Rêyên parastina ji vîrusa koronayê

  • rojane
  • 11:41 26 Sibat 2020
  • |
img

ENQERE - Prof. Dr. Ozlem Azap, rêyên parastina ji vîrusa koronayê ku li bajarê Vûhan ê Çînê derket holê û zêdetirî 30 welatan berbelav bûye vegot û diyar kir ku bikaranîna maskeyan a kesên ne nexweş baweriya parastina ji vîrusê kêm dike û bal kişand ser girîngiya paqişiya dest. 

Vîrusa koronayê ku li bajarê Vûhan ê Çînê derket holê û Îngilistan û Îran jî di nav de zêdetirî 30 welatan berbelav bûye. Piştî Çînê welatê ku herî zêde mirov ji ber vîrusê jiyana xwe ji dest dane Îran e. Li gorî daneyên fermî piranî li bajarê Kûmê bi giştî 95 weqa hatine tespîtkirin. Dîsa tê gotin ku herî kêm 15 kesan ji ber vîrusê l welat jiyana xwe ji dest dane. Di 22'ê Sibatê de 5 kesên ku ji Îranê hatibûn Tirkiyeyê, ji ber germahiya zêde ya laşê wan, bi guman vîrusa koronayê  rakiribûn nexweşxaneyê. Piştre encamên wan negatîf derketibûn. 
 
Tirkiye, Iraq, Pakistan û Ermenistanê bi armanca ku pêşî berbelavbûna vîrusê bigirin, deriyên xwe yên bi Îranê re girtin. 
 
Kesên ku li Wanê bi gumana vîrusê rakirin nexweşxaneyê encamên wan negatîf derketin, lê balafireke rêwiyan a Tirkiyeyê ku bi 132 rêwiyan ji Îranê rabû, bi gumana vîrusê bi awayekî lezgîn xwe li Balfirgeha Esenbogayê ya Enqereyê danî. Rayedarê Wezareta Tenduristiyê, piştî danînê balafirê, murettebat jî di nav de karê dezenfekteyê li ser rêwiyan kirin. Ji Beşa Nexweşînin Enfeksiyonê û Mîkrobiyolojiyên Klînîk a Fakulteya Tip'ê ya Zanîngeha Başkentê, Prof. Dr. Ozlem Azap têkildarî rêyên parastina ji vîrusa koronayê ji Ajansa Mezopotamyayê (MA) re axivî. 
 
Prof. Dr. Ozlem Azap bi bîr xist ku vîrusa koronayê dibe sedema nexweşînên mîna sermagirtin û zekemê û wiha got: "Tê fikirîn ku vîrus li bajarê Vûhan ê Çînê ji goştê sewalan peyda bûye. Îhtîmalek ji şevşevokan derbasî mirovan bûye. Piştre jî ji mirovan derbasî mirovan bûye û berbelav bûye." Azap, diyar kir ku vîrus bi rêya bêhngirtinê derbasî mirovan dibe û ji bo pêşîligirtina virusê jî ev bergiriyên divê bên girtin rêz kirin:
 
“* Bi qasî metreyekî nêzî kesên ku teşhîsa vîrusa koronayê li ser wan hatiye kirin nebin. Ji bo vê yekê kesên nexweş divê dernekevin nav civakê û heke derkevin jî divê maske bi kar bînin. 
 
* Ji destgirtin û hembezikirinê birevin. 
 
* Divê dema kuxik û bêhnijandinê dev bi kemnikê bê girtin, heke kevnik tunebe divê bi mil bê girtin.  
 
* Paqijiya dest gelek girîng e. Divê dest bi sabûn û ava bol bê paqijkirin û piştre jî bê ziwakirin. Tenê bi avê nabe. 
 
* Divê hewaya cihên komî yên girtî timik bê nûkirin. 
 
* Paqijiya rûxalê girîng e. Pqaşiya rûxalê divê 2 qat bê zêdekirin. 
 
ÇÛYÎNA NEXWEŞXANEYÊ
 
Azap, têkildarî çûyîna nexweşxaneyê jî axivî û da zanîn ku nîşaneyên vîrusa koronayê dişibin nîşaneyên şewbê û têkildarî di kîjan rewşê de divê ku mirov biçin nexweşxaneyê jî ev tişt vegotin: "Dema nîşaneyên şewb û zekemê û kesên cîwan dema ku bêhna wan bişkê divê biçin nexweşxaneyan. Kesên ku nexweşiya pençeşêr, neqla dil û gurçikê bi wan re heye, dema ku nîşaneyên şewbê jî bi wan re çêbûn divê demildest biçin nexweşxaneyê."
 
BIKARANÎNA MASKEYAN
 
Di dawiya axaftina xwe de Azap bal kişand ser bikaranîna maske ya ji bo parastina ji vîrusê jî ev tişt got: "Bikaranîna maske baweriya parastina ji vîrusê kêm dike. Kesê maske bi kar tîne bîrbiriya parastinê pê re çêdibe. Tê pêşniyarkirin ku kesên nexweş maske bi kar bînin. Kesên ne nexweş jî berî ku maske bi kar bînin divê bergiriyên pêwîst bigirin."
 
MA / Zemo Aggoz
 
 
 
 
 

Sernavên din

15:38 HDP'ê li Bismilê 3 hezar û 500 maske belav kirin
14:59 Hevşaredar Alaca û Bîlgen banga piştevaniya kampanya malbatan kirin
14:57 Li gundên qedexe îlan kirin telefon jî qut bûn
14:19 Hinceta cezayê li Mizrakli birîn îfadeya îtîrafkar a ‘ji dil e'
14:10 Li Şakranê testa bijîşkek din pozîtîf derket: Li qawîşan têkilî bi girtiyan re daniye
14:03 Di qawîşa 7 kesî de 29 kes dimînin û 2 girtî xistine karantînayê
13:37 Li Îzmîrê 111 xebatkarên tenduristiyê bi vîrûsê ketin
13:35 DFG: 15 rojnameger hatin binçavkirin 8 hatin girtin
13:34 Karkeran li dijî şewbê dest bi piştevaniyê kirin
13:19 Ji Meclîsê bang kirin: Li hember yasaya înfaza îqtîdarê bêdeng nemînin
13:11 Di çapemeniya Cîhanê de korona: Dema derzî bê dîtin dê rewş asayî bibe
12:59 PENa Kurd: Hêmin Mamend serbest berdin
12:18 'Rîska xelayê heye'
11:47 Piştî raperînê girtî hatine îşkencekirin!
11:46 Rapora Korkûtelî: Tê xwestin ku dosya bê girtin
11:20 Siyasetmedarê Kurd dest bi kampanya bi vîdeo dikin
11:09 Guhertina yasaya înfazê ku wek ‘newekhev’ tê dîtin îro li Meclîsê tê nirxandin
11:08 Reşîd Ebdulkerîm El-Enesî: Bankayên cîhanê nikarin xwe li pêş vîrûsê ragirin
10:27 ‘Demildest girtiyan berdin'
10:27 Hevjîna rojnameger Azîz Orûç: Tu bergirî nehatine girtin
10:19 ‘Jin li Sêrtê ne bi tenê ne'
10:18 SES ‘komîteyên şewbê’ ava dike
10:17 Ji hevalan re digot ‘Min bi ken vebêjin'
09:23 Dr. Zorlu Gunok: AKP’ê berpirsyariyê xwe daye ser milê gel
09:03 Gulum: Pêşî jiyanê esas bigirin
09:02 Li Amedê malên starbûnê yên jinan serlêdanên xwe dan sekinandin
09:02 Xizmên girtiyan: Dev ji vê qanûna newekhev berdin
09:01 Wê kî hesabê mirinê bide?
09:01 'Karkerên çandiniyê neyê parastin, wê ewlehiya zexîreyî jî bi xetereyê re rû bi rû bimîne'
09:01 Erdem: Tu ferqa guhertina vê înfazê ji darvekirinê nîne
09:00 ‘Bi guhertina yasaya înfazê bi hezaran girtiyên siyasî terkî mirinê hatin kirin’
09:00 ROJEVA 7'Ê NÎSANA 2020'AN
08:36 Li 3 gundên Kerboranê qedexeya derketina kolanan
08:30 Li Cîhanê Covid-19: Kesên bi şewba vîrûsê ketin 1 milyon û 300 hezar derbas kir
06/04/2020
20:16 Li Tirkiyeyê rewşa dawî ya Covîd-19'yê: Hejmara kesên mirin bû 649
17:35 11 partiyên siyasî: Em bang dikin ku dengê edaletê bilind bikin
16:29 148 welatî li Amedê ji ber şewba vîrûsê têne dermankirin
16:21 Karkerê bi vîrûsê ket nexistin karantînayê
16:07 Hevşaredarên ku qeyûm tayînî şûna wan hat kirin dê piştevaniya 10 malbatan bikin
16:04 Zêdetirî 100 hezar mirovî bi daxwaza alikariyê serî li ÎBB’yê dan
15:58 Çerkezoglu bang li hikûmetê kir. Kar rawestînin
15:55 Rêxistinên civaka sivîl ên Amedê: Em di yasayê de wekheviyê dixwazin
15:22 Medreseya Sor careke din kirin restorasyonê
14:48 ATO: Nexweşxaneyên me yên hatin girtin vekin!
14:35 ‘Rêbaza hilbijartinê baş e lê ji bo vîna kurdan qeyûm tê tayînkirin’
14:15 Li ser Sûrên Amedê hewldana întiharê
14:00 Li Farqînê bi hoparlorên mizgeftê hêjmara nexweşên şewbê aşkere kirin
13:46 Li dijî tundiyê daxwaza ‘plana çalakiya lezgîn’
13:26 HDP’ê li dijî guhertina zagona înfazê şerh danî: Dê xizmeta aştiya civakê neke
13:25 Ji Kongreya Înşaya Dersimê kampanya piştevaniyê
13:05 Li Dersimê Kampanya Malbatê ya Xwişk û Bira dest pê kir
12:45 Qeyûm zimanzan Zana Farqînî ji kar derxist
12:32 ‘Divê ji bo kedkarên PTT’ê bi lezgînî bergirî bên girtin’
12:20 Midûrê Tenduristiyê yê Sêrtê bi şewba vîrûsê ket
12:17 ÎSÎG: 14 karker ji koronayê bi giştî 113 karker jiyana xwe ji dest dan
11:57 'Girtî ligel rapora 'Nikare li girîgehê bimîne' çima nayê berdan?'
11:38 Li Rihayê 3 kes bi vîrûsa corona mirin
11:28 Xwebûn derbasî weşana dîjîtal bû
11:11 Uca: Divê girtiyên siyasî bi lez bêne berdan
10:47 Li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê bergiriyan pêşî li Kovîd-19'ê girt
10:40 Li Amedê heta niha tenê 400 test hatine kirin
10:12 Piştî serhildanê agahiyên durist nedan xizmên girtiyan
10:11 Parzemîna herî xizan a cîhanê Efrîqa û rojên vîrûsa corona
09:33 Li Sêrtê 5 gundên din jî xistin karantînayê
09:11 Bi karkerên înşaetê teahûdnameya ‘vîrûsa korona’ îmze dikin!
09:10 Qeyûm di firotina malê neguhêzbar ê şaredariyê de bi israre!
09:09 Rêvebera CÎSST'ê Korkut: Efoya giştî bi lez mecbûrî ye
09:08 Odeya Tabîban a Îzmirê: Daneyên me û wazeretê li hev nayên
09:08 Serokê Baroya Stenbolê: Yên mirov kuştine dê bêne berdan
09:06 Tanrikulu: Ev guhertin dê sibê pirsgirêkên mezintir bi xwe re bîne
09:03 Karker ji ekîpmanên parastinê sûdê nagirin
09:01 SES: Xizmetkarên tenturistiyê terkî mirinê dikin
09:00 ROJEVA 06'Ê NÎSANA 2020'AN
05/04/2020
21:30 73 kesên din bi vîrûsê mirin 3 hezar û 135 kes bi vîrûsê ketin
16:33 ÇHD: 2 parêzerên girtî dest bi rojiya mirinê kirin
16:13 Li Stewrê 4’ê Nîsanê pîroz kirin
15:48 Bûldan: Divê ji Îmraliyê dengekê, dîmenekê bigihînin civakê
15:24 Rapora OHD û Baroya Wanê: Girtî di bin rîskekî mezin de ne
14:52 Girtiyên li Êlihê sewqî Amedê kirin
14:37 Şaxa ÎHD’ê ya Êlihê: Daxwaza me ya hevdîtinê nehat qebûlkirin
13:53 Îdîaya gardiyan li girtî xist
13:19 Îlham Ehmed ji civaka navneteweyî xwest ku ji bo agirbestê zorê li Tirkiyê bikin
12:53 Welatiyê bi têlên ceyrana ku DEDAŞ’ê tamîr nekiriye ve zeliqî mir
12:43 Zarokên dibin xirbeyên xaniyê hilweşiyayî de mirin hatin definkirin
12:11 Lijneya Navendî ya HDP'ê kampanya Xwişk û Bira ya malbatan didin destpêkirin
11:42 93 dermanên din xistin lîsteya paşve dayînê
11:42 Wezire Tenduristiyê: Heta em îzole nekin emê nikaribin kontrol bikin
11:31 Prof. Akkûrt hişyar kir: Rûpoşên nano dibe ku bibin sedema pençeşêrê
11:23 Canê xizmetkarên setên rêzefîlman dixin hedefa vîrûsê
10:43 MED TUHAD-FED: Dengê xwe bilind bikin
10:26 Gergerlîoglu: Zagona înfazê ne li gorî heq e
10:14 Rojnamegerên li qadan bi şewbê re rû bi rû ne
10:00 ‘Qanûna înfazê îhlalkirina rêgeza wekheviyê ye’
10:00 Prof. Dr. Pinar Okyay: Ger tedbîr zêde neyê girtin dê vîrûs pir zêde bibe
09:24 Hiqûqnas Alataş: Pergala edaletê ya dewletê bi giştî îflas kiriye
09:07 Omer Ocalan: Di bingeha dewletê de dijminatiya ji bo kurdan heye
09:07 'Wezîrê Tenduristiyê di navbera xebatkaran de cihêkariyê dike'
09:05 Serokê VOSÎAD'ê: Pakêtên piştgiriyê pir dûrî pêdiviyên jiyanê ne
09:05 Gel ketiye etra canê xwe, DEDAŞ jî ketiye etra qezencê
09:04 Tûran: Bêbesîretiya îqtidarê gel mehkûmî coronayê kir