Şahidê komkujiya Digorê axivîn: Wekî roja dojehê bû

  • rojane
  • 11:11 13 Tebax 2020
  • |
img

QERS - Di ser komkujiya Dîgorê re 27 sal borîn. Di komkujiiya Dîgorê de zarok, jin, ciwan kal jî di navde 17 kes hatin qetilkirin û 200 kes jî birîndar bûn. Şahidê komkujiyê Mirza Çagdavul ku keça wî hat kuştin got: "Wê rojê wekî roja dojehê bû." Siyasetmedar Mahmut Alinak jî "Gelek kesên kuştî û birîndar ji piyê wan bi panzêrê ve girêdabûn û anîbûn bajêr. " 

Di salên 1992-3'an de eskeran li Navçeya Dîgorêya Qersê ji welatiyan west bibin cerdevan. Bi ser gelek malan de girtin û îşkence li welatiyan kirin. Di 14'ê Tebaxa 1993’an de li Navçeya Dîgorê, welatiyên li dijî van zextan meşiyan û xwestin çalakiyê li dar bixin, esker û sivîlan li ser welatiyan gule reşandin. Di êrîşê de zarok, jin-ciwan, kal û pîr jî di navde 17 kes hatin kuştin û zêdeyî 200 kes birîndar bûn. Di ser komkujiya Dîgorê re 27 sal borîn. Di êrîşê de yek ji zaroka hat kuştin Selvî ya 13 salî bû. Bavê selvî Mîrza Çagdavul ku bû şahidê komkujiyê û Parlamenterê Şirnexê Mahmut Alinak ku komkujî lêkolîn kiribû, qala wê rojê kirin. 
 
SELVÎYA WÎ QETIL KIRIN
 
Şahid û mexdûrê komkujiyê Mirza Çagdavul ê 80 salî qala wê rojê kir û wiha got: "Ez zewicîm û 11 sal şûnde keçek min çêbû. Min navê wê kir Selvî. Dema diranê wê derket min ji bo wê qurbanek da. Min pir ji keça xwe hez dikir. Min cilê herî xweşik li wê dikir. Min disa cilê xweşik lê kir û em çûn qadê. Keça min ji min qetiya û çû pêşiya meşê. Di wê kêliyê de li ser gisrê gule reşandin. Ji ber keça min li pêş meşê bû ez reviyam pêşiya meşê. Min xwest wê rizgar bikim. Lê di heman kêliyê de keça min qetil kiribûn. Min ew qas ji keça xwe hez dikir, piştî neviya min çêbû min navê neviya xwe jî kir Selvî. Lê min qet çîroka keça xwe ji neviya xwe re negot." 
 
27 SAL BERÊ QETIL KIRIN ÎRO DÎSA QETIL KIRIN
 
Çagdavûl, anî ziman ku berî esker komkujiyê bikin rojê 2 caran bi ser mala wî de digirt û lêgerîn dikirin û wiha got: "Eskeran alavê min ên bi qîmet desteser dikirin. Ji bo em vê rewşê şermezar bikin ez tev li meşê bûm. Wê roja komkujiyê li me bû dojeh. Ew roj li me bû dojeh. Zilma ezkeran êdî nedihat tehamulkirin. Hemû gundî li dijî zilmê rabûn serhildanê. Me êdî tehamul nedikir ku her roj esker bi ser malên me de bigirin. Wîcdanê me qebûl nedikir ku esker wê zilmê li me bikin. Em qebûl nedikir ku zilmê li axa me jî bike. Li dijî vê zilmê gundiyên derdorê meşiyan Dîgorê. Em ji bo derdê xwe bînin ziman meşiyan Dîgorê. Lê wan kemîn danîbû pêş me. 2 kilometre nêzî navçeya Dîgorê li ser me gule reşandin. Dema gule reşandin girsê xwe li erdê dirêj kir. Ew roj li me bû dojeh. Gelek kes birîndar bûn. Lê destûr nedan em birîndaran bibin nexweşxaneyê. Ji Gundê Nexşanê 7 kes hatin kuştin. Di 1'ê Tebaxa 2020'an de ciwanê bi navê Osman Ozçalimli ku çû eskeriyê gotin "Xayinê welat" û qetil kirin. Di ser komkujiyê re 27 sal borîn. Wê demê bi keyfî zilm kirin û qetil kirin. Niha jî bi keyfî qetil dikin. Çi sûcê Osman hebû qetil kirin? 27 sal berê jî gotin PKK’î ne û qetilkirin. Niha jî heman tiştî dikin. Piştî komkujiya 27 sal berê hatin gund û xwestin em bibin sîxur. Xwestin erebe û ajantiyê teklif bikin. 
 
'AXA KURDISTANÊ SAR E'
 
Çagdavul, anî ziman ku çareserî û aştî bi azadiya Rêberê PKK'ê Abdullah Ocalan pêkan e. Dema ez mirin jî divê axa çar perçeyên Kurdistanê li ser gora min bireşînin. 
 
DESTÛR NEDAN BIRÎNDARAN BIBIN NEXWEŞXANEYÊ 
 
Parlamenterê Şirnexê Mahmut Alinak jî anî ziman ku wê demê çûn li herêmê lêkolîn kirin û wiha got: "Dema em li meclîsê bûn me bûyer bihîst. Me heyetek ava kir û em çûn Digorê. Nasekî min ê li Dîgorê li min geriya. Bir bi fikar bû. Got 'Tîmên taybet li Dîgorê li ser gel guleyan direşîne. Li ser gel gule direşîne. Birîndar rakirin Erzirom û Qersê. Polîsan destûr nedan ku xwînê bidin birîndaran. Di telefonê de dengê qerîn û hawarê dihat. Ez li Waliyê Qersê geriyam. Walî got gel dimeşin Zibinî. Walî îdea kir ku PKK'iyan gule reşandine û piştre şer derketiye. Got 8-10 birîndar bûne. Piştre ez bi telegonê bi 2 kesan re axivîm. Welatiyan li dijî welatiyan agahî dan. Welatiyan diyar kirin ku şer tune. Tenê tîmên taybet li ser girsê gule reşandine. Bi dehan kes hatine kuştin. Bi sedan kes birîndar bûne. 
 
'WALÎ NIKARÎBÛ RÊ LI PÊŞ TÎMÊN TAYBET BIGIRE' 
 
Alinak, anî ziman ku piştî komkujiyê gelek kes hatin binçavkirin û kesên hatin binçavkirin îşkence li wan hat  kirin û wiha lê zêde kir: "Me heyetek çêkir û roja din em çûn Dîgorê. Di nava heyetê de wekîl Selim Sadak, Sirri Sakik, Muzaffer Demîr, Ali Yîgît û ez hebûm. Kesên ku tîmên taybet ew binçav kirin îşkence lmi wan kirin. Ez li walî geriyam. Lê Walî nikaribû gotinê ji tîmên taybet re bêje. Roja piştî komkujiyê ez û komek rojnameger bi balafirê çûn Erziromê. Em ji Erziromê bi rêya bejayî çûn Qersê. Me li Erziromê ji Walî randevû xwest û em çûn ziyareta walî. Walî li heviya me bû. Midûrê Polîsan jî li wir bû. Walî bê çare mabû. Walî nikaribû derewan bike. Burokratekî durust bû. Tu tişt bi wîre nehatibû parvekirin û her tişt ji wî hatibû veşartin. Di qoltixa xwe de winda bûbû. Nikaribû pirsên me bibersivîne. Ji gotinê wî dihat fam kirin ku tîmên taybet komkujî kirine. Midûrê Polîsan jî xwe di qaltixê de pahn kiribû û derew dikirin. Bersîvê pirsan tev bi nakokî bûn. Digot 'PKK'iyan gule berdan û hêzên ewlehiyê jî bersîv dan' Me niqaşên hişk kirin." 
 
LI DÎGORÊ BÊDENGIYA MIRINÊ
 
Alinak, anî ziman ku walî gelek pirsên wan nebersivadiye û got: "Paşê me seredana birîndarên li Nexweşxaneya Dewletê ya Qers kir. Nexweşxane tije bûbû. Mirov girş bi guleyan birîndar bûbûn. Li nexweşxaneyê polîsan nedihişt em xw etev bidin. Her liv û tevgerên me bi kamerayan dihatin kişandin. Dihat gotin ku dîmen ji bo ewlehiyê tên girtin. Lê belê kifş bû ku ji bo mirovan bitirsînin dîmena digirtin. Piştî em ji nexweşxaneyê derketin polîsan gef dixwar. Em bi vî awayî çûn Dîgorê. Li Dîgorê bêdengiyeke wekî mirinê hebû. Mirov li paş camekanên dikanên xwe bitirs mêze dikirin. Ez parlementerê Şirnexê bûm, lê ez ji Dîgorê bûm. Min dizanibû dîgorî dixwazin bên cem me, lê nediwêrîn."
 
Her wiha Alinak diyar kir ku li odeya qeymeqam jî dîmen dihatin girtin û got: "Baweriya polîsan bi qeymeqam jî tunebû loma hevdîtina me qeyd dikirin. Em bi awayekî tund li dijî vê rabûn. Em û polîsan ketin qirika hev. Qeymeqam neçar bû. Ji polîsan ditirsiya. Nikaribû wan ji odeya xwe derxîne. Piştî hêviya me ji qeymeqam nema, me telefonî walî kir. Piştî hevdîtina bi walî re kamera hatin girtin. Lê me kir nekir ji odeyê derneketin."
 
'ÎDIAYA KU PKK'IYAN BERDAYE DEREW E'
 
Alinak, diyar kir ku piştî hevdîtinan çûne gundan û got: "rayedarên emniyetê ji me re gotibûn, PKK'iyan êvarî li ser girê bilind ê li paş cihê bûyerê gule reşandine. Li gor vê, PKK'yî di nava tîmên taybet de çek şixulandine. Lê belê şahidên bûyerê digotin, girê behsa wî tê kirin ji aliyê hêzên dewletê ve hatibû dorpêçkirin û çûk jî nikaribûn lê bifirin. Îjar ji ber ku ne mimkun e PKK'yî di nava hêzên dewletê de çekê bişixulînin, nexwe kiryar diyar bû. Her wiha midûrê emniyetê îdia dikir ku di navbera hêzên dewletê û PKK'ê de şer qewimiye. Lê belê diviyabû ji hêzên dewletê û PKK'yiyan birîndar an jî mirîb hebûna. Halbûkî ne ji PKK'yiyan ne jî ji dewletê ne kes birîndar bûbû ne jî miribû Me ev nakokî ji Waliyê Qersê pirsîbû. Lê belê walî nikaribû li ser çavê me binêre. Şahidên bûyerê û mexdûr digotin, tîmên taybet ew hedef girtine û bera wan dane. Digotin, di navbera PKK'yiyan û hêzên dewletê de tu pevçûn neqewimiye."
 
Alinak, bilêv kir ku mesele pir aşkere ye û got, komkujî hatiye kirin. Alinak, got: "Gava em ji Dîgorê ber bi gundan ve tîmek, taybet gef xwarin û got, 'Hîn hûn ê gelek caran fatîheyan bixwînin. Heke bivê em ê bavêjin ser Meclîsê, seriyan bifirînin.' Hin birîndaran, gotin tîmên taybet bi qundaxên çekê li wan dane û xwestine wan bikujin, lê belê bi mudaxileya qeymeqm û fermandarê cendirmeyan xelas bûne. Ên birîndar bûbûn ji gundê Zîbînî, Zixçî, Mewreg, Nexwşan, Qizilqûle, Pufik, Başkoy û Baceliyê bûn. Hin birîndar bi tirsa ku dê bên girtin seçûbûn nexweşxaneyê, li mala xwe tedawî dibûn. Gelek birîndar û mirî jî ji bo îbretê bi paş panzêrê ve hatibûn girêdan û wan anîbûn bajêr. Ên tevlî meşê bûbûn û bi çavên xwe komkujî dîtibûn, diyar dikirin ku bi komkujiyke plankirî re rû bi rû mane."
 
TENÊ TIŞTEK GUHERIYE EW JÎ KIRYAR IN
 
Alinak, anî ziman ku gava vegeriyane Enqereyê di 23'yê Tebaxa 1993'yan de raporeke berfireh ji Serokatiya Meclîsê, Serokwezîrtiyê, Wezareta Dadê û gelek saziyên din re şandine. Alinak got: "Hewldanên me bi kêr hatin. Der barê tîmên taybet de li Dadgeha Cezayê Giran a Qersê doz hat kirin. Darizandin bi salan dewam kir û wekî tê zanîn tîmên taybet ên kujer rojekê jî nehatin cezakirin û dosye ji ber demboriyê hat girtin. Ew hêza mîlîtarîst a dewletê di ser sûc de hatibû girtin. Di bûyerê de bi hezaran fîşek hatibûn bikaranîn. Çimkî fîşekên hatibûn bikaranîn hemû jî ji çekên lûledirêj ên li ser navê dewletê qeydkirî bûn. Feraseta ku li Dîgorê komkujî pêk anî, piştî çend salan li Roboskî, Nisêbîn, Sûr, Cizîr, Silopiya û gelek deverên din komkujî pêk anîn û ya wê demê heman feraset e. Ev feraset ji dema Qoçgiriyê heya Geliyê Zîlan û ji Geliyê Zîlan heya Dersimê û ji Dersimê heya niha didome û feraseteke devbixwîn e. Tenê tiştek guherî, ew jî kiryar in."
 
MA / Dindar Karataş 

Sernavên din

15:16 Gulsum Elvan: Ji bo ku hûn bikujin min ne welidant
14:54 Li Şirnexê 5 polisên bertîl girtibûn hatin girtin
14:42 Li Amedê 800 xebatkarên tenduristiyê bi koronayê ketine
14:34 Li Girtîgeha Wanê mirina bi guman
14:14 Vaye wêneyê ewil ê Servet Tûrgût ku ji helîkoptêrê hatibû avêtin
13:39 Doza nûçegihanên ETHA’yê hat taloqkirin
13:34 Osman Şiban ê ji helîkopterê hatibû avêtin gihîşt Mersînê
12:58 Parêzvanên mafê mirovan: Li dijî hovîtiyê pêdivî bi îradeyek demokratîk heye
12:32 Ji sûcdariyên ku ji wan hatibû beratkirin dîsa doz lê hat vekirin
12:18 Şahidê bûyerê: Li cem min binçav kirin û li helîkoptêrê siwar kirin
11:34 Otêl û kargehên li Sûrê hatine çêkirin dê pêşkêşî sermayeyê werin kirin
11:28 Wênesaz Çelîk du welatiyên ji helîkopterê hatin avêtin xêz kir
10:47 Danişîna Berkîn Elvan dest pê kir
10:40 Hunermendên Dersimê: Dixwazin bi projeyan çiya, gelî û xwezaya me tune bikin
10:22 Rastiya operasyonên TSK’ê
10:13 Qeyûm Qeymeqamê Navçeyê kir serokê daîreya şaredariyê
10:13 Karkerên ji Kobanê bi zehmetiyan re rûbirû ne
09:57 Piştî David Graeber: Kurdan muttefikê xwe û cîhanê jî entelektuelê xwe winda kir
09:26 Tê xwestin ser dosyeya Gulistan Dokû were girtin
09:03 33 caran gilî kir, lê piştî bi tivingê êriş bir ser hat girtin
09:03 Ji ber Covîd-19'ê daxwaza ji bo derziyên grîp û zatûreyê zêde bûye
09:01 Li Behra Reş 'feraseta Topal Osman' hîn jî didome
09:01 Alinak: Heger cezayê hepsa malê neyê xerakirin, ez ê bixwazim ku min bişînin girtîgehê
09:00 Bi rojan tî û birçî dimînin
09:00 ROJEVA 23'YÊ ÎLONA 2020'AN
22/09/2020
21:24 Şîbanê ji helîkopterê hat avêtin axivî
20:45 Cezayên ku li rojnamevanên piştevaniya Ozgur Gundemê kiribûn hatibûn birîn hatin pesendkirin
19:34 Hejmara kesên ji ber Covîd-19'ê jiyana xwe ji dest dane bû 7 hezar û 639
16:37 KESK çû serdana karkerên êrişa nîjadperestî lê wan hatibû kirin
16:30 Ciwanên ji protestoya Bendava Ilisûyê tên darizandin negirtin danişînê
16:30 Li Dîlokê 11 rojin agahî ji 2 keçên Sûriyeyî nayê girtin
16:09 Li Dersimê 13 de cih û war kirin karantînayê
15:57 Aktîvîsta TJA’yê Berîvan Elter hat berdan
15:53 TJA: Em ji DAİŞ'ê netirsiyan ji we jî natirsin
15:29 Bijîjkên Nexweşxaneya Leşkerî: Rewşa Şiban a gotin dayînê tuneye
14:26 Kiliçdaroglû çû serdana TTB’ê: Ji ber rastiyê bûne hedef
14:11 ‘Desthilatdariyê guhên xwe ji saziyên tenduristiyê re girtiye’
13:53 Şandeya HDP’ê li Wanê ye: Vê êşkenceyê JÎTEM’a we ya nû pêk anî gelo?
13:43 Kemçe ketin Avzêmên Mûnzûrê
13:21 Şandeya HDP’ê li Wanê ye: Polîsan daxuyanî asteng kirin
13:21 ÎHD: Di 10 salan de 280 êrişên nijadperest pêk hatin
12:55 HDP, bi Seroka Komîsyona Wekheviya Jin-Zilam a KE’yê re hevdîtin kir
12:52 Derbarê Demîrtaş û Yuksekdag de biryara dewama girtinê hat dayîn
12:43 Parêzerên Şîban û Tûrgût: Agahiya walîtiyê ji dosyeyê tuneye
11:58 70 karkerên ku nîşaneyên koronayê bi wan re hebûn ji nexweşxaneyê hatin zivirandin
11:49 Li girtîgeha vîrûs lê heye kontrolên tenduristiyê nayin kirin
11:43 Doza Ozgur Gundemê taloq bû
11:20 Doza Kemal Kûrkût 5 deqe berdewam kir
11:09 Li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê 3 kesên din ji ber vîrûsê mirin
10:56 Parêzerên Ocalan ji bo biçin Îmraliyê serlêdan kirin
10:55 Ji bo girtiyê nexweş Ozkan serlêdan kir
10:51 HDP, bi nûnerên sefaretxaneyên 26 welatên endamên YE’yê re hat gel hev
10:45 12 roj in agahî ji Alî Hajilon ê 12 roj berê hatiye berdan nayê girtin
10:38 Li Sêrt û Êlihê lidarxistina çalakiyan hat qedexekirin
10:01 Parlamenterên jin ên HDP’ê ji bo 81 bajaran 162 pêşniyazname dan wezîran
10:00 Di bêçareseriya Heftenînê de ‘tampona’ nû
09:12 Parkên li Artûklûyê wêran bûne
09:11 Mirina gumanbar a eskerê kurd: Nîşeya ku ji dêvla wî nivîsandine ji bo lêkolînkirinê şandine
09:10 Projeya 'başkirinê' ya qeyûm rûxiya
09:07 Dozgeriyê ji bo îşkenceya bi darê beyzbolê got 'îdiayeke nedîtbar' û biryara 'neşopandinê' da
09:07 Qedexeya 'du standardî' hezar û 402 roj in didome
09:05 Ciwanan bi derfetên xwe li gund pirtûkxaneyek ava kirin
09:04 Li qûntarên Çiyayê Cûdî dema çêkirina dimsê ye
09:04 Rojnamevan Babekir: Êrişên li herêmê bi fermana Enqereyê pêk tên
09:00 ROJEVA 22'YÊ ÎLONA 202'AN
08:17 Osman Şîban bi darê zorê rakirin nexweşxaneya leşkerî
21/09/2020
20:24 Li Tirkiyeyê 68 kesên din jî ji ber Covîd-19'ê jiyana xwe ji dest dane
16:25 6 jinen li Êlihe hatin binçavkirin hatin berdan
16:10 Çelîkten a 13 roj bûn winda ye kuştî hat dîtin
16:05 Li Amedê xebatkara tenduristiyê ji ber koronayê mir
15:20 TJA'yê li Mêrsînê kampanya 'Em xwe diparêzin' da destpêkirin
15:17 Şewata li Çiyayê Gabarê didome
15:12 Siyasetmedarê 65 salî bi hêceta “pergala cemaweriyê’ nehat berdan
14:58 ‘Nebûna êşkenceyê’ derket asta welatî ji helîkoptêrê werin avêtin
14:57 HDP: Em hişyar dikin, hûn ê di bin îşkenceya sûcê li dijî mirovahiyê de bimînin
14:47 HDK: Nexşeya derketina qeyranê rakirina tecrîdê ye
14:33 Parlamenter Temel avêtina gundiyan a ji helîkopterê bir rojeva meclisê
14:24 Navê Ebû Zeynep ê fermana Komkujiya Enqereyê daye di îdianameyê de nîne
13:56 Cendirmeyan bi ser gund girt, gundiyan li hemberî ‘tacîzê’ serî rakir: 21 cerdevanan istifa kir
13:25 Endamê MYK’a HDP’ê Aktûmûr ku hatibû revandin serî li ÎHD’ê da
13:10 Dadgehê kesên gef li Vakfa Hrant Dink xwarin serbest berdan
12:49 Tîma kurd Dalkurd hat sansûrkirin
12:40 Ji ber ku bi 2 rojan hat sînor kirin gel herikî bazara sewalan
12:16 10 sal û 6 meh ceza li rojnamevan Karataş hat birîn
11:34 Ji DÎB’ê li dijî êrişên nîjadperest banga têkoşîna yekbend
11:09 Li Amedê zilamek hevjîna xwe ya berê kêr kir
11:02 Piştguhkirina daxwaznameyên berdanê bû sedema mirina wî
10:53 Rojnamevan Azîz Orûç nehat berdan
10:12 Di 18 salî de bi 18 guleyan kuştin
10:02 Ji ber bêhna giran 15 karker ji hişê xwe çûn
09:02 Êşkence li wan hat kirin û pereyê wan jî hatiye dizîn
09:01 Guzel: Pêwîst e jin li dijî qirkirina zayendî xwe bi rêxistin bikin
09:01 ‘Çalakiya girtiyan rexneya ji bo yên li derve ye’
09:01 ‘Gotinek Ocalan wê aştiyê bîne’
09:00 Rêbaza salên 90’î li Şaxê derket holê: Her du welatî ji helîkoptêrê hatine avêtin
09:00 ROJEVA 21'Ê ÎLONA 2020'AN
20/09/2020
22:01 Rapora nexweşxaneyê derket holê: Ji helîkoptêrê hatine avêtin
19:50 Xelatên Rojnamevaniyê ya Apê Mûsa dan xwediyên wan
19:12 61 kesên din jî ji ber koronayê mirin
18:53 Mezlûm Ebdî têkildarî yekrêziya kurdî daxuyanî da