutabakatı
09:03 Biçilen rollere direnen bir ses: Dengbêj Sîsê
09:00 1919’dan 2021’e jin jiyan azadî!
09:00 28 ŞUBAT 2021 GÜNDEMİ
27/02/2021
22:49 Mardin’de bir kadın gözaltına alındı
22:43 Sancar: Türkiye'de 28 Şubat zihniyeti devam ediyor
22:26 Gergerlioğlu’ndan çıplak aramaya ilişkin belgeli paylaşım
21:15 Nevşehir’de kadın katliamı
20:31 Kovid-19’dan vefat sayısı 28 bin 503’e yükseldi
20:08 İHD 28 yıl önce katledilen Can ve Kaya'yı andı
18:15 Siverek’te asker ile köylüler arasında kavga: Bir kadın darp edildi
15:14 Yüz yüze eğitim başlamadan bir gün ertelendi
14:59 Kılıçdaroğlu'na linç girişiminde 21 kişi hakkında daha dava açıldı
14:56 İHD'den hasta tutuklular için yetkililere çağrı
13:48 Mithat Sancar Avrupa Yeşiller heyetiyle görüştü
13:24 MEBYA-DER’de 7 saatlik arama: Resmi belgelere el konuldu
13:15 Kayıp Aydınlar’ın annesi: Çocuğuma doyamadım
12:28 Hasta tutuklular Güneş ve Oğur için tahliye çağrısı
12:11 Karakola çağrılan korucubaşından 26 yıldır haber alınamıyor
11:45 HDP kampanya afişlerine dönük engelenmeyi Soylu'ya sordu
10:47 Ankara'da SMA hastalığı için ücretsiz test yapılacak
10:40 Açlık grevi 93’üncü gününde
10:31 Eski kayyım Yaman’a ‘görevi ihlal’ soruşturması
09:32 IPPNW: Garê’de uzman ekip inceleme yapmalı
09:16 Diyarbakır’da operasyon: MEBYA-DER Eşbaşkanları gözaltında
09:08 Çocukları DMD hastası aileler verilen sözler tutulsun istiyor
09:07 41 milyon kadını 145 sığınma evi korur mu?
09:05 Hasta tutuklu Yusufoğlu 10 yıldır tedavi edilmiyor
09:04 'SMA hastası Murat'a nefes olalım'
09:03 Yüzde 98 engelli Yıldırım için AYM'ye başvuru yapılacak
09:03 Lazcayı 'Uncire' dergisiyle yaşatıyorlar
09:02 Hayallerinin peşinden gitti kendi işletmesini kurdu
09:01 Özgürlüğe yürüyen mücadelede 100 yıl
09:00 27 ŞUBAT 2021 GÜNDEMİ
26/02/2021
22:18 ‘Kaşıkçı cinayetinde emri Prens Selman verdi’
21:50 ‘Herkes İçin Adalet’ kampanyasının Iğdır ayağı başladı
21:41 Urfa’da tarım işçilerini taşıyan araç devrildi: 12 yaralı
20:27 Koronadan hayatını kaybeden sağlıkçılar için anma
20:09 Diyarbakır’da trafik kazası
20:03 ‘Sivil toplum örgütleri toplumun nefesidir’
19:53 Koronadan 74 kişi daha vefat etti