Yazar Kardelen: Edebiyat bir toplumun doğası ve belleğidir

img

VAN - Edebiyatın bir toplumun doğası ve belleği olduğunu belirten yazar Rengîn Kardelen, "Kendi edebi eserlerini çıkaran, öykü, şiir ve romanını yazan, üreten hiçbir toplum yok olamaz, yok edilemez. Edebiyat bir diriliş ve varoluş inadı, kültürel ve tarihi değerlerini yaşatma iradesidir" dedi. 

Belçika’da yaşayan Kürt yazar Rengîn Kardelen, ile ilk deneme kitabı Xaşxaş için düzenlenen söyleşiye geldiği Van'da bir araya geldik. Kardelen ile kitabının yanı sıra edebiyat serüvenini, Kürt edebiyatı ve kültürüne yönelik baskılar, Kürt diline yaklaşım üzerine konuştuk. 1974 yılında kendi Diyarbakır'ın Sur ilçesinde doğan Kardelen, kendi değimiyle Sur'ın labirent gibi kuçelerinde (Sokak) kara taşların efsunlu hikayelerini dinleyerek büyür. 
 
Ruhsal mayasını kadim kentin isyankar ve Robîn Hoodçu tarzından aldığını dile getiren Kardelen, Kürt halkının yürüttüğü özgürlük mücadelesinin yayıldığı bir ortamda büyümenin kendi yaşam çizgisini oluşturmakta etki ettiğini dile getiriyor. 
 
"Xaşxaş" kitabını içinde yaşadığı toplumun "öz yaşam öyküsü" olarak tanımlayan Kardelen, bir halkın kendini küllerinden yeniden yaratma gücünü işlediğini dile getiriyor. 
 
'SONU MUHTEŞEM OLACAK DİYEN UMUT ÇIĞLIĞIDIR'
 
Kitabı yazarken ruhunu yontar gibi hissettiğini söyleyen Kardelen, ülkenin belleğinde yükselip alçalan bir yankı gibi, geçmişten gelip güncelin yamaçlarında yayıldığını belirterek şunları dile getirdi:"Xaşxaş bir çağrıdır, bir sesleniş ve kendi özüne bir davettir. Sur taşlarında kırılan hüzünlü bir serzeniştir. 'Sonu muhteşem olacak' diyen bir umut çığlığıdır. Xaşxaş’i yazarken kendi ruhumu yontar gibiydim. Ağzı açık onlarca yarayı yüreğimde taşıyordum ve ağrının, sancının, aynı zamanda gururun ve umudun sözcükleri adeta nefesimden kitabın sayfalarına süzülür gibiydi." 
 
'EDEBİYAT BİR TOPLUMUN DOĞASI VE BELLEĞİDİR'
 
Edebiyatın bir toplumun doğası, belleği ve duruşu olduğunu söyleyen Kardelen, edebiyatın aynı zamanda bir toplumun kendisini estetize etme, yaratma ve geleceğe taşıma etkinliği olduğunu vurguladı. Edebiyatın verili olanın ötesine geçme, onu arama ve oluşturma eylemi olduğunu dile getiren Kardelen şöyle devam etti: "Değişmesi gereken ile değişmemesi gerekenin dengesini oluşturur. Edebiyat bir toplumun yaşam tarzıdır, onun kurgusu, ütopyası ve karakteridir. Bu açıdan kendi edebi eserlerini açığa çıkaran, kendi öykü, şiir ve romanını yazan, üreten hiçbir toplum yok olamaz, yok edilemez. Edebiyat bir diriliş ve varoluş inadı, kendi kültürel ve tarihi değerlerini yaşatma iradesidir" dedi. 
 
'EDEBİYAT SÜRGÜNDE İSYAN ARACINA DÖNÜŞÜR'
 
Bunu bilen egemenlerin öncellikle dil, kültür ve edebiyata yöneldiğine dikkat çeken Kardelen, bu durum bir toplumun dilini yasaklayacak bir düzeye ulaştığını söyledi. Melayê Cizîrî ve Ehmedê Xanî'nin Kürt edebiyatında yarattığı geleneğin halk ile buluşmasının engellenmeye çalışıldığını belirten Kardelen, Cumhuriyet'in ilk yıllarından bu yana Kürt aydınlarının sürgüne yollandığını ve buna rağmen burada edebiyatın bir isyan aracına dönüştüğünü aktardı. 
 
Mir Celadet Bedirxan, Cegerxwîn, Osman Sabri, Kadri Can ve daha onlarca aydının bir dönemin temsilcisi olarak açığa çıktığını sözlerine ekleyen Kardelen, "Hawar, Nûdem, Tîrêj gibi dergiler bu sürecin edebiyat ve siyasal politik ürünü olarak tarihte önemli rol oynamışlardır. Eğer Kürt halkı Ehmedê Xanî ise onun neslinin devamcısı olan çocukları da Celaddet, Osman Sabri ve Cegerxwîn gibi yüreği ayaklandıran kişilerdir. Yine eğer Mem û Zîn kurgulanmış bir ülke ise Hawar ve Nûdem onun çığlığı ve özlemidir" diye ifade etti.  
 
'EDEBİYAT MÜCADELENİN ÖNEMLİ BİR DİLİDİR'
 
Kürt edebiyatı üzerindeki baskıların Kürt halkının özgürlük mücadelesiyle bağlantılı olduğunu dile getiren Kardelen, bir halkın varoluş, özgürleşme ve dil sorununun edebiyatla paralel ilerlediğine işaret ederek, "Bugün kayyumların Kürt kültürü ve edebiyatı üzerindeki baskıları inkârcı devlet politikasının güncellenmek istenmesinden kaynaklıdır. Fakat hesaba katılamayan şey Kürt halkının kat ettiği mesafeler, geldiği politik bilinç, örgütlü güç ve özgürlük düzeyidir. Büstlere dönük baskılar, belediyelere atanan kayyumlar ve Kürt siyasal öncülerinin cezaevlerine atılması ile birlikte okunmalıdır. Diriliş günlerinin edebiyatı kesinlikle politiktir ve politik baskıları yaşar. Mücadelenin önemli bir dili olmak durumundadır, bu da egemen güçlerin hedefi haline gelmesi için yeterli sebeptir. Çünkü onlar edebiyatın toplum kurucu rolünü iyi bilmektedirler " diye konuştu.
 
MA / Müjdat Can

Diğer başlıklar

22:30 Salı günü yapılacak miting için kaldırımlar şimdiden kapatıldı
21:26 Ağrı'da Erdoğan alarmı!
21:10 Milletvekilleri Sağlam’ın köyüne alınmadı
20:33 Eleşkirt’te kar yağışı: Okullar tatil
20:06 Kocaeli Newroz’unda en az 6 kişi gözaltına alındı
19:38 ‘İstanbul’da yüzbinler tecridi parçalayacağız mesajı verdi’
19:30 Nusaybin'deki kapaksız elektrik panoları tehlike saçıyor
19:27 Muş Valiliği Sağlam’ın toprağa verileceği köyün giriş çıkışlarını kapattı
19:26 Malatya’da Newroz coşkuyla kutlandı
19:25 Erdoğan bu kez finans sektörüne seslendi: Bunun bedelini ağır ödeyeceksiniz
19:04 Zehra Sağlam'ın cenazesini jandarma götürüyor
18:59 İmamoğlu: Sandık başında görev almalıyız
18:34 Bakırköy Newroz kutlamasında en az 38 kişi gözaltına alındı
18:33 AKP’li aday belediyeye posterlerini astı
18:32 'Kocaeli’nde Newroz 31 Mart'a kadar sürecek'
18:07 Zehra Sağlam'ın cenazesi aileye verilmiyor
17:31 Bilgen, Alibeyoğlu’na yüklendi: Hırsızlara görev vermeyin
17:27 Gözaltına alınan 'Duran kadınlar'a ev hapsi
17:18 HDP PM Üyesi Kıran gözaltına alındı
16:59 ATK önünde gözaltına alınan 4 kişi serbest bırakıldı
16:53 HDP adayları: Halk bu iktidardan bıktı
16:38 Temelli'den Adalet Bakanı'na: Bu ölümlerin vebali boynunuzadır
16:36 Van’da Zehra Sağlam için yürüdüler
16:31 Şenoğlu: Tecrit mutlaka kırılacak
Buldan: Bizi yok sayanlara ders vereceğiz
16:17 Hakkari belediye eşbaşkan adayları projelerini açıkladı
16:08 Norveç heyeti: Türkiye’de yaşananlar utanç verici
15:48 Ankara’da Newroz kutlaması: Bu sesi duyun, tecride son verin
15:35 ‘Tecrit son bulsun, ölümler olmasın’
15:32 Kılıçdaroğlu Maltepelilere tapularını verdi
15:28 Leyla Güven’den tutuklulara çağrı: Ölümü değil yaşamı önümüze koyalım
15:11 Bakırköy’den ortak mesaj: Bedenini açlığa yatıranların kararlılığını kitleselleştirelim
14:50 Yeni Yaşam çalışanı Sırnaç gözaltına alındı
14:47 Polis barikatlarını aşa aşa taziyeye gittiler
13:50 HDP Sapanca İlçe binasına saldırı
13:49 Bakırköy’de Newroz ateşini tutuklu aileleri yaktı: Tecridi kıracağız
13:15 Ayten Beçet'in mektubu Newroz'da okundu: İlk defa kendimi bu kadar özgür hissediyorum
13:06 Bir tutuklu daha tecride karşı yaşamına son verdi
13:04 Osmaniye’de 2 kişi sosyal medyadan tutuklandı
12:33 Temelli: Bu iktidar defin hakkını gasp ediyor
12:27 ÖHD eşbaşkanlığına Acinikli ve Şeker seçildi
12:20 Silopi'de zırhlı araç devrildi: 1 asker hayatını kaybetti
12:19 Muş’ta final mitingine çağrı
11:56 Bakırköy’e Newroz akını: Leyla Güven onurumuzdur
11:29 Adana’da 3 kişi tutuklandı
11:12 Kayyumlar HDP bayraklarını söktü
11:10 Açlık grevi eylemcisi Malgi: Son muhteşem olacak
11:00 Bakırköy’de Newroz erken başladı!
10:45 Baba Sabri Beçet: Biz o kadar kardeşiz ki bir taziye evi dahi vermiyorlar!
10:18 Beçet’in cezaevi arkadaşı anlattı: Yaşı küçük iradesi büyüktü
10:17 Saadet Partililere silahlı saldırı