Dilleri tehlike altında olan kadınlar: Yaşatmak için bir aradayız

img

İSTANBUL - Farklı dil ve kültürlerden kadınlar, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan anadillerinin yaşatılması için bir araya gelerek, mücadele yöntemlerini tartışıyor. 

Anadilli Kadınlar Ağı çatısı altında bir araya gelen kadınlar, anadillerini öğrenmek ve yaşatmak mücadele ediyor. Anadilleri Kürtçe’nin Kurmancî-Kirmançkî lehçeleri, Laz, Gürcü, Abaz, Boşnak, Ermeni, Hemşin, Rum ve Süryani olan kadınların ilk hedefi, geniş katılımlı bir anadil çalıştayı düzenlemek. 
 
Anadilli Kadınlar Ağı’nda yer alan müzisyen Sevilay Refika Kadıoğlu ile Kürtçenin Kîrmançkî lehçesi üzerinden çalışma yürüten Gule Mayera ile 21 Şubat Anadil Günü’nün önemini konuştuk. 
 
LAZCAYI MÜZİKLE VAR EDİYOR
 
Rize’nin Fındıklı ilçesinden olan Sevilay Refika Kadıoğlu, eğitim ve iş hayatının çoğunu İstanbul'da tamamladığını, 6 yıldır Doğu Karadeniz kırsalında yaşayan bir Laz kadın olduğunu söyledi. Kadıoğlu, hayatının son 20 yılını Lazca öğrenmek, Laz olmayı anlamak, Lazcanın felsefesini, doğa ile kurduğu ilişkiyi okumaya çalışmakla geçtiğini anlatan Kadıoğlu, “Şarkılarından dansına, yemeklerinden mimarisine çeşitli alanlarda derlemeler yaptım, yapıyorum.  Aynı zamanda Ar Lazi Oxorca (Bir Laz Kadını) adını verdiğim tamamı Lazca bir albüm yaptım” dedi. 
 
ANADİLİMİ BABAANEMDEN ÖĞRENDİM
 
Anadilini anne ve babasının memur olmasından kaynaklı babaannesinden öğrendiğini aktaran Kadıoğlu, “Babaannem Lazca konuştuğunda rahat ediyordu. Annem babam dahil tüm ailem çok iyi Lazca konuşmasına rağmen anadilinde konuşmayı tercih etmiyordu. Babaannem, dedem ve o yaş grubu kendilerini Lazca rahat ifade ettikleri için onlar sayesinde bende öğrendim. Lazca benim anadilim, kaybolma-yok olma tehlikesi altında bir dil, bile isteye konuşulmuyor, halkı tarafından çocuklara öğretilmiyor sorusu hep kafamın bir köşesindeydi. Selma Koçiva'nın kitapları, Ogni Dergisi, Zuğaşi Berepe, 1997 yılında Birol Topaloğlu'nun Heyamo albümü... Albüm benim için yapılmış hissi veriyordu. Benim gibi kentlere atılmış Laz gençlerini kendisine çağırıyordu. Müzik hep yoğun ilgi alanım idi, belki de bunun için pusulam müzik oldu... Lazca, beni çağırıyordu... Tıpkı köylerin, ağaçların, derelerin çağırdığı gibi. Aidiyet arayışımın sebebini anlıyordum” diye konuştu.
 
DİLİN SAHİBİ KADINLAR
 
Kadınlar ile anadil arasındaki bağa dikkati çeken Kadıoğlu, dil-doğa bağlantısının kendisi için yaşam kılavuzu olduğunu ifade ederek, “Anadil bir halkın geçmişi, nasıl yaşadığı, değerleri ile ilgili en doğru bilgiyi veren araçtır. Yaşam biçimi dediğimiz devamlılığı sağlayan tüm kanallar kadının elindeki kanallar, ninniler, masallar, tohum bilgisi, şarkılar, ağıtlar, yemekler, düğünler... Dilin sahibi kadınlar... Bunu çok yaşayarak söylüyorum. Çünkü kadın konuşur. Hatta deyimler ve yakıştırmalarla bu topluluklarda vurgulanmış. Kadın konuşuyor, çünkü yaşıyor” diye belirtti.
 
ANADİL İÇİN BİR ARADALAR 
 
Ağ ile çalıştay daveti üzerine tanıştığını aktaran Kadıoğlu, “Bir Whatsapp grubu olarak başladığımız Anadili Kadınları, kendimizi olduğumuz gibi ifade edebildiğimiz, iş etrafında iş yaparak yol alabildiğimiz, pozitif ve yapıcı muhteşem kadınlardan oluşan bir ekip. Büyük ihtiyaçmış, iş yaptıkça fark ediyoruz, sakin ve yavaşça çoğalıyoruz. 41 farklı kültürden gelen, anadilini dert edinmiş kadınız. Ama sayının bir önemi yok bence, belki yarın 40 oluruz, belki 45. Ama sağlıklı ve üretimden yana oluyoruz, bu en önemlisi” şeklinde konuştu. 
 
LAZCANIN YAŞATILMASI İÇİN 
 
Kaybedilen diller arasında olan anadili Lazca için endişelerini dile getiren Kadıoğlu, yaşatılması ve bunun için yapılması gerekenleri şöyle sıraladı: “Lazca gibi diller için devlet kurumlarının aktive edilmesi şart. Lazların sosyo-psikolojik durumları bunu gerektiriyor. Dilin en büyük engel, dışlanma ve kabul görmeme korkusu. ‘Bu mümkün mü?’ sorusunu konuşmuyorum elbette. Olması gerekeni söylüyorum. Seçmeli ders kabusundan çıkılıp, müfredata direk eklenip, ders olarak okutulması gerekiyor. Bu ağda olmanın benim için en büyük faydası diğer diller ve kültürlerde yapılan çalışmaları öğrenmek, anlamak ve dil hakları konusunda birlikte hareket edebilmek olacak diye düşünüyorum. Birbirimize örnek olup, deneyimlerimizi paylaşıp birlikte üretmenin yollarını bulacağımıza eminim” ifadelerini kullandı.
 
DİL EN DOĞAL HAKTIR
 
Kadıoğlu, 21 Şubat Dünya Anadil Günü’ne ilişkin şu mesajı paylaştı: “Dil, en doğal haktır. Anadilim benim duygumdur, kendimi rahat anlatabildiğimdir. Hem benim anadilim, hem tüm diller yaşasın... 21 Şubat Dünya Anadili Gününde, tehlike altındaki dilimiz Lazca ile diyoruz ki; anadiller için adalet istiyoruz.”
 
ÇİÇEK BAHÇESİ ORMANA DÖNDÜ
 
Kürtçe’nin Kirmançkî lehçesinin yaşatılması için mücadele eden Dersimli Gule Mayera, şuanda tek uğraşının anadilini yaşatmak olduğunu söyledi. Mayera, Anadolu mozaiği içerisinde kültürler, diller ve inançların zengin ve renkli olduğunu belirterek, zamanla bunun yok edildiğine dikkat çekti. Mayera, “Ülke bir çiçek bahçesi olabilecekken, kuru dallarla her yanı kaplayan ormana döndü, daha doğrusu döndürüldü. Tabii ki bu topraklar üzerinde yaşayan hiçbir halk kendi isteğiyle bu sonla karşılaşmamış, benim anadilimi konuşanlar mesela, kimliklerinden dolayı kıyımdan geçirilmiş. Aynı durum Ermeni, Rum, Süryani, Çerkezler, Kürtler ve diğer tüm halklar için de geçerlidir. Anadilin kişilik gelişimi ve insanın bütün hayatı üzerinde varlığı ve yokluğu durumunda pedagoglar yazmış zaten. Meslek hayatında daha başarılı oldukları, özgüvenlerinin daha yüksek olduğu ve kendilerini çok iyi ifade eden insanlar olduğunu söylemişler” hatırlatmasında bulundu. 
 
HER DİL KENDİ KÖKLERİ ÜZERİNDE 
 
Mayera da anadilini anne ve ninelerinden öğrendiğini söyleyerek, asimilasyona karşı, tek dil ve resmi dil politikalarına karşı mücadeleyi kadın farkıyla ortaya koyup, her kuşun kendi dilinden öttüğü, her otun kendi damarları kökleri üzerinde büyüdüğünü anlatmak için Anadilli Kadınlar Ağı’nda yer aldığını sözlerine ekledi. “Dil kültürün evidir” diyen Mayera, devamında şunları söyledi: “Evdeki sestir, neşedir, en güzel paylaşımdır. Bir gün doktor geldi ve çocuğunuz hasta dedi. İyi bakarsanız tez zamanda iyileşir, yok bakamazsanız kaybedersiniz dedi. İnsan kendi çocuğuna bakmaz mı? Ayağa kalkması için her şeyi yapmaz mı? Varlığında ne kadar değerli olduğunu anlamadığımız birçok şey gibi, ne yazık ki dilimizi de toprak altına koyduğumuzda ciğerimiz yanacak, eyvah diyeceğiz ama iş işten geçmiş olacak.”
 
KIRMANÇKÎ İÇİN ZORUNLULUK ŞART
 
Anadili Kirmançkî için hiçbir çalışmanın yeterli olmadığının altını çizen Mayera, “Dil eğitim dili olarak seçilmeyip çocuklara öğretilmeyinceye kadar yok olur. Anadil hayatın her alanında zorunlu olmalıdır.  Dillerin bir tehdit olarak görülmesinin tarihsel çok sebebi vardır. Ancak Anadili Kadınları olarak, yaşadığımız bu toprakları çiçek bahçesine çevireceğiz ve çocuklarımıza en azından başladığımız bir işi devredeceğiz” diye konuştu. 
 
MA / Semra Turan

Diğer başlıklar

13:15 İHD ve Meriç nehrine atılan mültecilerin ailelerinden açıklama CANLI
13:07 Avukatlardan İmralı başvurusu
13:07 TJA’dan yeni dönem öncesi kadın buluşması
12:47 İşten atılan Ayşe Erim'in mücadelesi kazandı
12:46 Validebağ Korusu’nda gerginlik sürüyor
12:38 Başkan temaslı çıkınca Kobanê Davası'na iki gün ara verildi
12:33 'Turunçlu Arıtma Tesisi kapatılsın'
12:29 Elazığ Cezaevi’nde ağız içi arama dayatılıyor
12:19 Meksika’da günde en az 10 kadın ve kız çocuğu katlediliyor
11:56 Emine Şenyaşar'dan avukatlara dayanışma çağrısı
11:49 Vartinis Katliamı davası: Alay Komutanı Karaoğlu hakkında tutuklama kararı
11:39 Kayyım mahallelinin tandırlarını yıktırdı
10:56 6 ayda bin 98 hak savunucusu gözaltına alındı
10:45 Gazeteci Sarya: Suriye'nin geleceğini bölge halkı belirleyebilir
10:45 Avukat Maçoğlu: Kobanê dosyasında unutulan belge araştırılırsa kumpas ortaya çıkacak
10:36 Bölgede HDP'nin oyları artarken, AKP'ninkiler eridi
10:18 Yüzde 98 engelli kişi tutuklandı
10:01 Katledilen kolberlerin cenazesi saatlerce güneş altında bekletildi
09:27 İnfazı yakılan tutukluya 9 yıl fazla ceza yazıldı
09:27 Validebağ Korusu'na polis eşliğinde baskın
09:26 3 kentte ev baskınları: 9 kişi gözaltında
09:11 Federe Kürdistan'da son 6 ayda 4 bin kadın başvurdu
09:11 Polis aramada sigara içen şoförü darp etti
09:10 Yeni yapılaşma için köyler imara açıldı
09:09 Kaçak plastik işletmeleri zehir saçıyor, belediye izliyor
09:08 Ailesi katledilen İzol adliye önünde: Sadece adalet istiyoruz
09:07 Kadınlar mitinge hazırlanıyor: Özgürlüğümüz için evlerden çıkıyoruz
09:06 Anadilde müziği renklerle öğreniyorlar
09:04 15 milyon TL'lik 6 ihalede usulsüzlük
09:03 Tutukluların şikayet dilekçesi başgardiyanda takılıyor
09:02 Gözlerini kaybeden tutuklunun şikayetine ‘ispata muhtaç’ savunması
09:01 ‘Yeni Yüksekova’ çalışması bitmiyor
09:00 21 EYLÜL 2021 GÜNDEMİ
08:33 Barınamayan öğrencilerin eylemi sürüyor
20/09/2021
23:46 Ankara’da 'Barınamıyoruz' diyen 9 öğrenci gözaltına alındı
23:02 Yolcu otobüsüne saldırı: 2 yaralı
22:51 Erdoğan'dan 'yurt' eleştirilerine yanıt
22:34 Rusya’da seçim sonuçları belli oldu
22:06 İzmir’de üniversite öğrencileri çadır nöbeti başlattı
21:07 Koronadan 231 kişi daha hayatını kaybetti
20:24 Çelemoğlu'nu katleden Çetin'in HTS kayıtları incelenecek
20:12 Uğur Tekstil çalışanları: Sendika hakkımız engellenemez
20:06 Suruç Aileleri İnisiyatifi: Dava kapatılmak isteniyor
19:36 BTS'nin oturma eylemi 36’ncı haftasında
19:27 Gökkan’ın avukatları mahkemeyi HSK’ye şikayet etti
19:16 Eğitim Sen: 19 milyon öğrenci kaderine terk edildi
18:45 Heymans: Türkiye’de Torosların yerini Transporter aldı
18:31 Musa Anter ödülleri sahiplerini buldu: Mirası özgür basın emekçileri devraldı
17:58 Bitlis’te sokağa çıkma yasağı
17:51 Gabar’da yangı yayılıyor
17:37 HDP eski Milletvekili Kocaman tahliye edildi
17:29 Cizre’de ‘Özgürlük zamanı’ buluşmaları sürüyor
17:10 Adıyaman'da 339 ev karantinaya alındı
17:08 Cenevre’deki mahkemede konuşan Keskin: İşkence bir devlet politikası
16:57 Apê Musa mezarı başında anıldı
16:30 Türkiye'nin bombardımanında 2 kolber hayatını kaybetti
16:30 Kobanê Davası yarına ertelendi
16:26 Silvan’da bir kişi gözaltına alındı
15:47 Kobanê Davası’nda savunma yapan Tan: MYK toplantısına katılmadım
15:46 Av. Özdoğan: Yargılama siyasi bir partinin odasında başladı
15:36 Türkiye, Cenevre’de yargılanıyor: Kürtlere yönelik ayrımcılık ve işkence arttı
15:10 4 yakını katledilen İzol yine 'adalet' istedi
15:07 Ağaç kıyımı AKP'li belediye başkanını da isyan ettirdi
14:42 Zam talep eden saya işçileri iş bıraktı
14:41 Kadın avukatlardan Emine Şenyaşar'a destek
14:34 Müteahhitler zamlara karşı iş bıraktı
13:49 Ferhat Tepe’nin fotoğrafına yasak: Örgüt bağı araştırılıyor!
13:20 Taliban’dan kadın belediye çalışanlarına ‘evde kalın’ talimatı
13:16 Kobanê eylemlerinde kaç YPG'li tedavi edildi?
13:08 Afganistan’da Kadın Bakanlığı’nın kaldırılması protesto edildi
13:07 HDP’li gençlerden uyuşturucuya karşı etkinlik
13:05 'Barınamayan' öğrenciler geceyi sokakta geçirdi
12:53 Buldan'dan 'kumpas davası' çıkışı: Gerçek suçlular korunuyor
12:33 Gözaltına alınan İranlı 9 Kürt ÖSO’ya teslim edildi
12:33 Leyla Güven'e 'renk' gerekçesi: Bölücü elbise cezaevine giremedi!
12:29 Hasta tutuklu Şahin: Tedavi hakkım engelleniyor
12:28 503 cenaze kimsesizler mezarlığında bekletiliyor
12:27 İbrahim Ayhan mezarı başında anıldı
12:05 Kobanê Davası: İddianamenin omurgasını oluşturan ifadeler dosyada yok
11:50 Ekolojist Akyıldız: Tarihte görülmemiş doğa kırımı yaşanıyor
11:33 Şenyaşar: Bu zulmü dayanışmayla sonlandıracağız
11:22 Gazeteci Durket Süren’in duruşması ertelendi
11:22 Bir zamanlar değirmene şimdi ise köye hayat veriyor!
11:02 Apê Musa katledildiği sokakta anıldı
10:45 Kobanê Davası'nda gazeteci ve izleyicilere engel
10:32 Vartnis Katliamı duruşmasına dayanışma çağrısı
10:30 Efrîn'de Kürtçeye yasak!
10:29 Yeni Yaşam ‘Apê Musa'nın kalemiyiz’ manşetiyle çıktı
10:28 Yousif Ismael: ABD Suriye'den çekilir, Irak’ta kalır
10:04 Herkesin değerini teslim etmeye mecbur olduğu gelenek
09:33 Halktan ve doğadan yana...
09:31 Özgür haberciliği ilke edinenlere teşekkür borçluyuz
09:20 'Siz bunların haberini mi yapıyorsunuz?'
09:16 Özgür basının temsilcisi 4 yaşında!
09:14 MA 'Ötekilerin' sesi oldu
09:12 siz olmasaydınız bilmeyecektik
09:03 Oğlunu yalnız bırakmayan anne: Bize ekmek yoksa onlara da huzur yok
09:03 Uytun bebeğin failine 11 yıl sonra 18 bin TL para cezası!
09:03 Çifte standartlı yasak bin 764 gündür sürüyor
09:03 'Kökten çözüm için tecrit kaldırılmalı'