Yasaklanan Bêrû’nun oyuncuları: Kürtçeye tahammül edemiyorlar

img

İSTANBUL –“Kamu düzenini bozabileceği” gerekçesiyle yasaklanan Kürtçe tiyatro oyunu Bêrû’nun oyuncuları, asıl gerekçenin Kürt’e, diline, kültürüne, sanatına olan tahammülsüzlük olduğunu söyledi. 

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Şehir Tiyatroları, 21 Eylül’de salgın nedeniyle zor günler geçiren özel tiyatrolar için yeni sezon programında 50 özel tiyatro oyununa yer verme kararı aldı. Şehir tiyatroları sahnesinde sahnelenmesi planlanan oyunlardan bir tanesi de Mezopotamya Kültür Merkezi (MKM) tiyatro grubu olan Teatra Jîyana Nû  (Yeni Yaşam Tiyatrosu) tarafından oynan İtalyan oyun yazarı Dario Fo’nun iktidar, sermaye ve halk ilişkisini anlatan “Yüzsüz: Klakson, Borazanlar ve Bırtlar” oyunun Kürtçesi oldu. “Bêrû: Klakson, Borîzan û Birt”  oyunun sahnelenmesine saatler kala Gaziosmanpaşa Kaymakamlığı tarafından “Kamu düzenini bozabileceği” gerekçesiyle yasakladı. 
 
Karara birçok kesimden tepkiler gelmeye devam ederken, İçişleri Bakanı Yardımcısı İsmail Çataklı, sosyal medya hesabı üzerinden “Yeni bir yalan ve provokasyon daha. Kürtçe tiyatro elbetteki serbesttir. Ancak, PKK terör örgütünün propagandasını içeren tiyatro Kürtçe de olsa, Türkçe de olsa, Arapça da olsa müsaade edilemez. Buna izin verenlerle ilgili de gerekli yasal işlemler başlatılmıştır” diyerek yasağı savundu. 
 
Öte yandan İstanbul Valisi Ali Yerlikaya da “Gaziosmanpaşa Kaymakamlığımız ‘BERU’ tiyatro oyununu kürtçe dilde olduğu için değil, PKK propagandası içermesi nedeniyle yasaklanmıştır. Konuyla ilişkin adli süreç başlatılmıştır” paylaşımında bulundu. 
 
‘DARİO FO, PKK’LİYMİŞ MEĞER’ 
 
“Bêrû: Klakson, Borîzan û Birt” oyunun oyuncularından Cihat Ekinci İçişleri Bakanı yardımcısı ve İstanbul Valisinin açıklamalarına tepki göstererek, yaşananların tam bir kara mizah olduğunu söyledi. Bir yandan da yasakla birlikte bu ülkenin Kürtlere bakışının ortaya çıktığını belirten Ekinci, “Dario Fo PKK’liymiş meğer. Ya da Kürt zannetmişler. Yasak ardından yaşananlar, gerekçeler vs. ile komediye dönüşen bir durum. Belki de oyunu bile okumamışlar. Oyunda sermaye iktidar ilişkisi işleniyor” dedi. 
 
 
‘SÖZ KONUSU KÜRT VE KÜRTÇE OLDUĞUNDA’ 
 
Sahne hazırlıklarını tamamlayıp oyun saatini bekledikleri sırada polislerin kaymakamlık yasağı ile içeri girdiklerini dile getiren Ekinci, “Son ana yakın alınan bu yasak kararının bilinçli olarak alındığını düşünüyorum. Bununla bizi hazırlıksız yakalamak ve buna yönelik kamuoyunda oluşacak tepkiyi engellemek istediler. Bütün hazırlıklarımıza rağmen, seyircilerimizin artık oyuna gelme hazırlıklarını yaptığı sırada böyle bir yasağın aslında Kürtçeye, Kürt kültürüne ve sanatına bakışın değişmediğini gösterdi. Söz konusu yasakçı zihniyet Kürt ve Kürtçe olduğunda tarih her dönem tekerrür ediyor” diye konuştu. 
 
YASAK İÇİN UYDURUK GEREKÇE
 
Tebliğ edilen kararı imzalamak istemediklerini anımsatan Ekinci, “Çünkü ev sahibi İBB’ydi. Daha sonra İBB Tiyatrolar Genel Müdürlüğü geldi. Onlar zaten imzalamışlardı. Zaten izleyicilere de oyunun yasaklandığına dair İBB tarafından mesaj iletilmişti. Bizim zaten imzalamamıza da gerek kalmadı. Bu da gösteriyor ki Türkiye’de başta Kürtler olmak üzere muhalifler söz konusu olduğu zaman hukuk bir sopaya dönüşüyor. Şu anda tam bir hukuksuzluk var. Türkiye’de aydınıyla, yazarıyla farklı dil ve kültürüyle iktidar gibi düşünmeyen her kesime hukuk bir tehdit bir hizaya getirme aracı olarak kullanılıyor. Ayrıca kamu düzeni de yasak getirmek için uydurulmuş bir gerekçe” diye belirtti. 
 
‘KÜRTÇE GÜVENLİK TEHDİDİ OLUŞTURUYOR’ 
 
Yasaklama gerekçesinin “Kamu düzeni” olmadığını ve asıl gerekçenin herkes tarafından bilindiğini vurgulayan Ekinci, şöyle devam etti: “Asıl gerekçe Türkiye’de Kürde, diline, kültürüne, sanatına olan tahammülsüzlüktür. Kamuoyu da şu anda böyle değerlendiriyor. Kendileri de bu şekilde olduğunu çok iyi biliyorlar. Bu yasakla zihniyetin hala değişmediğini ve her gün biraz daha kötüye gittiğini gösteriyor bu uygulama. Burada yasaklanan tiyatro değil, burada yasaklanan Nobel edebiyat ödülü almış Dario Fo değil yasaklanan esasında Kürtçedir. Bu oyun çok rahat Türkçe oynanabilir. Herhangi bir oyun başka bir dilde oynanabilir ama söz konusu Kürtçe oynamak ‘kamuya bir güvenlik tehdidi’ oluşturuyor. Bu da Kürtçeye, Kürt kimliğine, farklı kimliklere Türkiye’nin bakışının, zihniyetinin değişmediğini gösteriyor.” 
 
‘SOKAKLARDA PARKLARDA OYNARIZ’ 
 
Yasağa karşı mücadele edeceklerini ifade eden Ekinci, “Biz zaten ekip olarak bu tür yasaklara, engellemelere karşı hep yürümüşüz. İzleyicimizle buluşma yol ve yöntemlerini üretebiliyoruz. Zaten daha önce oyunu Türkiye’de olsun uluslararası alanda olsun yüze yakın yerde gösterdik. Sahneler bize kapatılsa sokaklarda, parklarda oynarız” dedi.  
 
BAŞKA HANGİ OYUNA YASAK GELDİ?
 
Oyuncu Rugeş Kırıcı ise, tebliğin içeriğinde neyin kamu düzenini bozduğuna dair açık gerekçe olmadığını ifade etti. Tebliğde bulunan polislere, “Oyun mu, dil mi yasak, neyin güvenliğini ne şekilde tehdit ediyoruz, bozuyoruz” diye sorduğunu dile getiren Kırıcı,  şunları söyledi: “Mesele hangi oyunu oynayıp oynamadığımız değil, asıl mesele oynadığımız oyunun Kürtçe olması. Kendisi konuşunca bir sorun olmuyor ama halk konuşunca, sanatı yapılınca yasak oluyor. Kendi kontrolü altında olmayan Kürtçeye yasak getiriyor. Şehir Tiyatrosunun sahnelerinde aynı kapsamda alındığımız birçok oyun her gün oynanıyor. Hangi oyuna yasak geldi? Bu yasağın ayrıca öncesi de var. Haftalardır bazı basın yayın organlarında terörize edilmek isteniyoruz. Bugün nihayetinde yasaklama kararı getirdiler.” 
 
‘YASAKLARA YENİ BİR ZEMİN’ 
 
İçinde Kürtçe olan her şeyin iktidarı rahatsız ettiğini vurgulayan Kırıcı, dile büyük bir tahammülsüzlük halinin olduğuna değindi. 30 yıldır tiyatro yaptıklarına işaret eden Kırıcı, devamla şunları ifade etti: “Her gün türlü yasak ve engellemelerle karşılaşıyoruz. Yüzlerce gösteri yaptık, her yerde oynuyoruz. Kürtçe bir oyunun resmi olarak bir programa alınması, Kürtçenin resmi bir alanda meşrulaşması korkusu yarattı. Bu ülkede Kürtçe tiyatro yapan onlarca grup var. Kürtçeye yapılan baskının bu gün kabul edilmesi bu ülkede farklı dil ve kültürlerin, sanatların yasaklanması anlamına gelir. Kürtçeye zaten bir baskı var. Onun dışında alternatif sanat üreten muhalif söylemi, fikri olan her sanat ürününe bir saldırı olacaktır. Bu aynı zamanda yasaklara yeni bir zemin oluşturacak.” 
 
KARŞI SES GÜÇLENMELİ
 
Yasak ve engellemelere karşı güçlü bir dayanışmaya ihtiyaç olduğuna dikkati çeken Kırıcı, aksi taktirde sanat alanlarının günden güne boğulacağı uyarısında bulundu. Kırıcı, sözlerini şöyle tamamladı: “Yasak kararı ardından yoğun bir destek aldık. Pek çok çevreden, sanatçı, aydın, yazar destek verdi. Bu karşı ses biraz daha yükselmeli, güçlenmeli. Çünkü dayanışma yaşatacak bizi bunu da biliyoruz.” 
 
MA / Mehmet Aslan 

Diğer başlıklar

24/06/2022
23:26 Dengbej Şakiro’yu anma gecesine yoğun ilgi
19:50 İstinaf'tan emsal karar: Berû oyununun yasaklanması hukuka aykırı
19:15 Avukat, katil Avcı'nın itirafını 'lütuf' olarak savundu
18:48 İzmir Barosu: Valilik açıklaması gerçeği yansıtmıyor
18:39 Mardin'de intihar iddiası
18:36 Harmandalı GGM’ye giden HDP’li Çepni’ye bilgi verilmedi
18:24 ABD kürtajı anayasal hak olmaktan çıkardı
18:15 Adana’da HDP’nin kongresine çağrı
17:35 TTB Kongresi: Tek adamı göndereceğiz!
17:28 ‘Yanan alanlar yine hangi çevreler için heba ediliyor?’
17:13 Harmandalı GGM boşaltıldı: Mülteciler sınır dışı edilebilir
17:04 Ankara JİTEM Davası görüldü
16:56 DİSK-AR: Yoksulluk arttı, asgari ücret düştü
16:50 Polis otobüslerinde kamera yokmuş!
16:49 TTB’nin Büyük Kongresi: Emek bizim, söz bizim
16:33 ‘Yangın saraya yaklaşınca müdahale edildi’
16:13 Diyarbakır’da kuyumcu kayıplara karıştı
16:00 Üniversite akaryakıt zamlarının faturasını öğrencilere kesti
15:14 22 kadın yargılandı: Katilleri aklayanlar eylemimizi yargılıyor
14:45 Gazeteci İmrek’i darp eden polisler için yargı yolu açıldı
14:40 Kazimi’nin sessizliğine karşı imza kampanyası
14:30 TMMOB: ‘Kral çıplak’ demeye devam edeceğiz
14:26 Diyarbakır Barosu’na Ermeni Soykırımı soruşturması
13:54 Afyon’da talepleri kabul edilen tutuklular açlık grevini sonlandırdı
13:21 Darp edilen tutuklular sevk edildi
13:08 Madımak Katliamı'nda yaşamını yitirenler anıldı
12:53 'Türk devleti Kürdistan topraklarından çıkarılmalı'
12:51 DEDAŞ trafoları söktü
12:33 Öcalan’ın aile ve vasisinden görüşme başvurusu
12:25 Onur kırıcı davranışta bulunan hakim hakkında suç duyurusu
12:20 HDP’de cumhurbaşkanı adayı için isim konuşuluyor
12:01 Marmaris’teki yangın sürüyor
11:37 29’uncu İstanbul Caz Festivali başlıyor
11:30 Ferit Şenyaşar: Zulme ortak olanlar nasıl tatil yapacak?
11:07 Muş’ta bir kadın katledildi
10:35 DFG Eşbaşkanı Altan: Yargılanmak istenen gazetecilik faaliyetlerimizdir
10:16 Tutuklu çocuğunun 37 yılını fotoğraf albümüne sığdırdı
09:57 Gazeteci Alagaş: Zulmün, kadının kalemini kırmaya gücü yetmeyecek
09:49 Gazeteci Tara: AKP-MHP seçim öncesi başarı hikayesi yaratmaya çalışıyor
09:29 ‘Cezaevinde teslim olmayanların ölmesini istiyorlar’
09:29 Hastane kuyrukları, ‘sanal kuyruğa’ dönüştü!
09:23 Marmaris’te rant kaygısı
09:19 Gazeteci Koçuk: Onların yerine de yazacağız
09:18 Öcalan için ‘Özgürlük Nöbeti’ 11’inci yılında
09:08 Şakran Kadın Cezaevi’nde tecrit içinde tecrit
09:05 Kadınların gündemi adalet: Yaşam hakkı için mücadeleye devam
09:04 ‘Türkiye Irak'ı ele geçirmeyi amaçlıyor'
09:02 Kürkçüler’de ihlaller arttı: 5 kişilik koğuşa bir tabak yemek
09:00 Bilirkişi raporu: Kayyım resmi belgede sahtecilik yaptı
09:00 24 HAZİRAN 2022 GÜNDEMİ
23/06/2022
23:59 Erdoğan’ın imzasıyla getirilen ek bütçe kabul edildi
23:48 AKP’nin getirdiği 6’ncı yargı paketi kabul edildi
22:09 Bülbül: DTK'yi yargılıyorsanız Cemil Çiçek'i de yargılayacaksınız
21:50 Kurtulan: Meclis, Kürt sorununun demokratik çözümünü önüne koymak zorunda
21:41 Gözaltına alınan tutuklu yakınları serbest bırakıldı
21:38 Kadınlar Danıştay önünden seslendi: Biz kazandık!
21:27 Sefalet ücretine karşı 7 partiden mücadele çağrısı
21:21 Altınörs’ün ‘İmkansız Sermaye’ kitabı imzalandı
21:16 İpekyüz: Adalet sorunu varsa ne yapsanız da bütçe düzelmez
21:03 ‘Hak savunucuları değil, failler tutuklansın’
20:50 Kadınlardan ‘cezasızlık’ politikalarına tepki
20:43 Günay: Yargıda yapılacak en büyük değişim iktidarın talimat vermekten vazgeçmesidir
20:30 İstanbul Sözleşmesi: Savcı feshin iptalini istedi
19:45 FIDH ve OMCT: Gazetecilerin tutuklanmasını kınıyoruz
19:38 Pen International: 16 gazeteci derhal serbest bırakılsın
19:33 Tiryaki: Kolluk kuvvetleri Saliha Aydeniz’i yere serdi, tek biriniz tepki gösterdi mi?
19:20 Özsavunmasını kullanan Akgün'e ATK engeli
19:10 Aydeniz’e 4 Temmuz’a kadar yazılı savunma için süre
18:23 Ağbaba: Milletin parasını Arap müziği eşliğinde yiyorlar, zıkkım olsun!
18:17 Lice Kulp Silvan üçgeninde çatışmalar sürüyor
18:05 13 Kürt siyasetçinin cezaları Yargıtay tarafından onandı
18:03 Yoğun bakıma kaldırılan 84 yaşındaki Aksu'nun tek isteği tutuklu oğlunu görmek
17:55 Oluç’tan iktidara: Maaş ödeyemeyecek duruma geldiniz
17:32 AKP’de dokunulmazlık kaldırma hızı: Hazırlık Komisyonu toplanıyor
17:25 Ek bütçe görüşmeleri: İşçiler, emekçiler, yoksullar yok
17:21 Kadınlar Danıştay’dan seslendi: Adaleti bize geri verin!
16:58 Aydeniz’in dokunulmazlığının görüşülmesi için Hazırlık Komisyonu oluşturuldu
16:10 Irak’ta 64 yeni parlamenter seçildi
16:07 Hazna Sü’yü öldüren zırhlı araç sürücüsüne ‘iyi hal’ ödülü!
15:53 'Adaletsizliğe karşı tutuklulara ses olalım'
15:30 Korucubaşı mahkemede aileyi tehdit etti
15:09 Aydeniz’in dokunulmazlığı görüşülüyor: 12 Eylül Anayasası’nı bile uygulamaz hale geldiniz
14:41 BES: Kamu emekçilerinin vergileri savaşa aktarılıyor
14:36 HDP’li vekilller: Tutukluların sesi olmaya devam edeceğiz
14:33 Mimarlara Jin TV'ye ödül davası ertelendi
14:32 'Sözleşme uygulansaydı Pınar’ın katiline indirim uygulanmayacaktı'
14:01 Emeklilerden insanca yaşanacak ücret eylemi
13:51 Tutukluların darp edilmesi: Soruşturma başlatılsın
13:41 Erdoğan’a açılan 5 kuruşluk dava reddedildi
13:09 Abdulillah Poyraz beraat etti
13:02 Mahkeme çocuğa yönelik tecavüzde 'rıza' aradı
12:59 HDP’yi hedef gösteren Şener hakkında suç duyurusu
12:42 Ek bütçe görüşmeleri gergin başladı
12:40 Öcalan’ın avukatlarından görüşme başvurusu
12:39 Günay: Aydeniz’in dokunulmazlığının kaldırılması halkın iradesine darbedir
12:31 ‘Adli yıl Şenyaşar ailesine adalet borcunu ödemeden kapanıyor’
12:30 Aliağa'da amosit tespit edildi
12:08 Tutuklanan gazeteciler raporu: Mesleki faaliyetler suçlama konusu yapıldı
11:52 Adalet Nöbeti: Hukuksuzluk son bulsun
11:41 Kadınlar yine Danıştay önünde: Hayatlarımızı savunmaya geldik