Dr. Salih: Bikaranîna çekên kîmyewî zirareke cidî dide xelkê û herêmê

  • rojane
  • 09:43 19 Çile 2022
  • |
img

NAVENDA NÛÇEYAN - Bijîşk Yadaşt Salih ê li bajarê Silêmaniyê dixebite diyar kir ku bikaranîna çekên kîmyewî bandoreke neyînî li ser tendûristiya herêmê dike û got: "Di demeke kurt de wê organîzmayên şêniyên herêmê zirar bibîne û tune bibin."

 
Operasyona ku Tirkiye di 23’ê Nîsana 2021'an de li dijî herêmên Zap, Metîna û Avaşînê yên bi ser Herêma Kurdistana Federal dabû destpêkirin didome. Di operasyona ku ji bejahî û hewayî didome de çekên kîmyewî tên bikaranîn. Di encama êrişên çekên kîmyewî yên li herêmê tên bikaranîn de heta niha 33 endamên HPG’ê jiyana xwe ji dest dane û gelê herêmê jî ji vê yekê bandor girtiye û bi nîşaneyên nexweşiyên biyanî çûne nexweşxaneyan. Her çiqas ji aliyê Hikûmeta PDK'ê ev yek bê veşartin jî tê diyarkirin ku li gel destpêkirina operasyona Tirkiyeyê di nav gelê herêmê de nexweşiyên cur bi cur rû didin. Bijîjk Yadaşt Salih, derbarê bandora çekên kîmyewî de nirxandin kir. 
 
‘ORGANÎZMAYAN TUNE DIKE’
 
Salih, bal kişand li ser bandora çekên kîmyewî yên li ser herêmê û wiha got: “Nexweşiyên ku li gel bikaranîna çekên kîmyewî dest pê kirine dê mayînde bimînin. Bêguman çekên kîmyewî bandoreke neyînî li ser tendûristiya mirovan û hawirdorê dike. Em dikarin van weke bandorên neyînî yên navberên kurt û bandorên neyînî yên dûrûdirêj kategorîze bikin. Di demeke kurt de wê organîzmayên şeniyên herêmê zirar bibîne û tune bibin. Her wiha gaz û çekên kîmyewî dibe sedema qirêjiya av û hewayê. Di heman demê de wêrankirina xwezayê û tunekirina organîzmayên din. Di pêşerojê de wê bi dehan bandorên din ên neyînî li ser tenduristiya mirovan bike.”
 
‘JI BER BERJEWENDIYÊN XWE BÊDENG DIMÎNIN’
 
Salih, anî ziman ku ji ber polîtîkayên hikumeta herêmî herkes dikare li herêmê bi rehetî çekên kîmyewî bikar bîne û wiha berdewam kir: “Çekên ku di sala 1988'an de ji aliyê rejîma berê ya Iraqê ve li dijî Herêma Kurdistanê hatin bikaranîn jî bi daxwaza  rejîma Sûriyeyê û dewleta tirk pêk hatin. Li gorî min sedema bikaranîna van gazên kimyewî ya li dijî Herêma Kurdistanê û gelê wê ne girêdayî wê yekê ye ku ev hikûmet  nizanin ku bikaranîna çekên kîmyewî ji sala 1925’an ve qedexe ne, berovajiyê wê girêdayî nêzîkatî û polîtîkayên hikumetê ne. Em ne dewletek serbixwe ne û ne xwedî hêzeke xurt a leşkerî ne ku dijmin têk bibin. Lêbelê komek dijminan ku ji bo tunekirina me amade ne hemû sînorên exlaqî yên însanî û hiqûqa navneteweyî derbas kirine û dor li me girtine. Ji ber vê yekê jî kîjan demê bixwazin dikarin bi hêsanî li dijî me bikar bînin. Hêzên navnetewî jî ji ber berjewendiyên xwe yên aborî û siyasî bêdeng dimînin.”
 
‘PÊŞÎ LI PIRSGIRÊKÊN DERÛNÎ VEDIKE’ 
 
Salih, bal kişand ser nexweşiyên ku piştî çekên kîmyewî bandorê li ser tenduristiya mirovan dikin û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Bêguman encamên neyînî yên ku me berê nîqaş kirine ne kêmtir in. Her wiha li ser derûniya mirovan jî bandoreke neyînî dike. Di dema dirêj de wê pêşiya pirsgirêkên tenduristiyê yên weke nexweşiyên dil û tansiyona bilind, felca zik, welidîna pitikên astengdar veke. Ji depresyonê bigirin heta ku xwe kuştinê wê bandoreke neyînî bike. Tevî van wê bandoreke xirab li ser xwarin û sewalkariyê jî bike.” 
 
XWEPARASTINA JI ÇEKÊN KÎMYEWΠ
 
Salih, tiştên ku di dema bikaranîna çekên kîmyewî de bên kirin jî wiha vegot: “Prosedurên parastina tendurustiyê yên hêsan hene ku her mirov xwe biparêze. Dema ku rîska gaza kîmyewî hebe divê kes  hewl bide ku bikeve jêrzemîna mala xwe, hemû derî û paceyan  bigire û nehêle ku gaz bikeve hundir. Her wiha divê çend roja jî bi axê re temasa wî nebe. Bi vî awayî dikarin xwe ji rîska gazên kimyewî biparêzin.” 
 
 MA / Zeynep Dûrgût
 

Sernavên din

21/05/2022
23:51 Li dijî baregeha Tirkiyeyê ya li Başîkayê êrişeke bi fuzeyan
23:46 Ehmed: Helwesta kurdan a li ber qirkirinê divê yek be
23:06 Li Şirnexê 2 kes hatin berdan
21:08 Li dijî binpêkirinên mafan ên li girtîgehan greva birçîbûnê
20:46 Roja ewil a Konferansa Jinan a HDP'ê bi dawî bû
20:03 Dag: Ên herî zêde li hember vê pergalê têdikoşin ciwan in
17:18 Ji bo nexweşê KOAH’ê yê 67 salî Yilmaz banga ‘berdana bilez’ hate kirin
16:57 Faîlê ku hewl da dest dirêjî zarokê 7 salî bike hat girtin
16:56 ‘Zimanê kurdî hêdî hêdî dikeve bin bandora zimanên serdest’
16:45 Meclisa Ciwanan a HDP'ê: Hûn ê me teslîm negirin
16:29 Ji bo girtiyê weremî banga berdanê kirin
15:59 Di hefteyekê de cenazeyê 20 leşkeran anîn qereqolê
15:52 Xizmên girtiyan hatin gelhev: Em têkoşînê mezin bikin
15:51 Zarokê ku wesayîtê lê da jiyana xwe ji dest da
15:41 ‘Desthilat bi zordariyê hebûna xwe didomîne’
15:18 Di hefteye windayan de qurnefîl avêtin behrê
15:13 Dayikên Şemiyê: Em ê dev ji lêgerîna xwe ya edaletê bernedin
14:45 Di kongreya xwe BASK-DER’ê de banga têkoşîna li dijî tecrîdê hate kirin
14:00 Malbata Şenyaşar: Edalet dê bi yekbûna kesên wê dixwaze re pêk were
13:53 Xizmên windayana aqûbeta 3 kesên ji heman malbatê hatibûn windakirin pirsîn
13:47 Balafireke dewleta tirk li Mexmûrê bi wesayîtekê da
13:33 Nasnameya 2 kesên di êrişa Tirkiyeyê de jiyana xwe ji dan aşkere bû
13:02 Banga Bûldan a li muxalefetê: Sekneke demokratîk a wêrek nîşan bide
12:44 Girtina ciwanan hate şermezar kirin
12:24 Di êrişa bi çekên kîmyewî de 8 HPG’iyan jiyana xwe ji dest da
11:32 Operasyona leşkerî ya li çiyayê Cûdî didome
11:16 Li Duzceyê 2 jê gardiyan 16 kes hatin binçavkirin
11:16 Bijîşk Şeyma Bîran di mûayenexaneya xwe de hate qetilkirin
11:05 Li Şaredariya Kadikoyê 32 kes hatin girtin
10:54 Polîsên bi unîformayê Heyvasor piştî ‘alîkariyê’ sîxurtî ferzkirin
10:17 Esnafên Amedê ji ber bihabûnê hatine asta dikan girtinê
10:00 Polîsan veşartina cenaze û şîn asteng kirin
09:41 Ji bo Ocalan serî li NY'yê hat dayîn
09:08 ‘Ev pêvajo pêvajoya berxwedana jinê ye’
09:05 Li Cizîrê qeyûm mal û milkên şaredariyê yeko yeko dewr dike
09:05 Pêşmergeyê berê Yîgît: Barzanî ji bo pera birakujiyê dike
09:01 Di 12 saliyê de hat qetilkirin: Ji ber ku Davut kurd e kes nagirî
09:00 ROJEVA 21'Ê GULANA 2022'YAN
20/05/2022
23:26 Li Îzmîrê jinek hat qetilkirin
22:32 'Hema Hema Jin Elizabeth' li Êlihê hat lîstin
22:16 Girtina ciwanên HDP'î hat şermezarkirin
21:50 Meclîsa Jinan a HDP'ê: Desthilat haziriya çûna xwe dike
21:47 Li Amedê 10 kes hatin girtin
21:00 Rêxistinên Ciwanan: Divê tecrîda li Îmraliyê bi dawî bibe
20:31 Zilamê ku Turkmenê qetil kir hat girtin
20:24 Ciwanên HDP'î hatin berdan
20:19 Piştî 6 salan cenazeyê Yildiz radestî malbatê hat kirin
19:29 Li Cizîrê êrişeke çekdarî: Kesek mir
19:04 Ji Katoyê ber bi Bestayê ve sewqiyata eskerî
18:51 Li Bestayê qirkirina daran didome
18:37 Lexema DÎSKÎ'yê gefê li derdorê dixwe!
18:19 ‘15'ê Gulanê pêngaveke li dijî bişavtinê ye'
17:19 Li Edeneyê 'şehîdên meha Gulanê' hatin bibîranîn
17:07 Hunermend Gokçe hat berdan
17:01 Ciwanên HDP'î bi meşekê binçavkirin şermezar kirin
16:44 Nûnerê TUGVA'yê li Şaredariya Amedê bû serokê daîreyê
15:55 'Kujerên Zekî Çelebî reviyane Hewlêrê'
15:52 Ciwanên HDP'î binçavkirinan bi meşekê protesto kirin
15:48 Hunermend Çat: Ya ku tê qedexekirin ziman, çand û hunera kurdî ye
15:16 YNK: Kîjan dema ku Barzanî qala biratiyê bike îxanetek pêk tê
15:08 ‘Polîtîkaya desthilatdariyê li dijî kurdan û jinan e’
14:17 Ji Xelfetiyê ji bo Ocalan bang li gelan kirin: Werin em li dijî tecrîdê têkoşînê bilind bikin
14:01 Malbat û wasiyê Ocalan ji bo hevdîtinê serlêdan kir
13:55 Li Çiyayê Cûdî şerekî giran diqewime
13:45 Li Sêrtê ciwanek mirî hat dîtin
13:37 Malbata Îzol li ber Edliyeya Rihayê daxwaza edaletê kir
13:05 Li ser îfadeyên 'şahidê veşarî Ulaş' 26 kes hatin girtin
12:12 Emîne Şenyaşar: Bila lawê min were berdan
12:02 Hunermend Zelal Gokçe hate binçavkirin
12:02 Malbata Ocalan bertek nîşanî tecrîdê da: Deriyên Îmraliyê vekin
11:59 HDP dê di Konferansa Jinê ya Navendî de nexşerêya serdema nû niqaş bike
11:57 Pêşmergeya 55 salan: Divê hemû kurd li dijî xiyanet û dagirkeriyê dakevin qadan
11:45 Gola Xizir bi xweşikiya xwe hiş ji serê mirov dibe
10:58 Çanda dengbêjiyê li Îzmîrê didomîne
10:56 Hevşaredarê Norşînê yê berê hate berdan
10:48 ‘Kurdistan ne xaka Tirkiyeyê ye û bila xwe ji xaka me vekişînin’
10:40 Dayikên Aştiyê: Me pariyê nanê xwe bi PDK’ê re parve kir lê ew zarokên me didin kuştin
10:27 Derbarê Hevşaredara Farqînê de du îdianameyên nû hatin amadekirin
10:04 30 salan notirvanî kir: Notirvan bûne parçeyeke şerê taybet
09:16 Di roja girtina Ocalan de dev ji cerdevaniyê berda: Min sond xwar ku êdî xiyanetê nekim
09:06 Dr. Tûran: Biryarên ATK’ê û nirxên bijîşktiyê ji hev nagirin
09:04 Bersiva daxwaza ji bo edaletê: 11 lêpirsîn, 4 doz
09:02 Tûncel: Bêbextî li projeya Mele Mistefa tê kirin
09:00 ROJEVA 20'Ê GULANA 2022'YAN
19/05/2022
21:23 Efrîniyan bi meşeke girseyî tecrîda li Îmraliyê şermezar kir
20:22 Li Amed û Îzmîrê du jin hatin qetilkirin
19:34 'Şehîdên meha Gulanê' hatin bibîranîn
18:25 Dr. Xeyas Neyîse: Tirkiye gefê li têkoşîna hevpar a çareseriyê ya gelê kurd-ereb dixwe
17:40 Qedexeya li Cûdiyê 8 roj in didome
16:54 Li Stenbolê 10 kes bi daxwaza girtinê sewqî dadgehê hatin kirin
16:29 Karakoç û Ocak ku di bin çavan da hatibûn windakirin hatin bibîranîn
16:13 Li Efrînê 12 leşker û çete hatin kuştin
15:55 Malbatên girtiyan: Bila cîhan bibihîze ku li Tirkiyeyê edalet nîne
15:44 ÎHD’a Edeneyê rapora girtîgehan eşkere kir
15:41 Polisan 12 HDP'î binçav kirin
15:29 Li Heftanînê şer: Cerdevanekî jiyana xwe ji dest da
15:22 Meclisa Berxwedanan piştgirî da malbata Şenyaşar
14:58 Cenazeyê jinekê nêzî qereqolê hat dîtin
14:08 Îtalî li dijî şerê li Ûkrayna û Herêma Kurdistanê dest bi grevê dikin
13:31 Hevkariya AKP-PDKê karê 'bazirganên rojane' jî bi dawî kir