Ekonomide yanıltıcı büyüme

img

ANKARA - Ekonomik parametrelerde hiçbir iyileşmenin görülmediği süreçte ekonominin “büyüme” kaydetmesini değerlendiren Prof. Dr. Mustafa Durmuş, “yanıltıcı büyüme’” yaşandığını ve toplumun refahına faydası olmayacağını söyledi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye ekonomisi 2019’un ilk çeyreğine göre bu yılın aynı çeyreğinde (Ocak-Mart) yüzde 4,5 büyüdü. Ekonomik parametrelerde hiçbir iyileşmenin olmadığı dönemde yaşanan ekonomik büyüme beraberinde “Bu şartlarda ekonomi nasıl büyüdü” sorusunu getirdi.
 
RAKAMLAR REFAHA YANSIMIYOR
 
Ülke ekonomilerinde yaşanan büyüme oranları ile ülke insanlarının refah seviyesi arasında pozitif ilişki olmadığını gösteren büyüme rakamları daha önce de birçok kez yaşanmıştı. Türkiye ekonomisi 2011 yılının ilk çeyreğinde yüzde 11 büyümüş, kimi çevrelerce “dünya rekortmeni” olarak lanse edilmişti.  Ancak 2011 yılındaki ekonomi büyüme işsizlik sorununu ortadan kaldırmadığı gibi hayat pahalılığının ve enflasyonun önüne de geçemedi. Öyle ki 2011 yılında “dünya rekortmeni” diye lanse edilen Türkiye’de işsizlik sadece yüzde 0,6 düşüş gerçekleşirken, enflasyonda ise ciddi artış kaydedilmişti.  Böylece 2008, 2009 ve 2010 yıllarında tek hane seyreden enflasyon 2011’in sonunda çift haneli rakamlarla yılı kapatmıştı.
 
İŞGÜCÜ AZALIRKEN BÜYÜME!
 
En son açıklanan yüzde 4,5’lik ekonomik büyüme oranı da enflasyonun çift hanelerde seyrettiği, alım gücünün düştüğü ve hayatın özellikle de korona salgınıyla birlikte daha da pahalı hale geldiği, geniş tanımlı işsizlik oranının yüzde 25-30 seviyelerinde seyrettiği, işgücünün ve istihdamın 1 milyon civarında azalma gösterdiği bir dönemde gerçekleşti.
 
YANILTICI BÜYÜME
 
Prof. Dr. Mustafa Durmuş, yılın ilk çeyreğinde henüz virüsün ekonomik etkilerinin hissedilmediği bir dönem olması, geçen yıldan gelen baz etkisi, kamu tüketiminin arttırılması ve artan ithalatın büyümeye etki ettiğini ederek, “Söz konusu büyüme yanıltıcı büyümedir” dedi.
 
BÜYÜMEYE ETKİ EDEN FAKTÖRLER
 
Ekonomi büyümedeki baz etkisini değerlendiren Durmuş, “Geçen yılın birinci çeyreğinde büyüme eksi 2,3 oranında olduğu için ondan sonra gelişen her türlü yükseliş, ekonomide pozitif büyüme anlamına geliyor. Yani dibe vurup yükselme gibi. Dolayısı ile bu kadar dibe vurmuş büyümeden sonraki her büyüme, yüksek büyüme olduğu için, yüzde 4,5’lük büyümenin birinci nedeni oluyor. Buna da baz etkisi deniliyor.  İkinci neden ise, birinci çeyrekte Koronavirüsün ekonomi üzerindeki etkileri gözükmedi. Bu da diğer bir etmen oldu. Onun için ilk çeyrekteki büyüme yanıltıcı bir büyümedir. Asıl olan bundan sonraki süreç. Baz etkisi ortadan kalktığında büyüme düşecektir Öyle ki ikinci çeyrek büyümesi çok büyük bir ihtimalle negatif olacaktır” dedi.
 
TÜKETİM YÖNLÜ BÜYÜME 
 
Büyümeye etki eden bir diğer faktörün de devlet harcamaları olduğunu söyleyen Durmuş, nihai tüketim harcamalarında devlet payının arttığını böylelikle kamu harcamalarının da yükseldiğini kaydetti. Kamu tüketim harcamalarının yüzde 6 oranında artması ve hane halkı tüketim harcamalarının ise yüzde 5 seviyesinde kalmasına işaret eden Durmuş, “Yani tüketim yönlü ekonomi büyümeyi yapmaya çalışmışlar. Burada devlet öncülüğü yapmıştır. Bu da bütçe açıklarına yansımaktadır. Öyle ki bütçe bu dört ay içinde ciddi açık verdi, özellikle Mart ayında bütçe açığı rekor seviyelere ulaştı.  Bu da devlet bu büyüme ile ilgili üzerine düşeni yapmaya çalışmış gibi gözüküyor. Baktığımızda sabit sermaye yatırımlarında yüzde 1,4’lük bir azalma var. Bu da yatırım harcamalarının düştüğünü gösteriyor. Haliyle bu veri istihdamın azalacağı, işsizliğin artacağı, yeni üretimin olmayacağı anlamına geliyor. O nedenle tüketimle büyütmeye çalışmışlar. Bu tüketimin önemli biçim de kamu tüketimi biçimindedir” değerlendirmesinde bulundu.
 
BÜYÜMEDE İTHALATIN ETKİSİ
 
Durmuş, “Dış ticarete baktığımızda ise ithalatın etkisinin büyümedeki rolünü çok açık görüyoruz.  Yüzde 22 oranında çok belirgin bir artış var. İhracat ise yüzde 1 oranında düşmüş. Yani ekonomiyi büyüten diğer bir faktör ithalat olmuş. İhracatın katkısı olmadığı gibi; ithalatı sürdürmüşler. Bu da kötüye işarettir. Aynı zamanda dış ticaret açığı ile cari açığın artması demektir.  Daha fazla tüketim yaptırılmış, daha fazla ithalat yaptırılmış ve yatırımlar azalmış. Bunun sonucunda üretim düşecek, işsizlik artacak ve hayat daha pahalı hale gelecektir” şeklinde konuştu.
 
GERÇEK BÜYÜME NEDİR?
 
Büyümenin nitelikli ve istihdam yaratan büyüme olması gerektiğini savunan Durmuş, tüketimin artırılmasına dayalı bir büyüme stratejisinin yanlışlığına işaret etti. Durmuş, şöyle devam etti: “Biz çılgın büyümeyi savunmuyoruz. Büyümemiz bir kere nitelikli, kalıcı ve iyi ücretli bir istihdam yaratan bir büyüme olmalı. Böyle bir büyüme ekoloji ile uyumlu olmalı, doğayı tahrip etmemeli. Doğayı sömüren bir büyüme stratejisi olmamalı. Emekçi dostu, insandan yana olmalı. Büyüme ile toplumdaki hali hazırda ezilen ötekileştirilen kesimler, cinsler, kimlikler, halklar da refahtan adilce paylarını alabilmeliler. Büyüme sadece belli bir zümreye hizmet etmemeli. Sağlıklı büyüme refahın toplumun tümü tarafından eşit ve adil paylaşılmasıdır. Her ne pahasına olursa olsun üretimini artırılması, tüketimin artırılması doğru bir yöntem değil. Toplum yararına olan mal ve hizmetler üretilmeli, diğerlerinden vazgeçilmelidir. Aksi durumda doğayı yok edip, emeği çok fazla kullanıyorsunuz, eşitsizlikleri daha da artırıyorsunuz. Özellikle kadın emeği, mevsimlik tarım işçileri büyümenin kurbanı oluyorlar. Özetle bu büyüme sahte büyümedir ve olsa olsa sermayenin, karın büyümesi olabilir. Bu da gerçek bir ekonomik büyüme anlamına gelmez.”
 
MA / Selman Güzelyüz

Diğer başlıklar

05/07/2020
23:37 TEM'de yolcu otobüsü devrildi
21:54 7 kentteki vaka sayısında endişelendiren artış
21:40 Serinlemek isterken hayatlarından oldular
20:38 Kayıp kızı için yaktığı ağıt yürekleri dağladı
19:59 Kadınlar şiddete karşı ‘Harekete Geçiyoruz’ kampanyası başlattı
19:36 Suruç'ta katledilenler Güvenpark'ta anılacak
19:24 Komisyon'da cübbe, iğne, iplik ve düğme gerginliği
18:48 Hükümete seslendiler: Tecrit hukuksuzluğuna son verin
18:03 Çavuşoğlu: AB'nin seyahat kararı siyasi
17:59 Hayatını kaybedenlerin sayısı 6'ya yükseldi
16:09 Başkale’de bir sel daha
16:08 'Başbağlar Katliamı aydınlatılmalı'
16:05 Dengbêj Seyîtxanê Boyaxcî son yolculuğuna uğurlandı
15:48 Başkanlardan Adalet Komisyonu’ndaki vekillere ‘cübbeli’ paket
15:31 Özerk Yönetim’den ‘kapıları kapatma’ kararı
14:45 26 yıl önce öldürülen İkram Mihyaz anıldı
14:33 DEDAŞ’ın kesintileri nedeniyle susuz kalan hayvanlar öldü
13:32 ‘Diyarbakır’ın Bülbülü’ yaşamını yitirdi
13:05 'İstanbul Sözleşmesi'ne sahip çıkacağız'
12:46 Vali Kaldırım’a göre ‘denetim eksikliği’ yok
11:37 Elektrik akımına kapılan 2 işçi yaşamını yitirdi
11:21 Urfa Barosu Başkanı: Teklif çekilene kadar mücadele edeceğiz
11:09 HDK: Başbağlar Katliamı üzerindeki ‘sis perdesini’ kaldırın
11:01 Avukat Arın: Sözleşmenin geri çekilmesi şiddetti arttırır
10:53 Dûpişk Tepesi'nde şiddetli çatışma
10:11 Şırnaklılara korona çağrısı: Kendi tedbirlerinizi alın
09:26 'Patronlar istedi diye karantina kaldırıldı'
09:25 'Kıdem tazminatının ortadan kalkmasıyla ilk kadınlar işsiz kalacak'
09:24 Vaka artışı yaşanan Batman'da su sorunu
09:24 Büyükada Davası'nda ceza alan Kurşun: Mahkeme rezilliği itiraf etti
09:20 İşçiler: Kıdem tazminatının kaldırılması ölüm fermanıdır
09:19 Dolmuş sahipleri AKP’li belediye önünde eylemde
09:16 Cuzdan: Libya'da Türkiye için günün sonu
09:14 Prof. Haluk Savaş’ın eşi: İktidar kadar destekyenler ve sessiz kalanlar da sorumlu
09:12 Düzgün Baba’daki yazılamaya tepki
09:09 ‘Örgüt üyesi’ yapılan çocuğun ölümü ‘hukuka uygun’ görüldü
09:07 Cudi'de aylardır süren ağaç kıyımı
09:05 26 yıldır babalarının kemiklerini arıyorlar
09:03 Öztürk: DTK’ye yönelim Türkiye halklarının geleceğine saldırıdır
09:02 Takipsizlik verilen işkence olayı itirazla durduruldu
09:00 04 TEMMUZ 2020 GÜNDEMİ
00:13 Çoklu baro teklifinin 12 maddesi komisyonda kabul edildi
04/07/2020
21:43 Anonymous’tan siyasi tutuklulara özgürlük mesajı
21:29 Bildiri dağıtmak isteyen gençler engellendi
21:00 Koronadan ölenlerin sayısı 5 bin 206’ya yükseldi
19:58 ‘Pandemi, rant, deprem üçgeninde nefes alamıyoruz’ forumu
18:27 Muhalefetten 'çoklu baro' uyarısı: Türkiye'nin başına ileride çok iş açar
18:19 İzmir Barosu’ndan çoklu baro tepkisi
18:16 Suriye Özgür Kadın Vakfı: Tıbbi malzeme sıkıntısı yaşıyoruz
18:11 Kadınların ‘mor konvoy’ eylemi engellendi
18:06 Mardin’de gözaltına alınan Kuaç serbest bırakıldı
18:01 Eğitim Sen Kadın Meclisi’nden istismara videolu tepki
17:50 ‘Fırat Cemreleri Birinci Çocuk Festivali’ Rakka’da başladı
17:39 Hukuk örgütleri: Düzenleme, halkın hak arama özgürlüğünü hedef alıyor
17:32 Baro başkanlarından çağrı: Meclis Adalet Komisyonu Başkanı gelsin bizi dinlesin
17:23 Hasta tutuklu Erdinç Tülay yaşamını yitirdi
17:15 Çiftçilerin DEDAŞ protestosu engellendi
17:08 Van Gölü'nde batan tekne: Ölü sayısı 10'a yükseldi
16:38 8 Mart'a katılmak suç delili sayıldı
16:26 Köpekli işkence edilen Çetin’in gözaltı süresi 3’üncü kez uzatıldı
16:15 Kürtçe döviz taşıyan avukatları hedef aldığı tweetini tepkiler üzerine sildi
15:51 Fabrika patlamasında 3 kişiye gözaltı kararı
15:12 İzmir’de Kolektif Hayal Gücü ve Müzik Buluşmaları başlıyor
15:04 Maden ocağında iş makinesi devrildi: 1 işçi can verdi
14:54 Hasta tutuklu Güler serbest bırakılsın
14:54 Ev-Eksen sendika hakkını hazandı
14:46 ‘Nurullah Bülbül acil tedavi edilmelidir’
14:28 Silvan’daki kavgada yaralananlardan 1’i yaşamını yitirdi
14:10 ‘Kovid-19’a yakalanan kanser hastası Yıldırım serbest bırakılsın’
14:08 Van F Tipi Cezaevi’ndeki tutuklular hak ihlalleri paylaştı
13:58 BM Röportörleri Abdollahpour’un infaz edilmesini kınadı
13:23 Kemalpaşa’da ‘Kent Bostanı’ kuruldu
13:15 Kuyumcu dolandırıcılığında ortaklardan biri daha yakalandı
13:10 Alkol ve tütün ürünlerinden alınan vergiler arttı
13:01 Cumartesi Anneleri Vedat Aydın’ın faillerini sordu
12:58 Baro başkanları Meclis önünde
12:30 ‘Vedat Aydın cinayetinin müsebbibi devlettir’
12:30 HDP patlamayı Meclis’e taşıdı: Nasıl izin veriyorsunuz?
11:49 Demirtaş'tan kendisini takip ettiği için işten atılan gence mesaj
11:24 Evrensel'e bir ilan kesme cezası daha
11:03 Havai fişek fabrikasında enkaz kaldırılıyor: 3 kişiye ulaşılmadı
09:05 Ağır hasta tutuklu Aktaş'ın avukatı: Ölüme terk edildi
09:05 Taşınmazların devrini iptal eden meclis üyelerine soruşturma
09:04 Bahar Kültür Merkezi 20 dalda yaz kursları başlattı
09:04 SES’ten salgın uyarısı: Kışın zorlu bir süreç yaşanabilir
09:03 Düğün salonu müzisyenleri işsizliğe çare istiyor
09:03 Açlık grevinde olan tutuklu Bulut’un annesi: Tek talepleri su
09:02 Polisin tehdit ve baskısına takipsizlik
09:02 Yüksel Genç: Mühür, Kürt sorununun çözümüne vurulmuştur
09:01 Koronayı atlatanlar yaşadıklarını anlattı
09:00 04 TEMMUZ 2020 GÜNDEMİ
08:54 Savunma Nöbeti'ni sonlandıran barolardan 'mücadeleye devam' mesajı
00:05 Davutoğlu: AKP ile aramızda radikal bir ayrım var
03/07/2020
23:31 Muğla Barosu avukatlarından 'çoklu baro' tepkisi
22:50 CHP'li Tanal'dan Cizre Devlet Hastanesi tepkisi
22:30 Tarım işçilerini taşıyan minibüste kaza: 11 yaralı
22:21 Kovid-19'lu yurttaş Şırnak yolunda yaşamını yitirdi
22:17 Muhalefet Adalet Komisyonu’ndan seslendi: Teklifi geri çekin
21:46 Gazeteci Sibel Hürtaş serbest bırakıldı
21:16 Avukatların protestosu halay ve zılgıtlar eşliğinde sürüyor