Dilleri tehlike altında olan kadınlar: Yaşatmak için bir aradayız

img

İSTANBUL - Farklı dil ve kültürlerden kadınlar, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan anadillerinin yaşatılması için bir araya gelerek, mücadele yöntemlerini tartışıyor. 

Anadilli Kadınlar Ağı çatısı altında bir araya gelen kadınlar, anadillerini öğrenmek ve yaşatmak mücadele ediyor. Anadilleri Kürtçe’nin Kurmancî-Kirmançkî lehçeleri, Laz, Gürcü, Abaz, Boşnak, Ermeni, Hemşin, Rum ve Süryani olan kadınların ilk hedefi, geniş katılımlı bir anadil çalıştayı düzenlemek. 
 
Anadilli Kadınlar Ağı’nda yer alan müzisyen Sevilay Refika Kadıoğlu ile Kürtçenin Kîrmançkî lehçesi üzerinden çalışma yürüten Gule Mayera ile 21 Şubat Anadil Günü’nün önemini konuştuk. 
 
LAZCAYI MÜZİKLE VAR EDİYOR
 
Rize’nin Fındıklı ilçesinden olan Sevilay Refika Kadıoğlu, eğitim ve iş hayatının çoğunu İstanbul'da tamamladığını, 6 yıldır Doğu Karadeniz kırsalında yaşayan bir Laz kadın olduğunu söyledi. Kadıoğlu, hayatının son 20 yılını Lazca öğrenmek, Laz olmayı anlamak, Lazcanın felsefesini, doğa ile kurduğu ilişkiyi okumaya çalışmakla geçtiğini anlatan Kadıoğlu, “Şarkılarından dansına, yemeklerinden mimarisine çeşitli alanlarda derlemeler yaptım, yapıyorum.  Aynı zamanda Ar Lazi Oxorca (Bir Laz Kadını) adını verdiğim tamamı Lazca bir albüm yaptım” dedi. 
 
ANADİLİMİ BABAANEMDEN ÖĞRENDİM
 
Anadilini anne ve babasının memur olmasından kaynaklı babaannesinden öğrendiğini aktaran Kadıoğlu, “Babaannem Lazca konuştuğunda rahat ediyordu. Annem babam dahil tüm ailem çok iyi Lazca konuşmasına rağmen anadilinde konuşmayı tercih etmiyordu. Babaannem, dedem ve o yaş grubu kendilerini Lazca rahat ifade ettikleri için onlar sayesinde bende öğrendim. Lazca benim anadilim, kaybolma-yok olma tehlikesi altında bir dil, bile isteye konuşulmuyor, halkı tarafından çocuklara öğretilmiyor sorusu hep kafamın bir köşesindeydi. Selma Koçiva'nın kitapları, Ogni Dergisi, Zuğaşi Berepe, 1997 yılında Birol Topaloğlu'nun Heyamo albümü... Albüm benim için yapılmış hissi veriyordu. Benim gibi kentlere atılmış Laz gençlerini kendisine çağırıyordu. Müzik hep yoğun ilgi alanım idi, belki de bunun için pusulam müzik oldu... Lazca, beni çağırıyordu... Tıpkı köylerin, ağaçların, derelerin çağırdığı gibi. Aidiyet arayışımın sebebini anlıyordum” diye konuştu.
 
DİLİN SAHİBİ KADINLAR
 
Kadınlar ile anadil arasındaki bağa dikkati çeken Kadıoğlu, dil-doğa bağlantısının kendisi için yaşam kılavuzu olduğunu ifade ederek, “Anadil bir halkın geçmişi, nasıl yaşadığı, değerleri ile ilgili en doğru bilgiyi veren araçtır. Yaşam biçimi dediğimiz devamlılığı sağlayan tüm kanallar kadının elindeki kanallar, ninniler, masallar, tohum bilgisi, şarkılar, ağıtlar, yemekler, düğünler... Dilin sahibi kadınlar... Bunu çok yaşayarak söylüyorum. Çünkü kadın konuşur. Hatta deyimler ve yakıştırmalarla bu topluluklarda vurgulanmış. Kadın konuşuyor, çünkü yaşıyor” diye belirtti.
 
ANADİL İÇİN BİR ARADALAR 
 
Ağ ile çalıştay daveti üzerine tanıştığını aktaran Kadıoğlu, “Bir Whatsapp grubu olarak başladığımız Anadili Kadınları, kendimizi olduğumuz gibi ifade edebildiğimiz, iş etrafında iş yaparak yol alabildiğimiz, pozitif ve yapıcı muhteşem kadınlardan oluşan bir ekip. Büyük ihtiyaçmış, iş yaptıkça fark ediyoruz, sakin ve yavaşça çoğalıyoruz. 41 farklı kültürden gelen, anadilini dert edinmiş kadınız. Ama sayının bir önemi yok bence, belki yarın 40 oluruz, belki 45. Ama sağlıklı ve üretimden yana oluyoruz, bu en önemlisi” şeklinde konuştu. 
 
LAZCANIN YAŞATILMASI İÇİN 
 
Kaybedilen diller arasında olan anadili Lazca için endişelerini dile getiren Kadıoğlu, yaşatılması ve bunun için yapılması gerekenleri şöyle sıraladı: “Lazca gibi diller için devlet kurumlarının aktive edilmesi şart. Lazların sosyo-psikolojik durumları bunu gerektiriyor. Dilin en büyük engel, dışlanma ve kabul görmeme korkusu. ‘Bu mümkün mü?’ sorusunu konuşmuyorum elbette. Olması gerekeni söylüyorum. Seçmeli ders kabusundan çıkılıp, müfredata direk eklenip, ders olarak okutulması gerekiyor. Bu ağda olmanın benim için en büyük faydası diğer diller ve kültürlerde yapılan çalışmaları öğrenmek, anlamak ve dil hakları konusunda birlikte hareket edebilmek olacak diye düşünüyorum. Birbirimize örnek olup, deneyimlerimizi paylaşıp birlikte üretmenin yollarını bulacağımıza eminim” ifadelerini kullandı.
 
DİL EN DOĞAL HAKTIR
 
Kadıoğlu, 21 Şubat Dünya Anadil Günü’ne ilişkin şu mesajı paylaştı: “Dil, en doğal haktır. Anadilim benim duygumdur, kendimi rahat anlatabildiğimdir. Hem benim anadilim, hem tüm diller yaşasın... 21 Şubat Dünya Anadili Gününde, tehlike altındaki dilimiz Lazca ile diyoruz ki; anadiller için adalet istiyoruz.”
 
ÇİÇEK BAHÇESİ ORMANA DÖNDÜ
 
Kürtçe’nin Kirmançkî lehçesinin yaşatılması için mücadele eden Dersimli Gule Mayera, şuanda tek uğraşının anadilini yaşatmak olduğunu söyledi. Mayera, Anadolu mozaiği içerisinde kültürler, diller ve inançların zengin ve renkli olduğunu belirterek, zamanla bunun yok edildiğine dikkat çekti. Mayera, “Ülke bir çiçek bahçesi olabilecekken, kuru dallarla her yanı kaplayan ormana döndü, daha doğrusu döndürüldü. Tabii ki bu topraklar üzerinde yaşayan hiçbir halk kendi isteğiyle bu sonla karşılaşmamış, benim anadilimi konuşanlar mesela, kimliklerinden dolayı kıyımdan geçirilmiş. Aynı durum Ermeni, Rum, Süryani, Çerkezler, Kürtler ve diğer tüm halklar için de geçerlidir. Anadilin kişilik gelişimi ve insanın bütün hayatı üzerinde varlığı ve yokluğu durumunda pedagoglar yazmış zaten. Meslek hayatında daha başarılı oldukları, özgüvenlerinin daha yüksek olduğu ve kendilerini çok iyi ifade eden insanlar olduğunu söylemişler” hatırlatmasında bulundu. 
 
HER DİL KENDİ KÖKLERİ ÜZERİNDE 
 
Mayera da anadilini anne ve ninelerinden öğrendiğini söyleyerek, asimilasyona karşı, tek dil ve resmi dil politikalarına karşı mücadeleyi kadın farkıyla ortaya koyup, her kuşun kendi dilinden öttüğü, her otun kendi damarları kökleri üzerinde büyüdüğünü anlatmak için Anadilli Kadınlar Ağı’nda yer aldığını sözlerine ekledi. “Dil kültürün evidir” diyen Mayera, devamında şunları söyledi: “Evdeki sestir, neşedir, en güzel paylaşımdır. Bir gün doktor geldi ve çocuğunuz hasta dedi. İyi bakarsanız tez zamanda iyileşir, yok bakamazsanız kaybedersiniz dedi. İnsan kendi çocuğuna bakmaz mı? Ayağa kalkması için her şeyi yapmaz mı? Varlığında ne kadar değerli olduğunu anlamadığımız birçok şey gibi, ne yazık ki dilimizi de toprak altına koyduğumuzda ciğerimiz yanacak, eyvah diyeceğiz ama iş işten geçmiş olacak.”
 
KIRMANÇKÎ İÇİN ZORUNLULUK ŞART
 
Anadili Kirmançkî için hiçbir çalışmanın yeterli olmadığının altını çizen Mayera, “Dil eğitim dili olarak seçilmeyip çocuklara öğretilmeyinceye kadar yok olur. Anadil hayatın her alanında zorunlu olmalıdır.  Dillerin bir tehdit olarak görülmesinin tarihsel çok sebebi vardır. Ancak Anadili Kadınları olarak, yaşadığımız bu toprakları çiçek bahçesine çevireceğiz ve çocuklarımıza en azından başladığımız bir işi devredeceğiz” diye konuştu. 
 
MA / Semra Turan

Diğer başlıklar

23:32 Mersin’de bir kadın ve oğlu katledildi
23:04 Esenyurt’ta erkek şiddeti: 3 kişi katledildi
22:39 Mahmur halkı: Kimseye diz çökmeyeceğiz
21:35 Ankara’daki polis saldırısına tepki
20:39 İki yıl önce tahliye edildi, ‘infazın yakıldı’ denilerek tutuklandı
20:33 Kürtçe kursunun mezunları için tören
19:38 Ankara’da polis saldırısı: Muhabirimiz Vural hastaneye kaldırıldı
19:10 DİAYDER’i haberlerleştiren gazeteci Coşkun ve Pehlivan hakkında iddianame
19:05 Ekolojistler belediye meclis toplantısına alınmadı
18:32 Şakran Kadın Kapalı Cezaevi’nde koğuş baskını
18:24 Mardin’de doktora saldırı
18:06 Aydeniz’in şiddet uyguladığı iddia edilen polis, Soylu’nun açıklamasından sonra rapor almış!
17:43 DBP PM Üyesi Aslan'ın duruşması ertelendi
17:14 Bagok’taki askeri operasyon sürüyor
17:11 Ankara’da gözaltına alınan gazeteciler serbest bırakıldı
17:08 Gözaltında yaşamını yitiren Araç'ın duruşması ertelendi
16:49 Karahisar raporu: Askerler kusurlu, valilik açıklaması gerçeklerden uzak
16:22 Kuran kursunda işkence davasında sanıklar tutuklandı
16:11 HDP kongresine katılan 14 kişi gözaltına alındı
15:59 Kadir Şeker'in tutukluluğunun devamına karar verildi
15:43 Şiddet failinden duruşma salonunda avukata hakaret
15:32 Kayıp yakınları: 700 haftadır buradayız, sizi de bekliyoruz
15:31 Adalet Nöbeti’nde Besra Erol’un durumuna dikkat çekildi
15:23 Cizre’de gözaltına alınanlar serbest bırakıldı
15:20 Hazırlık Komisyonu DBP’li Aydeniz’in savunması için toplandı
14:57 KESK’ten mücadele çağrısı
14:52 İki kolu kesilen, yatalak tutuklu Erik, pansumana götürülmedi
14:29 Sur Belediyesi Eşbaşkanı Buluttekin’in duruşması ertelendi
13:51 Türkiye’den Mahmur Mülteci Kampı’na hava saldırısı
13:41 Menderes Belediye Başkanı gözaltına alındı
13:40 SES davasındaki gizli tanık da gizli dinlenecek
13:32 Gazetecilerin gözaltına alınmasını protesto edildi: Yolumuza devam edeceğiz
12:54 Binevş Kültür ve Sanat Derneği yasa dışı izlenmiş
12:51 Batman’da gözaltı sayısı 4’e çıktı
12:38 Gazetecilerin açıklamasına polis saldırısı: 3 gözaltı
12:29 Fail Kemal Ayyıldız’ın davası görüldü
12:26 Şenyaşar ailesi: 'Biz güçlüyüz' zihniyetine karşı mücadele veriyoruz
12:14 Federe Bölgesi’nde 3 petrol şirketi faaliyetini durdurdu
11:53 Kırklareli’nde yolcu otobüsü devrildi: 6 ölü, 25 yaralı
11:43 Avukatlar Öcalan’la görüşmek için başvurdu
11:19 Gazeteci Yalçın’ın duruşması ertelendi
11:19 Kumru Çetinkaya’nın cenazesi Batman’da defnedildi
11:01 'Hasta ve infazı yakılan tutukluları tahliye edin'
10:54 Ragıp Zarakolu: 2012’deki dava için iademi istemek gülünç
10:22 Ma Music’in ertelenen konseri 10-11 Temmuz'da
10:19 Hukuk öğrencileri yargıdaki adaletsizliğe dikkat çekiyor
10:11 Gürültü tartışmasında 2 kişi öldürüldü
09:55 Yurttaşlar anlattı: Öldürülen çocuğun üstünde mermi kovanları vardı
09:42 Dr. Hayri Hazargöl: Muhalefetin ‘vatan, millet, Sakarya’ yarışı
09:27 ‘Vedat Aydın'ın mirası kitleselleşti, devletin yanılgısı da bu oldu’
09:19 Av. Kuzu: Dargeçit JİTEM Davası’nda 100 yıllık politika devam ettirildi
09:04 İktisatçı Önder: Krizin aşılması için 3’üncü bir yola ihtiyaç var
09:03 Genel-İş: Batman kayyımı 30 işçiyi ihraç etmek istiyor
09:00 İki kolu kesildi, ‘kaçma şüphesi’ ile tutuklandı
09:00 Bayındır: Muhalefet Kürt sorununu çözme iradesini ortaya koymalı
09:00 05 TEMMUZ 2022 GÜNDEMİ
04/07/2022
22:22 İsveç ve Finlandiya, NATO'da üyelik müzakerelerine katıldı
22:11 Cizre’de gözaltına alınan 15 kişi serbest bırakıldı
21:16 Yeniden Refah Partisi’nin hedef göstermesine karşı dayanışma çağrısı
20:34 SES Eş Genel Başkanı Selma Atabey tutuklandı
20:16 Gençlik örgütleri: Barınma haktır, satılık değildir
20:00 Batman'da HDP'li 2 genç gözaltına alındı
19:38 Kobanê Davası: Gizli tanıkların kayıtları boş salonda dinlendi
19:03 Emekliler TÜİK'i protesto etti
18:40 Tarım işçilerini taşıyan minibüste kaza: 4’ü ağır, 27 yaralı
18:26 Mültecileri taşıyan araç durduktan sonra da taranmış!
18:02 Cizre’de yaşanan DEDAŞ gerginliği Meclise taşındı
17:59 Gizli tanıklara dair talepler reddedildi, siyasetçiler duruşmayı terk etti
17:08 AİHM: Kavala davası 11 Temmuz’da açık görülecek
16:45 Şerzan Kurt Öykü Yarışması’na başvurular başladı
16:35 Suya düşen sağlıkçı 24 gündür bulunamadı
16:32 Ma Music konserleri ertelendi
16:18 Akdeniz Belediyesi’nin ‘kayyım kardeşliği’ teklifine ikinci ret
16:07 Oluç: HDP kongrede iktidara ve muhalefete mesaj verdi
15:37 Boğaziçi Özel Kalem Müdürü: Kapıları personel kapattı
15:31 Jandarma müdahalesine tepki: Yolu trafiğe kapattılar
15:23 Kobanê Davası: Gizli tanık hafta sonu dinlendi
14:55 JİTEM Davası: Savcı sanıkların avukatlığını yaptı
14:45 Resmi yalanlar!
14:41 Diyarbakır’da 35 dönümlük buğday kül oldu
14:25 Cumartesi Anneleri: JİTEM davası kararını tanımıyoruz
13:30 Maden ocağında 1 işçi yaşamını yitirdi
13:22 Buldan ve Sancar: Dünden daha güçlüyüz, yarın daha da güçlü olacağız
13:10 Tutuklulara ayakta sayım dayatılıyor
12:39 Piya ve Ari yapım şirketleri 27 gündür polis ablukasında
12:26 DEDAŞ talep etti köye TOMA’lar sevk edildi: 5 yaralı 6 gözaltı
12:06 Adalet Nöbeti sürüyor: Sarayın kapısında 483 gün!
11:51 HDP’li gençler: Partimizi kapattırmayacağız
11:40 Dargeçit JİTEM Davası’nda sanıklar beraat ettirildi
11:39 Gazeteci Demirhan’a beraat
11:33 TÜİK ile ENAG enflasyonu arasında 100 puan fark var
11:30 DİSK TÜİK önünde: Milleti açlığa sürüklüyorsunuz
11:19 HDP kongresine katılan Avrupalılar: Öcalan’sız barış olmaz
10:55 Cizre’de jandarma köylülere saldırdı: Yaralılar var
10:14 DFG: 35 gazeteci gözaltına alındı 16'sı tutuklandı
10:03 Anadolu-Der Başkanı Pekyen öldürüldü
10:00 Yargıtay da 'Haksız tahrik' indirimini uygun buldu!
09:36 Urfa'da HDP yöneticisi gözaltına alındı
09:07 Besta çoraklaştırılıyor: 14 bölgede ağaç kıyımı başlatıldı
09:04 Tutuklanmasına gerekçe yapılan mesleğiyle cezaevinde tanıştı