39 yıldır süren hukuksuzluk hali: 12 Eylül

img

DİYARBAKIR – 12 Eylül Darbesi döneminde Diyarbakır Cezaevi’nde kalıp, ağır işkenceler gören isimler, aradan 39 yıl geçmesine rağmen devlet ve hukuk adına halen değişen bir şey olmadığını ifade etti.

Üzerinden 39 yıl geçen 12 Eylül Askeri Darbesi, vücut bulan hukuksuzluk hali içerisinde işlenen cinayetler, yapılan idamlar, kötü muamele ve insan hakları ihlalleriyle Türkiye tarihinin en karanlık sayfaları olarak kayıtlara geçti. Bu dönemde ağır bedeller ödeyen bir kesimlerden biri de Kürtler oldu. Döneme dair hafızalara kazınıp, sembolize eden mekanların başında ise Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi geldi.
 
3 KİPRİT ÇÖPÜ…
 
Diyarbakır zindanında ağır işkencelere maruz kalan tutuklulardan Mazlum Doğan, cezaevi koşullarını protesto eden 21 Mart 1982’de ardından 3 kibrit çöpü bırakarak hayatına son verdi. Doğan’ın bıraktığı direniş ruhunu ise tarihe “Dörtler” olarak adlarını yazdıran Ferhat Kurtay, Eşref Anyık, Mahmut Zengin ve Necmi Öner takip etti. Yapılan insan dışı uygulamalara karşı 14 Temmuz 1982’de başlatılan ölüm orucu eyleminde ise eyleme öncülük eden Mehmet Hayri Durmuş’la birlikte, Kemal Pir, Ali Çiçek ve Akif Yılmaz yaşamlarını yitirdi. Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi’nde 1981-84 yılları arasında tam 34 tutuklu yaşamını yitirdi.
 
O dönem burada kalan, uygulanan vahşete maruz kalıp, tanıklık eden isimler arasında yer alan Ahmet Candan ve Ahmet Andıç, o dönemi anlattı. 
 
12 Eylül darbesinden 4 ay önce tutuklanıp Diyarbakır Cezaevi’ne konulduğunu belirten Ahmet Candan, 65 yıllık yaşamının farklı dönemlerinde tam 17 yıl cezaevinde kaldığını paylaştı. Candan, Diyarbakır Cezaevi’nde o dönem maruz kaldığı işkenceleri ise şu sözlerl dile getirdi:
 
“Cezaevindeyken aniden sesler geldi. Bu ses postaların sesiydi. Birden bulunduğumuz koğuşlara girdiler ve hepimizi sıraya dizip işkenceden geçtiler. Aradan 3 gün geçtikten sonra daha önce orada çalışan bütün gardiyanların yerine kendisini cezaevine gönüllü yazan kişileri getirdiler. Ve o günden sonra işkence başladı.  Kaba dayaktan psikolojik dayağa kadar her şey vardı. Anlatmaya kalksak bunu ne kaydedecek kaset ne de yazacak kitap vardır. 
 
‘DİRENENLER SAYESİNDE TOPLUM AYAKTA’
 
3 yıl boyunca kesintisiz bir şekilde 24 saat işkence yapıldı. İşkence yapanlar o kadar insanlıktan çıkmışlardı yeni yeni teknikler çıkarıyordu. Elektrik verme, falakaya yatırma, çıplak bir şekilde yürütüp marş okutmak, dışkı yedirme bunlar sadece bazıları. Bunlar toplumun da bildiği şeyler.” 
 
Diyarbakır zindanının toplumun zihninden işkencenin yanı sıra direnişi de anımsattığını vurgulayan Candan, o gün direnenler sayesinde bugün toplumun ayakta kalabildiğini ifade etti.
 
‘DEĞİŞEN BİR ŞEY YOK’
 
12 Eylül’de yaşadıklarının daha dün gibi aklında olduğunu dile getiren Candan, “Aradan 39 yıl geçmesine rağmen halen devlet ve hukuk adına değişen bir şey yok. Hukuk halen aynı hukuk.  Zaten 12 Eylül Anayasası halen yürürlükte. Cezaevlerindeki durum ise, daha da kötü bir hal almış durumda. Daha önce cezaevinde yıllarca birlikte kaldığım bir arkadaşım bu süreçte 7 ay cezaevinde kaldıktan sonra dışarı çıkar çıkmaz yurt dışına çıktı, ‘Bir daha cezaevine giremem’ diyerek. Durum bu kadar kötü, hukuk bu kadar kötü. Ama o zaman da yılmadık şimdi de yılmayacağız” ifadelerini kullandı. 
 
‘MUHALEFETİ BASTIRMAK İSTEDİLER’
 
Ahmet Andıç ise, o dönem Diyarbakır’ın Dicle ilçesinde öğretmenlik yaparken tutuklanıp, cezaevine konuldu.
 
Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana darbe mekaniğinin varlığı hep koruduğunu dile getiren Andıç, 12 Eylül’e uzanan süreci şöyle özetliyor: “70’li yıların ortalarında ülkede Kürt halkının, diğer emekçi sınıfların mücadelesinin yükseldiği, giderek örgütlü bir topluma doğru evrilmenin olduğu yani mevcut düzenin kabuğunu yırtmaya çalışan, daha demokratik, daha uygar bir ülkeye yönelik devrimci çıkışlar yükseldi. Yönetilenlerde eskisi gibi yaşamak istemiyordu. Daha iyi bir düzen, daha ilerici bir düzende yaşama isteği yükseldi. Böylesi bir ortamda Türkiye’de egemen güç ve bu egemen gücün arkasına saklanan emperyalist güçler devreye girdi. Halkı korkutup, yükselen muhalefeti bastırıp, sokaklardaki demokrasi isteyen insanları evlerin içine hapsetmesiyle bir zapturapt dönemine gidilmeye başlandı. Sonuç olarak da 12 Eylül 1982’de bir askeri darbe gerçekleşti.”
 
KÖYDE UĞRADIĞI İŞKENCEYİ CEZAEVİNDE DE GÖRDÜ
 
Cezaevine girmesiyle birlikte işkence tanıştığını kaydeden Andıç, “Bizim köye darbenin 3’üncü günü askeri operasyon başlatıldı. Köy mermi yağmuruna tutulmuştu. İşkenceyle köylülere işte dışkı yedirme gibi her türlü pislik yapıldı. O dönemde erkeklerin cinsel organına ip takılarak kadınlara çektirmelere varan akıl almaz her türlü vahşet uygulandı” dedi.  Andıç, cezaevinde uygulanan işkencelerin ise gösterilen direnişlerden sonra ancak azaldığını kaydetti.
 
Askeri darbenin toplumda büyük travmalara yol açtığını söyleyen Andıç, özellikle kendilerinden sonraki kuşakların geçmişle bağının koparılmasının kendilerinde derin izler yarattığını ifade etti. 12 Eylül ile bugünü de kıyaslayan Andaç, günümüzde 12 Eylül’ü aşan bir uygulamanın var olduğunu da belirtti.
 
MA / Fethi Balaman
 

Diğer başlıklar

17:08 Meclis’te Gezi tartışması
17:01 Bozova'da gözaltına alınan 13 kişi serbest
16:39 İstismar sanığı 2'nci duruşmada da tutuklanmadı
16:36 Libya Ulusal Ordusu: Türkiye'ye ait gemiyi yok ettik
16:16 Anadilde eğitim talep eden 90 kişiye 5’er ay hapis cezası
16:04 Ev baskınında yaşamını yitiren Özçelik için suç duyurusu
15:33 Batman'da 6 kişi serbest bırakıldı
15:30 Emekli-Sen'den promosyon açıklaması: Sadaka değil, haktır
15:29 18’inci FIFDH sosyal ayaklanmalar temasıyla başlıyor
15:20 AKP Sözcüsü: Darbe tartışması lüzumsuz
15:15 Kılıçdaroğlu: Sarayın Türkiye'si ile halkın Türkiye’si farklı
15:11 Dev-Tekstil mobbing ve işten çıkarmaları protesto etti
15:05 Gezi davasında tüm sanıklara beraat
15:01 Eşbaşkan Karaman'ın serbest bırakılmasını istediler
14:48 Yılmaz Güney Film festivali ertelendi
14:45 Moskova'daki İdlib toplantısı sona erdi
14:40 Grup Yorum'a destek pankartı açan 2 kişi gözaltına alındı
14:36 Kavala'dan mahkemeye: Siyasi değil tarafsız bakın
14:32 Yiğit Bulut, Gül’ün açıklamalarını darbeye yorumladı: Her an harekete geçebilirler
14:19 Gazeteci Necla Demir'e 'Erdoğan'a hakaret' davası
14:18 Kaymakamlık binasında intihar eden Kılıç’ın eşi: Yardım için gitmişti, dinlemediler
14:06 Nöbetçi Yayın Yönetmenliği davası ertelendi
13:55 Savur’da engelleme girişimine rağmen kongreye çağrı
13:54 Gazeteci Kemal Kılıç mezarı başında anıldı
13:51 ‘Bu dava muhteşem Gezi'nin altında kalır’
13:48 Van'ın 8 Mart programı açıklandı
13:46 27'nci İzmir Avrupa Caz Festival programı netleşti
13:40 HDP çocuk istismarının araştırılmasını istedi
13:28 Alınak'ın arkadaşları: Zulüm 1994 yılını katbekat aştı
13:27 Yeni Yaşam Derneği kurs ve seminer programı başlatıyor
13:00 Çeşme ve Urla'da 511 parsel arazinin kamulaştırılmasına tepki
12:59 17 yaşındaki Didem 9 gündür kayıp
12:57 Öcalan’ın avukatlarından görüşme başvurusu
12:29 İntihar eden Taşdemir’in arkadaşları: Bu bir intihar değil cinayet
12:21 Gezi Davası’nda karar bekleniyor
12:14 Gazeteci Şerife Oruç hakkında yakalama kararı
12:12 Bahçeli'ye göre Türkiye Anadolu savunması için İdlib'de
10:42 Hasankeyf'e girişler kapatıldı!
10:41 Ölçen'in cenazesi 108 gündür teslim edilmedi
10:03 Demirtaş devlet içindeki çeteleşmeye dikkati çekti
09:56 Gülistan Doku için yapılan eylemler suçlama konusu yapıldı
09:55 Che'nin Selahaddin Eyyubi El Kurdî’nin mezarını ziyaret ettiği fotoğraf paylaşıldı
09:46 Bankacılık düzenlemesine şerh düşen CHP ve İYİ Parti’den ‘şeffaflık’ vurgusu
09:38 Diyarbakır’da 5 katlı binanın üstüne cami
09:37 Kışanak ve Anlı ile 63 meclis üyesine 'eşbaşkanlık' davası
09:28 Gül: Kürt sorununu uluslararası boyutlara ulaşmasından korkardım
09:14 Salim Kaplan: Yolsuzlukların asıl sorumlusu iktidarın kendisi
09:08 ‘Dilin kaderini Kürtler belirleyecek’
09:07 Kayyım belediyeyi aile şirketine çevirdi: Yeğeni Kent AŞ.’nin başına getirdi
09:06 Oğluyla bir saat görüşmek için 745 kilometre yol gitmek zorunda
09:05 Kürtçe eğitmenler beraat etti
09:04 Cezaevinde kol saatine de yasak getirildi
09:03 KHK hukuksuzluğunun somut hikayesi: Ölümünden 10 ay sonra işe iade edildi
09:02 Mahalleli plastik fabrikasına karşı birlik oldu
09:02 Prof. Dr. Atmış: ‘Orman kurduk’ basit bir aldatmadır
09:02 Sürücü: Çocuk istismarının sorumlusu devlettir
09:00 18 ŞUBAT 2020 GÜNDEMİ
17/02/2020
23:51 Isınmak için evinde mangal yakan kişi hayatını kaybetti
23:41 Van’da 4.1 büyüklüğünde deprem
23:22 Rusya ve Türkiye Suriye'de ortak devriye gerçekleştirdi
22:59 Esad: İdlib'in kurtarılması savaşı kuzeyden gelen boş seslere rağmen devam edecek
22:49 Bursa'da doğalgaz servisinde çalışan DAİŞ’li gözaltına alındı!
22:41 Bitlis'te trafik kazası:2 ölü, 3 yaralı
22:10 Evinde kitap ve dergi bulunduran 10 öğrenciye 7 buçuk yıl hapis cezası
21:44 Mardin’de gözaltına alınan 8 kişi serbest bırakıldı
21:42 Bornova Kadın Platformu kuruldu
21:33 Gazeteci Nuh Köklü anıldı
21:20 Af Örgütü’nden Gezi davası açıklaması
21:11 14 barodan Kanal İstanbul projesine iptal davası
20:35 HDP’li Dede cezaevlerindeki hak ihlallerini meclise taşıdı
20:21 Trans kadın Esra Ateş katledildiği yerde anıldı
20:14 HDP’den Mahmut Alınak açıklaması
19:59 İstanbul’da üniversite öğrencisi genç intihar etti
19:42 BM’den İdlib için ateşkes çağrısı
19:23 İzmir’de iş cinayeti
19:15 AB, Libya'ya silah ambargosunu kontrol altına alacak
18:50 Roboski katliamı protestosuna önce beraat sonra ceza!
18:46 AA'nın ‘terörist’ diye lanse ettiği PM üyesi tutuklandı
18:32 Türk ve Rus heyetlerin görüşmesi yarın devam edecek
18:16 Cizre’de gözaltına alınan 12 kişi serbest
18:13 Kaymakamlık binasında intihar eden Kılıç defnedildi
17:43 İstanbul’da gözaltına alınanlar serbest
17:39 Evrensel gazetesi İmtiyaz Sahibi yaşamını yitirdi
17:11 Şırnak Valiliği'nden intihar eden Kılıç açıklaması
17:08 HDP’nin kongre için bildiri dağıtımına valilik yasağı
17:04 Diyarbakır’da araç yayaya çarptı
16:49 Diyarbakır ve Dersim’de gözaltına alınan 27 kişi serbest bırakıldı
16:37 Alınak'ın suç iddiası hakimlikte 'örgüt üyeliği'nden 302'ye çevrildi
16:35 Diyarbakır’da bir uzman çavuş intihar etti
16:31 AKP’li Üsküdar Belediyesi'nin usulsüzlüğü protesto edildi
16:29 Erdoğan’a 5 kuruşluk dava
16:19 Metin Yüksel suikastı Meclis gündeminde
15:46 Mahmut Alınak tutuklandı
15:21 Elazığ'da 4.4 büyüklüğünde deprem
15:18 Demirtaş’ın Leylan kitabı suç unsuru sayıldı
15:16 Öcalan'a ilişkin ortak açıklama: Tecrit işkencedir, kaldırılsın
15:12 Sağlık örgütlerinden Beyaz Miting çağrısı
14:57 Hakkari Belediye Eşbaşkanı Karaman tahliye edilmedi
14:45 HDP’nin kongre açıklaması engellendi
14:28 Sağlık meslek örgütleri: Şiddet varsa hizmet yok