'Întîhar neke xwe bi rêxistin bike'

  • rojane
  • 10:28 13 Hezîran 2019
  • |
img

STENBOL – Di demên dawî de ji ber kriza aborî kesên întîhar dikin zêde dibin. Îktîdar van kesên întîhar dike ji nedîtinê tê, pisporan diyar kir ku muxalefed dibêje 'întîhar neke xwe bi rêxistin bike", lê sedema vê întîharê ne nexweşî ye, krîza aborî ye. 

 
Li Tirkiye di demên dawî de bi sedan karsazan klît li deriyê kargeriyên xwe xistin. Bi hezaran karker ji kar derxistin. Ji ber krîza aborî bi dehan welatiyan întîhar kir. Di nava kesên întîhar kirin de parêzer, mamoste, bijîşk jî hene. Herî dawî di 16'ê Gulanê de li Navçeya Şahînbey a Dîlokê welatî Eyup Dal ê serî li şaredariya Şahînbey a AKP'e dabû, ji ber ew negirtin kar, li pêş şaredariyê xwe şewitand. Li Navenda Kastamonu Mamosteya 21 salî Kevser Abdulkadîroglu ku tayîna wê derneket, dawî li jiyana xwe anî. Mamosteya Matematîkê ya 21 salî Kevser Abdulkadîroglu ku li Zanîngeha 19 Mayis a Samsûnê beşa Matematîkê xwendibû, ji ber tayîna wê derneket întîhar kir. Parlamenterê CHP'ê yê Enqereyê Tekîn Bîngol raporek parve kir. Li gorî rapora Bîngol di sala 2013’an de 15, di sala 2014’an de 25, di sala 2015’an de 59, di sala 2016’an de 90, di sala 2017’an de 89 û 2018’de de 73 karkeran dawî li jiyana xwe anîn. Di 6 salên dawî de 5 qat zêde bû û hêjmar gihişt 351 kesan. 
 
Têkildarî betalî, kriza aborî û întîharên dawî Midûrê Daîreya ÎSÎG û Perwerdehiyê ya DÎSK'ê Tevfîk Guneş, Civaknas û Akademisyen Prof. Dr. Ferhat Kentel û Derûnînas Sevgî Turkmen, ji ajansa Mezopotamya (MA) re axivîn. 
 
GUNEŞ: BETALÎ RÊ LI  PÊŞ ŞIKANDINA DERDORÊ VEDIKE
 
Midûrê Daîreya ÎSÎG û Perwerdehiyê ya DÎSK'ê Tevfîk Guneş, anî ziman ku betalhiştina mirovekê-î di kesayetiya wî û têkiliya wî û derdorê de şikandinên mezin çê dike û wiha got: "Kesê betal dimîne xwe bê qîmet dibine. Her ku diçe hildiweşe. Kes tenê rêya çareseriya vê bê qîmetbûnê di intîharê de dibîne. Ev di heman demê de berteka li dijî betaliyê ye. Lê her çend ev çalakî li dijî betaliyê seknek be jî, rêbaza vê çalakiyê nayê qebûlkirin. Ji bo rê li pêş vê yekê bê girtin, divê polîtîkayên ku rê li pêş betaliyê digirin, bên pêşxistin. Ger ku ev dewlet, dewleta civakî be divêi li gorî rûmeta mirovan polîtîkayan pêş bixe. Dema krîz pêş dikeve întîhar jî zêde dibin. Rêjeya krîza aborî û întîharê bi hevve girêdayîn. Li aliyê din tevgerên sendîkayî jî di serdemên krizê  de li dijî êrîşên sermayeyê pir lawaz tev digerin û bêdeng dimînin. Îro dikare rê li pêş vê yekê bê girtin. Mixabin li Tirkiye têkiliyên sendîkayî pir perçe, belavbûyî û lawaz in. Lê ger ku sendîka xwe bi rêxistin bikin û bi hevre tev bigerin dikarin encam bistîn. Divê zorê li dewletê bikin ku dewlet gavan bavêjin. 
 
KENTEL: LI ŞÛNA ÇARESER BIKIN DITEPISÎNIN
 
Civaknas û Akademisyen Prof. Dr. Ferhat Kentel jî anî ziman ku bi taybetî li Tirkiye di serdema darbeyê de siyaseta otoriter rê li pêş rêxistinbûna sendîkayî girt û wiha got: "Hemû rêyên lêgerîna mafan girt. Piştî vê yekê jî got "Bi xêra me êdî grev nayên kirin. Weki ku her tişt çareser kiribe pesnê xwe dan. Lê li şûna çareser bikin tepisandin. Ji ber polîtîkayên herêmî û neteweyî mafên mirovan ê maddî tê binpêkirin. Îktîdarê bi van polîtîkayên tundiyê rê li pêş lêgerîna mafê wan ê maddî girt. Mirovên betal dimînin an zerarê didin xwe an jî zerarê didin kesên dervê xwe. Bi xizaniyê re rêjeya sûc, krîza malbatî, xapandin, dizî, bê ehleqî jî zêde dibe." 
Kentel, destnîşan kir ku rêya çareseriyê pêkan e û wiha axivî: “Tu mirov ne tenê hebûnek aborî û çandî ye. Her mirovek bi mirovekî din re xwedî heman derdên hevpar in. Derdên hevpar dikarin bi hevre çareser bikin. 
 
TURKMEN: HÊZÊN SERDEST ÎNTÎHARÊ WEKÎ NEXWEŞÎ NÎŞAN DIDIN
 
Derûnînas Sevgî Turkmen jî anî ziman ku hêzên serdest întîharê wekî nexweşî nîşan didin û wiha got: "Bingeha hemû întîharan xizanî û betalî ye. Îktîdar her dem van întîharan nabîne û ji nedîtinê tê. Ji ber ku wekî nexweşî dibîne. Ger ku îktîdar vê yekê bibîne divê mudaxale bike û çareser bike. Ji ber vê yekê întîharê wekî "Nexweşî" dibînin. Divê mirov rast li vê meseleyê binere û rast bigire dest. Bê guman divê em ji daxuyanî û gotinên kesên întîhar kirine bawer bikin. Çi gotiye û çima întîhar kiriye divê em van gotinan esas bigirin. Name, nîşe û delîlên li pey xwe hiştine divê em baş lêkolîn bikin û esas bigirin. Ev ne bê hêzî û nexweşî ye. Sedema van întîharan tenêtî, betalî û xizanî ye. Sedema sereke aborî û polîtîk e. Çima mirov bê çare tên hiştin? Divê lêkolîna vê yekê bê kirin." 
 
Turkmen, bal kişand ser gotina muxalifan a "Întîhar neke xwe bi rêxistin bike" û wiha got: "Di vî milî de bêtir erk û rol dikeve ser milê Rêxistinên civakî û demokratîk. Ev ne karê karkerên ku rojê 12 saetan kar dikin. Karê rêxistinê karê sendîkayan e." 
 
 

Sernavên din

19:05 Li Amedê bi çekan êrîşî buroya hiqûqê kirin: Kesek mir, 2 kes birîndar bûn
19:02 4 parêzer Buroya Hiqûqê ya Gel girtin
16:22 Şopên xwînê ya li qeraxê Munzurê aîdî Eroglu derket
16:21 Zeviyên Şengalê dişewitin
15:41 Baroya Amedê: Dixwazin lêpirsîna Arkaş li ser derewan bi rêve bibin
15:08 Ekrem Îmamoglû mal û milkê xwe aşkera kir
15:05 Temellî: Em li dijî faşîzmê têbikoşin û muzakereyê bi hev re rêxistin bikin
14:33 Îmîr: Sedema mirinên Dîcleyê kanên qûmê ne
14:32 Can Atalay: Gezî heviya azadî, edalet û wekheviya vî welatî ye
14:09 6 kes li Qersê hatin binçavkirin
14:03 MA Musîc konsera mezûniyetê li dar dixe
13:25 HDP’iyan malbata Îbrahîm Layik ziyaret kirin
13:04 Rûsya: Di demeke nêz de sewqiyeta S-400'an a ji bo Tirkiyeyê dest pê bike
13:00 Di 33 saliya xwe de bi hezaran hezkiriyên xwe hişt û çû
12:49 Beriya hevdîtina Erdogan û Trump xebatkarê sefaretxaneya Amerîkayê hat berdan
12:30 Dozger ji bo polîsê ku 5 sivîl kuşt pêdivî bi lêpirsînê nedît
12:20 Îranê bersiv da biryara danekirina DYA'yê
12:09 Li Farqînê, ajokarê li zarokekê xist û kuşt hat berdan
11:47 Polîsan endamê Meclîsa Ciwanên HDP'ê Akbiyik binçavkirin
11:46 Nexweşxanê rapora ji sedî 87 astengdar, piştî 4 salan sifir kir!
11:45 Parêzer ji bo biçim Îmraliyê serî li dozgeriyê dan
10:57 Motorîn 23 qurîş, çay jî ji sedî 15 giran kirin
10:44 Kesê dersa Ol dida ji ber tecawîzkirina zarokekê 9 salî hat girtin
10:35 Gelo Kurdistana Federe bedelê 26 milyar dolar dide Tirkiye!
09:26 Cenazeyê Hazal Aslan piştî 40 mehan hat veşartin
09:25 Li Edeneyê 7 ciwan hatin girtin
09:24 Qeymeqam nahêle Şaredariya Hezexê kevirên parkeyî bi cih bike
09:23 Karkerê nexweş ket û ket nav nivînan nayê teqawidkirin
09:23 Ji ber ketiye greva birçîbûnê dozger dixwaze girtiyê nexweş Yilmaz bê cezakirin
09:22 Wê galaya belgefîlma Komujiya Pirsûsê 'Gîtmek' li Amedê pêk bê
09:21 Li sîteya pîşesaziyê ya Mêrsînê di 6 mehan de 25 esnaf top avêtin
09:21 Piştî 26 salan dixwazin vegerin gundê xwe
09:20 Karkerên jin ên ji Şaredariya Alîagayê hatin avêtin: Em karê xwe dixwazin
09:19 'Divê parêzvanên jiyanê ji bo Heskîfê têbikoşin'
09:18 Dozgeriyê belgeyên îşkenceyê xwestin: Dibe delîl bên windakirin
09:17 Hevkarê DAIŞ'ê yê ji Enqereyê alîkariya lojîstîkê da DAÎŞ'ê di destê QSD'ê de ye
09:00 ROJEVA 25'Ê HEZÎRANA 2019'AN
24/06/2019
22:52 Tabelayên bi kurdî ji nû ve hatin daliqandin
15:56 Dayika 56 salî hefteyekê di bin çavan de hiştin: Kodê te çiye?
15:23 Peymana 3 hekîman fes kirin
14:58 Aksakoglu: Bi îdîanameyê dixwazin civaka sivîl krîmînalize bikin
14:44 Cenazeyê Aslan piştî 40 mehan hat teşhîskirin
14:37 Kubîlay: Divê Tirkiye vegere polîtîkayên aştiyane
14:23 Qamyona ka lê barkirî qelibî
14:12 Rêveberekî DBP'ê hat binçavkirin
14:07 Kavala yê 20 mehin girtî ye. Îdîaname xizmeta bêîtîbariyê dike
13:42 Bachelet: Divê dewletên têkildarî DAIŞ û mabatên wan ên li Sûriye berpirsiyar tev bigerin
13:41 Ciwanê ku bi avê re çû hê jî nedîtine
13:26 Danişîna Doza Geziyê dest pê kir
13:15 Serokê YSK’ê Guven daxuyanî da