Dr. Ûlûgûna: Merheleya îro ya Komkujiya Zilan çêkirina HES’a ne

  • rojane
  • 13:49 12 Tîrmeh 2020
  • |
img

WAN – Dr. Sedat Ûlûgana, rewşa îro ya li Geliyê Zîlan tê jiyîn, weke parçeyekê komkujiya kurdan nirxandin û got: “Merheleya îro ya komkujiyê, bi avakirina HES’an a li herêmê dewam dike.” 

 
Li herêma Geliyê Zîlan a navçeya Erdîş a Wanê, di 13’yê Tîrmaha 1930’an de 44 gund hatin şewitandin û bi hezaran kes hatin qetilkirin. Her çiqasê di dîroka fermî de cih ji bo vê komkujiyê nehatibe dayîn jî, lê ev bûyer weke “Komkujiya Zîlan” di rûpelên dîrokê de cih girt. Îsyana Îbrahîm Axa yê Biroyê Haskê Telî ya di sala 1926’an de rû da, weke hinceta komkujiyê hatibû nîşandan. Rêxistinên Xoybûnê jî di 1929’an tevlî vê îsyanê bibûn û eşîretan bi awayekê belav şer dikirin. Ji eşîrên Xoybûn û Berzencî Seyîd Resûl dişînin Geliyê Zilan.  Seyîd Resûl bi koma ji 400 kesan pêk tê Erdîşê dorpêç dikin. Îsyankarên piştî şerek dirêj xwe paşve dikêşin û derbasî Îranê dibin. Beg Derwîş ê li Erdîşê ji bo serpeliyê hatiye peywirdarkirin, li ser vê yekê Geliyê Zîlan dixe dorpêçê û gundên li herêmê Doluca, Şahbazar, Doganci, Tendurek, Çakirbey, Yilanlik, Harhus, Babazeng, Komur, Şor, Şorik, Murşit, Mescitli, Karakilis, Kunduk, Zorava, Aryutin, Hallackoy, Koşkopru, Kuruçem, Mulk, Yekmal, Kilise, Gosk, Aşagi Partaş, Yukari Partaş, Binesi, Bunizi, Pelexlu, Kerx, Sogutlu, Migare, Kardogan, Kelle, Hostekar, Suvarkoy, Kizilkilise, Ziyaret, Hiraşen, Komik, Şeytanava, Birhan û Yukarı Koşkopru dide ber agir û dişewitîne. Ligel vê bi hezaran kes bi tifingan tên kuştin. Her çiqasî Komkujiya Zîlan weke 15 hezar kesan hatibe nîşandan jî, lê ligorî şahidina û çavkaniyên cuda, ev hejmar ji 40 hezarî zêdetire.
 
KOMKUJIYAN KURDAN
 
Dr. Sedat Ûlûgana, yê derbarê komkujiyê de lêkolînan dike, diyar kir ku Komkujiya Zilan yek ji planên rejîma Kemalîst e û parçeyekê komkujiya kurdane. Ûlûgana, da zanîn ku ev komkujî di vê wateyê de “Jenosîta partîal e” û wiha axivî: “Bermahiyên îttîhat û terakî yên di komkujia Ermeniyan de profesyonel bûyîn, baş dizanîn ku bi vê komkjiyê wê meaşê wan bê girêdan.  Mînak rêbazên hatin bikaranîn û ji cihên komkirinê rizgarbûn ne pêkan bû. Weke hin îfadeyên lêkolîneran, Komkujiya Zilan ji cezakirina îsyana Agiriyê zêdetir, komkujiyek bi plan kirî û di çarçoveya bernameyekê de hat kirin.”
 
HERÊM BÊ MIROV HIŞTIN
 
Ûlûgana, da zanîn ku piştî komkujiyê herêm bê mirov hiştin û wiha bilêv kir: “Li vê herêmê mihacirên tirk hatin bicihkirin. 44 gundên şewitandin, heya 20 salan bê mirov hiştin. Zeviyên çandiyê şewitandin, bîrên avê girtin, heywanên gudan xesp kirin, bi hezaran mirov sîrgûn kirin û ewqas jî, bi hinceta ‘endamên Xoybûnê’ di Dageha Cezayê Giran a Edenê darizandin û cezakirin. Li herêma Zîlan bicihkirina mihacirên tirk û ew derkirina çandiyan hilberîna dewletê, yek ji merheleyên projeya Tirkperestiya siyasî bû.” 
 
Ûlûgana, anî ziman ku projeya komkujiya li Zîlan hîna jî dewam dike û wiha  dawî li axaftina xwe anî: “Merheleya îro ya Komkujiya Zilan çêkirina HES’a ne. Bi projeyên HES’an dixwazin Erdîşê bê mirov bikin.”
 

Sernavên din

14:59 Dayikên Aştiyê û TJA’yê serdana Emîne Şenyaşar kirin
14:54 Sancar ji MA’yê re axivî: Navnîşana çareseriyê Parlamento ye, divê tu aktorek neyê paşguhkirin
14:27 Li Duzceyê nijadperestan êrişî karkerên kurd kirin
14:08 Dayikên Aştiyê li Silêmaniyê civiyan
13:59 Daxwaza sekinandina darizandina Temel û Dundar hat redkirin
13:40 TJA beriya serdema nû bi jinan re hat gel hev
13:19 Parêzeran ji bo hevdîtina li Îmraliyê serî li dozgeriyê dan
13:11 Doza Kobanê taloqî 23’yê îlonê hat kirin
12:47 Li Girtîgeha Xarpêtê li girtiyan lêgerîna devê wan tê ferzkirin
12:18 Emîne Şenyaşarê banga piştevaniyê li parêzeran kir
12:18 Derbarê bersûcê Komkujiya Vartinisê de biryara girtinê hat dayîn
11:56 Qeyûm tenûrên taxê dan hilweşandin
11:55 Kesê ji sedî 98 astengdar hat girtin
11:48 Maçoglû: Ew belge were lêkolînkirin dê were dîtin ku Doza Kobanê komplo ye
11:00 Cenazeyên kolberên ku hatin qetilkirin bi saetan di bin tavê de man
10:39 9 sal zêdetir ceza dan girtiyê ku înfaza wî hat şewitîn
09:50 Li 3 bajaran serdegirtinên malan: 9 kes hatin binçavkirin
09:12 RJAK: Ji ber tundiyê di mehekê de hezar û 42 jinan serî li me da
09:12 Jin amadekariyên mîtîngê dikin: Em ji bo azadiya xwe ji malê derdikevin
09:12 Di 6 îhaleyên bi 15 milyon TL'yî de nelirêtî
09:12 Sergardiyan daxwaznameyên girtiyan nadin îdareyê!
09:12 Muzîka bi zimanê zikmakî bi rengan hîn dibin
09:02 Her du çavên wî kor bûn, wezaretê got 'muhtacî îspatkirinê ye'
09:01 Xebata 'Gevera Nû' naqede!
09:00 ROJEVA 21'Ê ÎLONA 2021'AN
20/09/2021
21:30 231 kesên din jî ji ber Covîd-19'ê mirin
21:06 Xelatên Mûsa Anter hatin dayîn: Çapemeniya azad bû navê têkoşîna azadiyê
18:42 Şewata li Çiyayê Gabarê belav dibe
18:36 Li Cizîrê hevdîtinên 'dem dema azadiyê ye' didomin
17:18 Apê Mûsa li ser gora xwe hat bibîranîn
17:09 Girtiyê nexweş Şahîn: Mafê min ê tedawiyê tê astengkirin
16:44 Di bombebarana Tirkiyê de 2 kolberan jiyana xwe ji dest da
16:36 Li Farqînê kesek hat binçavkirin
16:36 Doza Kobanê wê sibê berdewam bike
15:34 Îzol ê 4 ferdên malbata wan hatin qetilkirin dîsa ‘edalet’ xwest
15:31 Ji ber rengan fîstanê ‘dabeşkar’ nedan Leyla Guven!
15:29 Parêzerên jin piştgirî dan Emîne Şenyaşar
14:34 9 kurdên Rojhilatê Kurdistanê teslîmî OSO’yê hatin kirin
14:13 Di çalakiyên Kobanê de çend endamên YPG’ê hatin dermankirin?
14:10 Ji ciwanên HDP'ê bernameya li dijî tiryakê
13:58 Bûldan: Sûcdarên rastîn tên parastin
13:42 503 cenaze li goristanên bêkesan tên sekinandin
13:21 Îbrahîm Ayhan li ser gora xwe hat bibîranîn
13:06 Doza Kobanê: Parêzer têkildarî ûsûlê îtîraz dikin
12:30 Şenyaşar: Em ê vê zilmê bi piştevaniyê bi dawî bikin
12:23 Li Efrînê kurdî qedexe ye!
12:23 Ji bo danişîna Komkujiya Vartînîsê banga piştevaniyê
11:31 Danişîna rojnameger Durket Suren hat taloqkirin
11:18 Yenî Yaşam bi manşeta ‘Em pênûsa Apê Mûsa ne’ derket
11:15 Apê Mûsa li kuçeya lê hatibû kuştin hat bibîranîn
11:14 Di Doza Kobanê de rojnameger û temaşevan negirtin hûndir
10:21 Em ji kesên ku nûçegihaniya azad ji xwe re kirine derd re deyndarê spasiyê ne
10:19 Bi hêviya gelek salan...
09:26 Nûnera çapemeniya azad 4 salî ye!
09:15 MA bû dengê 'Ên din'
09:13 Heke hûn nebûna em ê biqediyana
09:01 Piştî 11 salan 18 hezar TL cezayê pere li faîlê pitik Ûytûn hat birîn!
09:01 Qedexeya Wanê di roja hezar û 764'emîn de ye: Walîtî bûye amîrê mulkî yê AKP'ê
09:01 'Ji bo çareseriya bingehîn divê tecrîd rabe'
09:00 ROJEVA 20'Ê ÎLONA 2021'AN
19/09/2021
21:04 Polisan xebatên Meclisa Ciwanan asteng kir
20:52 'Kesên dixwazin siyaseta kurdan asteng bikin xeyal dibînin'
19:09 Agir bi Baxçeyên Hewselê ket
18:58 Rênas Jiyan bi xwînerên xwe re hat cem hev
18:50 Komên girêdayî Tirkiyeyê 3 sivîl revandin
18:22 Li Amedê 9'emîn Tûra Bisiqlêtê ya Jinên Xemilandî
18:01 Li Stenbolê hevdîtina 'Em dimeşin azadiyê': Bila ji jinan bitirsin
16:12 Ceylan ê HDP’î: Ji bilî şikandina tecrîde tu alternatîf tuneye
15:38 Agirê li Çiyayê Gabarê belav dibe
14:31 Agirdir: Ji her 10 Kurdan wê 7 jê dengê xwe bidin HDP’ê
13:52 Gefên Îranê yên li ser Kurdan
13:41 Pasdarên Îranê kolberek qetil kirin
12:54 Mînîbusa karkeran wergeriya: Kesek mir, 15 kes birîndar bûn
12:41 Mirina zarokek bi şik
12:08 Vejîna Li Welatê Rojê: Romana Amara derket
11:52 Lêgerîna edaletê ya Şenyaşaran di roja 195’emîn de ye
11:47 Sedema qedexeya li Mêrdînê: Musa Anter dê were bi bîranîn
10:52 Bi hinceta 'endamê YPG'ê’ girtin, bi îdîaya ‘endamê DAIŞ’ê ye’ bernadin
09:40 81 girtiyên di greva birçîbûnê de ne, daxwaza darizandinek adîlane dikin
09:01 Doza Kobanê dest pê dike: Me bi hev re tarîtî têk şikand, em dikarin bi hev re ronahiyê jî bi dest bixin
09:01 Dê Apê Mûsa di 29'emîn salvegera koça xwe de bê bibîranîn
09:00 Bêyî Îbrahîm Ayhan 3 sal: Di têkoşîna hevalên xwe de dijî
09:00 Dê di roja 200'emîn a têkoşîna ji bo edaletê de 200 parêzer biçin ber edliyeyê
09:00 ROJEVA 19'Ê ÎLONA 2021'Ê
18/09/2021
20:01 26 hezar û 161 kesên din jî bi Covîd-19'ê ketin
19:36 Lal Laleş di 'Şevbihêrkên Payîzê' de pirtûka xwe îmze kir
17:02 Cotkarên ku pirsgirêka avê dijîn çalakî pêk anîn
16:41 Lahûr Şêx Cengî: Divê kujerên Bulut bên girtin
16:33 Bi hêceta “îxbar heye” konser hat qedexekirin
16:16 Cezayê hefsê li redkarê wijdanî Aksû hat birîn
16:06 Li Semsûrê 3 kes hatin girtin
15:50 AYM’ê girtina Rojnameya Ozgur Gundmê li dijî Destûra Bingehîn dît
15:49 ‘Divê mafê jiyanê yê girtiyan were parastin’
15:25 Dayika Devrîm Ayik: Naxwazim cenazeyê lawê min derkeve
15:06 Li Dîlokê zarokek hat kuştin
15:01 Xizmên windayan: Xwestin bersûcên Ozalp û Sancak bên dîtin
14:37 Ahmet Gurdegîr ê bi îşkenceyê hatibû binçavkirin hat girtin
14:11 Talîbanê Wezareta Jinê, kir ‘Wezareta Pêşîlêgirtina Bêexlaqiyê’
13:58 Wî li Torosa Spî siwar kirin û carek din agahî jê nehat girtin
13:45 Li Çiyayê Cudî şewat derket