Dilleri tehlike altında olan kadınlar: Yaşatmak için bir aradayız

img

İSTANBUL - Farklı dil ve kültürlerden kadınlar, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan anadillerinin yaşatılması için bir araya gelerek, mücadele yöntemlerini tartışıyor. 

Anadilli Kadınlar Ağı çatısı altında bir araya gelen kadınlar, anadillerini öğrenmek ve yaşatmak mücadele ediyor. Anadilleri Kürtçe’nin Kurmancî-Kirmançkî lehçeleri, Laz, Gürcü, Abaz, Boşnak, Ermeni, Hemşin, Rum ve Süryani olan kadınların ilk hedefi, geniş katılımlı bir anadil çalıştayı düzenlemek. 
 
Anadilli Kadınlar Ağı’nda yer alan müzisyen Sevilay Refika Kadıoğlu ile Kürtçenin Kîrmançkî lehçesi üzerinden çalışma yürüten Gule Mayera ile 21 Şubat Anadil Günü’nün önemini konuştuk. 
 
LAZCAYI MÜZİKLE VAR EDİYOR
 
Rize’nin Fındıklı ilçesinden olan Sevilay Refika Kadıoğlu, eğitim ve iş hayatının çoğunu İstanbul'da tamamladığını, 6 yıldır Doğu Karadeniz kırsalında yaşayan bir Laz kadın olduğunu söyledi. Kadıoğlu, hayatının son 20 yılını Lazca öğrenmek, Laz olmayı anlamak, Lazcanın felsefesini, doğa ile kurduğu ilişkiyi okumaya çalışmakla geçtiğini anlatan Kadıoğlu, “Şarkılarından dansına, yemeklerinden mimarisine çeşitli alanlarda derlemeler yaptım, yapıyorum.  Aynı zamanda Ar Lazi Oxorca (Bir Laz Kadını) adını verdiğim tamamı Lazca bir albüm yaptım” dedi. 
 
ANADİLİMİ BABAANEMDEN ÖĞRENDİM
 
Anadilini anne ve babasının memur olmasından kaynaklı babaannesinden öğrendiğini aktaran Kadıoğlu, “Babaannem Lazca konuştuğunda rahat ediyordu. Annem babam dahil tüm ailem çok iyi Lazca konuşmasına rağmen anadilinde konuşmayı tercih etmiyordu. Babaannem, dedem ve o yaş grubu kendilerini Lazca rahat ifade ettikleri için onlar sayesinde bende öğrendim. Lazca benim anadilim, kaybolma-yok olma tehlikesi altında bir dil, bile isteye konuşulmuyor, halkı tarafından çocuklara öğretilmiyor sorusu hep kafamın bir köşesindeydi. Selma Koçiva'nın kitapları, Ogni Dergisi, Zuğaşi Berepe, 1997 yılında Birol Topaloğlu'nun Heyamo albümü... Albüm benim için yapılmış hissi veriyordu. Benim gibi kentlere atılmış Laz gençlerini kendisine çağırıyordu. Müzik hep yoğun ilgi alanım idi, belki de bunun için pusulam müzik oldu... Lazca, beni çağırıyordu... Tıpkı köylerin, ağaçların, derelerin çağırdığı gibi. Aidiyet arayışımın sebebini anlıyordum” diye konuştu.
 
DİLİN SAHİBİ KADINLAR
 
Kadınlar ile anadil arasındaki bağa dikkati çeken Kadıoğlu, dil-doğa bağlantısının kendisi için yaşam kılavuzu olduğunu ifade ederek, “Anadil bir halkın geçmişi, nasıl yaşadığı, değerleri ile ilgili en doğru bilgiyi veren araçtır. Yaşam biçimi dediğimiz devamlılığı sağlayan tüm kanallar kadının elindeki kanallar, ninniler, masallar, tohum bilgisi, şarkılar, ağıtlar, yemekler, düğünler... Dilin sahibi kadınlar... Bunu çok yaşayarak söylüyorum. Çünkü kadın konuşur. Hatta deyimler ve yakıştırmalarla bu topluluklarda vurgulanmış. Kadın konuşuyor, çünkü yaşıyor” diye belirtti.
 
ANADİL İÇİN BİR ARADALAR 
 
Ağ ile çalıştay daveti üzerine tanıştığını aktaran Kadıoğlu, “Bir Whatsapp grubu olarak başladığımız Anadili Kadınları, kendimizi olduğumuz gibi ifade edebildiğimiz, iş etrafında iş yaparak yol alabildiğimiz, pozitif ve yapıcı muhteşem kadınlardan oluşan bir ekip. Büyük ihtiyaçmış, iş yaptıkça fark ediyoruz, sakin ve yavaşça çoğalıyoruz. 41 farklı kültürden gelen, anadilini dert edinmiş kadınız. Ama sayının bir önemi yok bence, belki yarın 40 oluruz, belki 45. Ama sağlıklı ve üretimden yana oluyoruz, bu en önemlisi” şeklinde konuştu. 
 
LAZCANIN YAŞATILMASI İÇİN 
 
Kaybedilen diller arasında olan anadili Lazca için endişelerini dile getiren Kadıoğlu, yaşatılması ve bunun için yapılması gerekenleri şöyle sıraladı: “Lazca gibi diller için devlet kurumlarının aktive edilmesi şart. Lazların sosyo-psikolojik durumları bunu gerektiriyor. Dilin en büyük engel, dışlanma ve kabul görmeme korkusu. ‘Bu mümkün mü?’ sorusunu konuşmuyorum elbette. Olması gerekeni söylüyorum. Seçmeli ders kabusundan çıkılıp, müfredata direk eklenip, ders olarak okutulması gerekiyor. Bu ağda olmanın benim için en büyük faydası diğer diller ve kültürlerde yapılan çalışmaları öğrenmek, anlamak ve dil hakları konusunda birlikte hareket edebilmek olacak diye düşünüyorum. Birbirimize örnek olup, deneyimlerimizi paylaşıp birlikte üretmenin yollarını bulacağımıza eminim” ifadelerini kullandı.
 
DİL EN DOĞAL HAKTIR
 
Kadıoğlu, 21 Şubat Dünya Anadil Günü’ne ilişkin şu mesajı paylaştı: “Dil, en doğal haktır. Anadilim benim duygumdur, kendimi rahat anlatabildiğimdir. Hem benim anadilim, hem tüm diller yaşasın... 21 Şubat Dünya Anadili Gününde, tehlike altındaki dilimiz Lazca ile diyoruz ki; anadiller için adalet istiyoruz.”
 
ÇİÇEK BAHÇESİ ORMANA DÖNDÜ
 
Kürtçe’nin Kirmançkî lehçesinin yaşatılması için mücadele eden Dersimli Gule Mayera, şuanda tek uğraşının anadilini yaşatmak olduğunu söyledi. Mayera, Anadolu mozaiği içerisinde kültürler, diller ve inançların zengin ve renkli olduğunu belirterek, zamanla bunun yok edildiğine dikkat çekti. Mayera, “Ülke bir çiçek bahçesi olabilecekken, kuru dallarla her yanı kaplayan ormana döndü, daha doğrusu döndürüldü. Tabii ki bu topraklar üzerinde yaşayan hiçbir halk kendi isteğiyle bu sonla karşılaşmamış, benim anadilimi konuşanlar mesela, kimliklerinden dolayı kıyımdan geçirilmiş. Aynı durum Ermeni, Rum, Süryani, Çerkezler, Kürtler ve diğer tüm halklar için de geçerlidir. Anadilin kişilik gelişimi ve insanın bütün hayatı üzerinde varlığı ve yokluğu durumunda pedagoglar yazmış zaten. Meslek hayatında daha başarılı oldukları, özgüvenlerinin daha yüksek olduğu ve kendilerini çok iyi ifade eden insanlar olduğunu söylemişler” hatırlatmasında bulundu. 
 
HER DİL KENDİ KÖKLERİ ÜZERİNDE 
 
Mayera da anadilini anne ve ninelerinden öğrendiğini söyleyerek, asimilasyona karşı, tek dil ve resmi dil politikalarına karşı mücadeleyi kadın farkıyla ortaya koyup, her kuşun kendi dilinden öttüğü, her otun kendi damarları kökleri üzerinde büyüdüğünü anlatmak için Anadilli Kadınlar Ağı’nda yer aldığını sözlerine ekledi. “Dil kültürün evidir” diyen Mayera, devamında şunları söyledi: “Evdeki sestir, neşedir, en güzel paylaşımdır. Bir gün doktor geldi ve çocuğunuz hasta dedi. İyi bakarsanız tez zamanda iyileşir, yok bakamazsanız kaybedersiniz dedi. İnsan kendi çocuğuna bakmaz mı? Ayağa kalkması için her şeyi yapmaz mı? Varlığında ne kadar değerli olduğunu anlamadığımız birçok şey gibi, ne yazık ki dilimizi de toprak altına koyduğumuzda ciğerimiz yanacak, eyvah diyeceğiz ama iş işten geçmiş olacak.”
 
KIRMANÇKÎ İÇİN ZORUNLULUK ŞART
 
Anadili Kirmançkî için hiçbir çalışmanın yeterli olmadığının altını çizen Mayera, “Dil eğitim dili olarak seçilmeyip çocuklara öğretilmeyinceye kadar yok olur. Anadil hayatın her alanında zorunlu olmalıdır.  Dillerin bir tehdit olarak görülmesinin tarihsel çok sebebi vardır. Ancak Anadili Kadınları olarak, yaşadığımız bu toprakları çiçek bahçesine çevireceğiz ve çocuklarımıza en azından başladığımız bir işi devredeceğiz” diye konuştu. 
 
MA / Semra Turan

Diğer başlıklar

20:27 Koronadan hayatını kaybeden sağlıkçılar için anma
20:09 Diyarbakır’da trafik kazası
20:03 ‘Sivil toplum örgütleri toplumun nefesidir’
19:53 Koronadan 74 kişi daha vefat etti
19:36 KESK İstanbul Şubeler Platformu işe iade talebini yineledi
19:25 İstanbul’un 3 ilçesinde ‘Kadınlar İçin Gerçek Adalet’ paneli
19:05 Asistan Hekimler: Tükeniyoruz
18:56 Midyat’taki cinayete ilişkin çok sayıda gözaltı
18:30 Tutuklu Eşbaşkan Yaşar’ın duruşması ertelendi
17:13 Halkevleri: Üyelerimize ajanlık dayatılıyor
17:02 Oluç: İktidar bizim üzerimizden Millet İttifakı’nı parçalamaya çalışıyor
16:56 Üzümlü Sınır kapısı açılıyor
16:42 Dersim'de esnaf zor durumda
16:33 Akademisyen Ergüder’e destek imzaları 3 bin 452’ye ulaştı
16:31 ‘İşyerleri iflasın eşiğinde, hükümet harekete geçmeli’
16:28 Ege’de bir yılda 17 bin 296 hak ihlali
16:19 Manisa’daki kadın cinayeti zanlısı tutuklandı
16:01 TJA 8 Mart'ın startını verdi
15:39 TTB’den normalleşme uyarısı: Açılma cinayettir
15:37 İzmir Barosu'nun Genel Kurul başvurusu reddedildi
15:08 Tahir Elçi davasının ikinci duruşması 3 Mart'ta
15:08 Hasta tutuklu Polat’ın annesi: Oğlum serbest bırakılsın
14:46 Akademisyenlerden kayyıma istifa çağrısı
14:45 Barış Anneleri Tanrıkulu’yla görüştü
14:39 Gençler 'Harekete geç' kampanyasını sonlandırdı
14:37 Eğitim Sen Van Şubesi: Kömür ulaştırılmayan okul var
14:20 Gergerlioğlu: Sonuna kadar direneceğiz
14:20 Boğaziçi'ndeki 'Kabe fotoğrafı' soruşturmasının iddianamesi hazırlandı
14:19 İşçiler için yapılacak açıklamaya salgın engeli
14:14 HDP yöneticisine 6 yıl 8 ay hapis
14:08 Nijerya’da 300 öğrenci kaçırıldı
14:04 Urfa'da bir ay boyunca eylem etkinlik yasağı
14:02 Aktaş ve Yavuzel'in anmasına engelleme
14:00 ‘Barış, Dostluk ve Demokrasi Ödülü’ Eren Keskin’e verilecek
13:48 Kışanak: Dosya siyasi saiklerle açıldı, savunma yapmayacağım
13:41 MED TUHAD-FED Eşbaşkanı Haran’a hapis cezası
13:36 ‘Verginin tanımı tartışmalı hale gelmiştir’
13:33 Öğrenciler: Bizi kaçırarak teslim alamayacaklar
13:00 Kadın Yönetmenler Festivali’nin ödülleri belli oldu
12:42 İzmir'de Demirtaş açıklamasına polis engeli
12:05 Genç kadınlar: Erdoğan’ın darbelerine göz yummayacağız
11:44 Tecrit ve Roboski haberine soruşturma
11:30 TL’de değer kaybı sürüyor
11:29 Türkiye’nin yüksek teknoloji ihracatı yüzde 3
10:55 ABD, Suriye'de İran destekli milisleri hedef aldı
10:45 Tuncel ve Kışanak’ın duruşması başladı
10:19 İltica başvurusu reddedilen Kürt şair Türkiye’ye iade edilmek isteniyor
10:14 Kürkçü: Garê sonrasında içeride stratejik güç dengeleri değişti
10:14 Kirasını ödeyemeyen ailenin elektrik ve doğalgazı kesildi
09:52 Mesut Barzani'den Bavê Şêx'e: Milletine söyle Müslüman olsun
09:30 Diyarbakır’da sağlıkçılar ulaşım sorunu yaşıyor
09:30 Açlık grevi 92’nci gününde
09:21 İstanbul’da 11 gözaltı
09:21 Bilirkişi raporu Fendik cinayetinin örtbas edildiğini ortaya koydu
09:20 Bipolar tanıktan 'örgüt üyesi' çıkarıldı
09:09 Xoybun’u tanımak için önemli bir araştırma: Kürt Milli Cemiyeti Xoybun
09:09 ‘Ben var oldukça denbêjliği bırakmayacağım’
09:07 DEVA Partisi İl Başkanı: HDP kapatılırsa iktidar düşer
09:07 Tutuklu Çetin: Tecrit kalkmadan geri adım atmayacağız
09:05 Kuraklık en çok Van Gölü’nü vuracak
09:05 AYM'nin 'yaşam ihlali' kararına savcı direniyor
09:05 Gizli gizli yaptığı resimlerden sergi açtı
09:03 'Xalê Xizir' etkin pişmanlıktan faydalananların beyanıyla cezaevinde
09:03 Yüksekova kayyımı ekmek kulübesini yıktı
09:03 Kaçmaz: Yeni anayasa toplumsal sözleşmeyle mümkün
09:03 Eşitlik yoksa devrim var
09:00 26 ŞUBAT 2021 GÜNDEMİ
25/02/2021
22:02 Mardin'de tecrit protestosu
21:58 Van’da bir korucu ölü bulundu
21:23 Koronada 9 bin 572 yeni vaka
20:35 Koca: Tam kapanmayı düşünmüyoruz
20:08 ‘Bu coğrafyanın doğası da adaletsizlikle karşı karşıya’
19:50 Medya Sönmez memleketinde toprağa verildi
19:40 Migros depo işçileri işten atıldı
19:34 Hayvan hakları aktivistleri açlık grevine başladı
19:16 Emekli Sen: Mücadelemiz sürecek
19:06 Müzisyenlerden engellemelere tepki
18:45 Özel: İkiyüzlülüğün fotoğrafı
18:45 Şener ve Özhaseki hakkında suç duyurusu
18:09 Berberoğlu'nun fezleke itirazına ikinci ret
17:53 Iğdır’da ‘Herkes için adalet’ kampanyasının startı verildi
17:42 Gençlerden açlık grevlerine destek yürüyüşü
17:36 İşkence gören çocukların davası ertelendi
17:25 344 STÖ’den çağrı: Tecrit kaldırılsın
17:24 Diyarbakır’da bir köy karantinaya alındı
17:23 Diyarbakır’da bir kişi tutuklandı
17:19 Bolu TÜVTÜRK’de direnişin startı verildi
16:50 Cezaevinde köpekli arama
16:36 Şemdinli'de mor zincir eylemi
16:04 10 yıldır kayıp olan Biçer'in eşi tarafından katledildiği ortaya çıktı
15:49 Eğitim Sen: Eğitimciler de bir an önce aşılanmalı
15:49 Aleyna Çakır davası: Çelişkili ifadeler, darp itirafı
15:35 Uzman Çavuş Orhan’ın tutuklanma talebi yine reddedildi
15:28 Baydemir ile Barzani bir araya geldi
15:21 İstismar failinin serbest bırakılma gerekçesi: Öpmek taciz değil
15:14 TGS: Basın özgürlüğü için mücadele edeceğiz
15:10 Beştaş: Tecrit bir an önce kaldırılmalı
15:09 Bakırhan: Daha çok direneceğiz, örgütleneceğiz
14:47 Valilik soruşturmaya izin vermedi
14:32 HDP'lilerden suç duyurusu