Dr. Ûlûgûna: Merheleya îro ya Komkujiya Zilan çêkirina HES’a ne

  • rojane
  • 13:49 12 Tîrmeh 2020
  • |
img

WAN – Dr. Sedat Ûlûgana, rewşa îro ya li Geliyê Zîlan tê jiyîn, weke parçeyekê komkujiya kurdan nirxandin û got: “Merheleya îro ya komkujiyê, bi avakirina HES’an a li herêmê dewam dike.” 

 
Li herêma Geliyê Zîlan a navçeya Erdîş a Wanê, di 13’yê Tîrmaha 1930’an de 44 gund hatin şewitandin û bi hezaran kes hatin qetilkirin. Her çiqasê di dîroka fermî de cih ji bo vê komkujiyê nehatibe dayîn jî, lê ev bûyer weke “Komkujiya Zîlan” di rûpelên dîrokê de cih girt. Îsyana Îbrahîm Axa yê Biroyê Haskê Telî ya di sala 1926’an de rû da, weke hinceta komkujiyê hatibû nîşandan. Rêxistinên Xoybûnê jî di 1929’an tevlî vê îsyanê bibûn û eşîretan bi awayekê belav şer dikirin. Ji eşîrên Xoybûn û Berzencî Seyîd Resûl dişînin Geliyê Zilan.  Seyîd Resûl bi koma ji 400 kesan pêk tê Erdîşê dorpêç dikin. Îsyankarên piştî şerek dirêj xwe paşve dikêşin û derbasî Îranê dibin. Beg Derwîş ê li Erdîşê ji bo serpeliyê hatiye peywirdarkirin, li ser vê yekê Geliyê Zîlan dixe dorpêçê û gundên li herêmê Doluca, Şahbazar, Doganci, Tendurek, Çakirbey, Yilanlik, Harhus, Babazeng, Komur, Şor, Şorik, Murşit, Mescitli, Karakilis, Kunduk, Zorava, Aryutin, Hallackoy, Koşkopru, Kuruçem, Mulk, Yekmal, Kilise, Gosk, Aşagi Partaş, Yukari Partaş, Binesi, Bunizi, Pelexlu, Kerx, Sogutlu, Migare, Kardogan, Kelle, Hostekar, Suvarkoy, Kizilkilise, Ziyaret, Hiraşen, Komik, Şeytanava, Birhan û Yukarı Koşkopru dide ber agir û dişewitîne. Ligel vê bi hezaran kes bi tifingan tên kuştin. Her çiqasî Komkujiya Zîlan weke 15 hezar kesan hatibe nîşandan jî, lê ligorî şahidina û çavkaniyên cuda, ev hejmar ji 40 hezarî zêdetire.
 
KOMKUJIYAN KURDAN
 
Dr. Sedat Ûlûgana, yê derbarê komkujiyê de lêkolînan dike, diyar kir ku Komkujiya Zilan yek ji planên rejîma Kemalîst e û parçeyekê komkujiya kurdane. Ûlûgana, da zanîn ku ev komkujî di vê wateyê de “Jenosîta partîal e” û wiha axivî: “Bermahiyên îttîhat û terakî yên di komkujia Ermeniyan de profesyonel bûyîn, baş dizanîn ku bi vê komkjiyê wê meaşê wan bê girêdan.  Mînak rêbazên hatin bikaranîn û ji cihên komkirinê rizgarbûn ne pêkan bû. Weke hin îfadeyên lêkolîneran, Komkujiya Zilan ji cezakirina îsyana Agiriyê zêdetir, komkujiyek bi plan kirî û di çarçoveya bernameyekê de hat kirin.”
 
HERÊM BÊ MIROV HIŞTIN
 
Ûlûgana, da zanîn ku piştî komkujiyê herêm bê mirov hiştin û wiha bilêv kir: “Li vê herêmê mihacirên tirk hatin bicihkirin. 44 gundên şewitandin, heya 20 salan bê mirov hiştin. Zeviyên çandiyê şewitandin, bîrên avê girtin, heywanên gudan xesp kirin, bi hezaran mirov sîrgûn kirin û ewqas jî, bi hinceta ‘endamên Xoybûnê’ di Dageha Cezayê Giran a Edenê darizandin û cezakirin. Li herêma Zîlan bicihkirina mihacirên tirk û ew derkirina çandiyan hilberîna dewletê, yek ji merheleyên projeya Tirkperestiya siyasî bû.” 
 
Ûlûgana, anî ziman ku projeya komkujiya li Zîlan hîna jî dewam dike û wiha  dawî li axaftina xwe anî: “Merheleya îro ya Komkujiya Zilan çêkirina HES’a ne. Bi projeyên HES’an dixwazin Erdîşê bê mirov bikin.”
 

Sernavên din

11:17 Li Colemêrgê binçav kirin
10:56 Derbarê hevşaredarê dewra neguhêzbaran îptal kir de lêpirsîn
10:53 Eskeran 4 kes li Edeneyê binçav kirin
09:54 Daran bêyî agahiya şaredariyê dibirin
09:47 Ewil îşkence kirin piştre lêborîn jî nexwestin
09:40 Şaredarê Pîranê yê îtîfaqê îstifa kir
09:09 Pisporê Rojhilata Navîn Kar: Xeta 3'yemîn dikare Lubnanê bi xelasiyê bixe
09:08 ‘Di dema pandemiyê de bila temenê çûyîna dibistanê ji 7 saliyê dest pê bike'
09:07 Dede: Walîyê Wanê wekî serokê AKP'ê yê bajêr tevdigere
09:02 Rojnameger: Tirkiye bi hevkariya PDK'ê li serbazên Iraqê xist
09:00 ROJEVA 14'Ê TEBAXA 2020'AN
13/08/2020
20:15 21 kesên din ji ber Covîd-19'ê jiyana xwe ji dest dane û 1243 kes jî pê ketine
18:55 Agir gihişt bax û baxçeyên gundiyên Licê
16:41 Li Agiriyê mirina biguman a jinekê
16:32 Polisan mudaxaleyî çalakiya Peymana Stenbolê kir û 4 jin binçav kirin
16:11 Li Mêrsînê 4 kes hatin binçavkirin
15:59 ‘Bêyî ku dereng bikeve wan berdin’
15:19 Hîna jî agahî ji zarokê karkerê çandiniyê yê ket avê nayê girtin
15:04 Parêzeran ji bo hevdîtina Ocalan serî li dozgeriyê dan
14:51 5 kes li Bûrsayê hatin binçavkirin
14:41 Tora Parastina Jinan: Ne hedê kesêye ku peymanê nîqaş bike
14:32 Dormîşa leşkeran qelibî
14:11 Avahiya NÇM’ê wê ji şaredariya AKP’î re bê terxankirin
14:04 Platforma Jinan a Îskenderûnê: Em ê li dijî tundiyê bêdeng nemînin
13:31 Ji bo şermezarkirinê eywanên dawetan 3 rojan digirin
13:06 ‘16 milyon Stenbolî bê çare li heviya erdhejê ne'
12:25 Li gundên qedexekirî gundî nikarin heywanên xwe bibin mêrgan
11:12 Sedema kûrbûyîna tecrîda li Îmraliyê helwesta CPT e
11:11 Şahidê komkujiya Digorê axivîn: Wekî roja dojehê bû
11:08 Şewata daristanên Şirnexê vemirî
11:04 Ji ber parvekirinên medya civakî hat binçavkirin
10:27 'Tekane berpirsiyarê krîzê AKP ye'
10:14 Polisan Acûn Karadağ binçav kirin
10:05 Li şûna astengkirina şewatê seyranê qede kirin
09:37 Li Colemêrgê gengeşî: Polisan 7 kesan binçav kir
09:35 Di 11'ê tebaxê de testa 600 kesan li Edeneyê posîtîf derket
09:18 Li gundan piştevanî
09:17 Dê ciwan li Milazgirê li hev kom bibin
09:16 Parêzerên wanî: Demildest bila daxwaza hevpîşeyên me pêk bê
09:16 Birca Belek kirine cihwarê tiryakê
09:15 5 sal in kes naçe serdana Gola Çalyanê!
09:00 ROJEVA 13'Ê TEBAXA 2020'AN
08:06 30 jin serbest in: Peymana Îstanbul dide jiyandin
12/08/2020
22:16 Jin ji bo Peymana Stenbolê daketin qadan
21:58 18 kesên din jî ji ber Covîd-19'ê jiyana xwe ji dest dane
20:16 Polîsan mudaxileyî jinan kir: 24 kes hatin binçavkirin
17:04 Agir bi daristanên gundê Awgamasya û Banayê ket
16:06 Darên li peyarê bi kemçeyan rakirin
15:40 Ji Bankaya Cîhanê hişyariya Tirkiyeyê
15:16 '32 caran cezayê dîsîplînê dan girtiyekî'
15:00 Bertek nîşanî bidawîkirina xebatên lêgerîna kurê xwe da.
14:05 Tîmên taybet di serdegirtina gund de axur kolan
13:53 Di tîrmehê de 7 zarok 164 karker bûn qurbana kar
13:29 Hempîşeyên wan ji bo Tîmtîk û Unsal di ‘Nobeta Edaletê’ de bang kirin
13:00 Ji bo ku vegerên gundên xwe yên qedexekirî kampanya dan destpêkirin
12:33 Bi îfadeya Şahidê Winda 7 sal ceza birîn
11:48 Li Belarûsê roja sêyemîn: Gelo Tîkhanovskaya di bin tûndiyê de dîmen kişand?
11:44 Çend zarokên karker li Tirkiye kar dikin?
10:43 Ji serokên 33 baroyan bang: Jiyandina Ebrû û Aytaç berpirsyarî ye
10:41 404 navdaran piştgirî da ‘101 Porsipiyan'
09:58 Gundiyan agirê li bejahiyê derket vemirandin
09:58 Bexdayê bersiv da êrîşa Tirkiyeyê û serdana Akar betal kir
09:03 'Bêyî tawîzdan divê em bitêkoşin'
09:03 Dezenfektaha herî baş sabûna kizwanê ye
09:03 Testên zêde, fîlasyon û karantîna
09:03 Parêzerên wanî: Demildest bila daxwaza hevpîşeyên me pêk bê
09:03 Şaredariyên Cizîr û Hezexê ji bo AKP'iyan bûn cihê kar û bar
09:00 ROJEVA 12'Ê TEBAXA 2020'AN
08:03 Xanî şewitî: 4 jê zarok 5 kes bi şewatê mirin
07:49 Cîgirê Waliyê Hatayê dayik û birayê xwe qetil kir
07:44 Qedexeya derketina derve danîn ser 36 gundên Bedlisê
11/08/2020
20:58 Nûriye Gulmen û Ridvan Akbaş hatin girtin
20:54 Hezar û 183 kesên din jî bi Covîd-19'ê ketine
16:38 Ocalan ê HDP’î: Rakirina tecrîdê ji bo “asayîbûnê” girîng e
15:48 HDP’ê ji meclîsê xwest têkildarî rapora CPT'ê lêkolîn bikin
15:48 Xwişka Sancarê HDP’î hat definkirin
15:24 Ûygûner ê HDP’î nehat berdan
15:11 Yekîtiya Ewropayê ku Yewnanistanê banga civîna lezgîn lê kiribû: Em li cem we ne
15:06 ÎHD'ê ji bo kesên bi îşkenceyê hatin binçavkirin pêvajoya hiqûqî dan destpêkirin
14:53 Jina ku serlêdana wê ya gilîkirinê nehat qebûlkirin li ÎHD’ê bang kir
14:26 Nîşana embargoya xurek: Wê PKK mîqdareke zêde diwîz hûr bike
14:06 HDK: Li dijî polîtîkayên îqtîdarê pêdivî bi îtîfaqa demokrasiyê ya mayinde heye
13:52 Hevserokê YNK’ê Lahûr Şêx Talebanî bi koronayê ket
13:38 Ji bo Tîmtîk û Unsal di nobetê de ne
13:22 Beraeta hevjînê xwê yê 262 rojin girtiye xwest
13:08 Zembîlfiroş, Parîteya Hêza Standinê (PPP) û Piyeseya Zêr
12:52 Polîsan 5 kes li Milazgîrtê binçav kirin
12:35 HDP’ê bersiv da îdîayên ‘tacîzê’: Parçeyê konsepteke qirêje
12:02 Kongreya Avakirina Dersimê ji bo Avzêmên Dersimê bang kir
11:23 Makîneyên kar vê carê dibin parastina eskeran de ketin herêmê
11:23 Erdogan derewand: IMF’ê ji me deyn nexwest
11:10 Çalakiyên li Belarûsê di roja duyemîn de didomin
11:06 Parêzer ji bo biçin Îmraliyê serlêdan kirin
10:48 Armanc petrol e Sûriye hincet e!
10:24 Şewatên li Lîcê û Depê hatin vemirandin
09:50 Prz. Korkmaz: Mêrê kujer hêza xwe ji polîs û îqtîdarê digire
09:12 'Sedema binpêkirinên li sînor bêcezatî ye'
09:12 Tekstîla Ozakê bi mobbîngê sendîkaya karkeran diguherîne
09:11 Partiyên siyasî bang li CPT'iyê kirin: Peywira xwe bîne cih
09:10 Penêrê Çeçîlê hîn jî bi rê û rêbazên edetî tê çêkirin