'Geçmiş olsun, 3. havalimanı battı!' diye yazdı

img
HABER MERKEZİ  -  Gazeteci Bahadır Özgür, yapılan ihaleyi alan 5 şirkete devlet tarafından kredi verilip, Hazine garantileri sağlanan, yine ilk 13 yıl için 6.3 milyar Euro yolcu garantisi verilen 3 Havalimanı’nın, kur artışıyla katlanan 6 milyar Euro’luk kredi faizinin dahi ödenemeyecek duruma gelinmesi nedeniyle şimdiden battığını yazdı.
 
İnşaatı aşamasında 52 işçinin hayatını kaybettiği, yüzlercesinin yaralandığı 3. Havalimanı’na dair bir yazı kaleme alan Gazeteduvar'dan Bahadır Özgür, yüzde 20’şer payla 5 şirket tarafından yapılan havalimanına ilişkin alınan alınan borç toplamının 6 milyar Euro’yu bulduğu belirtti. Ekonomide istikrar yakalansa dahi havalimanının 2043’e kadar tek kuruş kâr edemeyeceğini belirten Özgür, bu yüzden söz konusu borcun şirketlerin hisselerini devretmee başlaması ile devlete kalacağını kaydetti.
 
Gazeteduvar'dan Bahadır Özgür'ün “Geçmiş olsun, 3. havalimanı battı!” yazısı şöyle:
 
“Hiç uzatmadan söyleyelim. 3. havalimanı henüz tam faaliyete geçmeden battı. Milyarlarca Euro’luk faturası da vatandaşa kaldı. Köprüde, havalimanında oy pusulası geçmediğine göre, her kuruşunu ‘mega projelerin’ üzerinde erik dalı oynayanlarla oynamayanlar beraberce ödeyecekler. Geçmiş olsun…
 
Gelin madde madde bunun nasıl gerçekleştiğine bakalım şimdi.
 
* Malum, havalimanını yapan ve 25 yıl işletecek İGA’nın yüzde 20’şer payla 5 ortağı vardı: Kolin, Limak, Kalyon, Cengiz, MNG. İhaleyi 3 Mayıs 2013’te KDV hariç 22 milyar 150 milyon Euro’ya aldılar. İktidar da şirketlere ağır Hazine garantileri sağladı. Neydi bunlar? Onları da kısaca hatırlayalım.
 
* İlk 13 yıl için 6.3 milyar Euro yolcu garantisi verildi. Garanti tutarı yolcu başına dış hatta 20 Euro, dış hattan gelip dış hata gidenlerde 5 Euro ve iç hattan gelip dış hata gidenler için de 3 Euro üzerinden hesaplanacak. Devletin verdiği yolcu garantisi ilk etapta 90 milyon kişi. Miktar tutturulamadığında üzerini devlet ödeyecek.
* Kağıt üzerinde şahane anlaşma. Ne var ki, şirketlerin söz konusu işi kendi kaynaklarından tamamlaması imkansızdı. Dolayısıyla yine Hazine devreye girdi. Ve 3.4 milyar Euro’su Ziraat, Halkbank ve Vakıfbank’tan, 500 milyon Euro’su Denizbank’tan, 300’er milyon Euro’su da Garanti ve Finansbank’tan olmak üzere toplam 4.5 milyar Euro borç alındı. 16 yıl vadeli, dört yılı ana para ödemesiz. Kredi şartları da harika. Gel gelelim cebinden tek kuruş harcamamaya yeminli beş şirket, geçen yılın mayıs ayında yine Hazine garantisi altında 1.4 milyar Euro daha kredi çekti. Borç toplamı 6 milyar Euro’yu buldu. Havalimanının ilk fazı zar zor bu krediyle bitirildi.
 
İşte asıl hikaye de bundan sonra başlıyor…
 
* Kolin, 9 Ocak 2019 günü elindeki yüzde 20 hisseyi Kalyon’a devrettiğini açıkladı. Kalyon’un payı yüzde 40’a yükseldi. Geçen hafta iki şirketin daha havalimanı ortaklığından çekileceğine dair bir haber kulislere düştü. Henüz tam faaliyete geçmemiş ve kağıt üzerinde olağanüstü kârlı görünen havalimanından bu ‘acil kaçışlar’ açıkçası şüphe uyandırıyor.
 
İşin perde arkasını biraz kurcalayalım.
 
* 10 Ocak 2019 günü havacılık konusunda uzman gazetecilerden sayılan Habertürk yazarı Güntay Şimşek’in bir analizi yayınlandı. Gündemin yoğunluğunda çoğu kimsenin gözünden kaçan bu analiz, 3. havalimanında dönen oyunlara dair ilginç ipuçları veriyordu.
 
* Öncelikle şirketlerin kur artışıyla katlanan 6 milyar Euro’luk kredinin faizini dahi ödeyemeyecek durumda oldukları görülüyor. Nitekim Kalyon’un hisse devrinde tutar açıklanmadı. Devrin onun payına düşen 1.5 milyar Euro’luk borcun karşılığı gerçekleştirildiği belirtiliyor. Kısaca Kolin, inşaatı tamamladığı için devletten alacağı yüklü miktardaki hak edişi tahsil ettikten sonra borcunu devredip çıktı.
 
* Geriye kalan şirketlerden Kalyon yüzde 40 hissesi ile ortaklıkta işletme yükünü taşıyan firma. Onun çıkması söz konusu değil. Cengiz ise ihalede teknik kriteri üstlenen pilot şirketti ve onun da üç yıl boyunca çıkması yasaktı. Süre bu yıl doldu. Limak ve MNG ise inşaat işinde. Her zaman çıkabilirler. Özetle üç şirketin çıkmasının önünde yasal engel yok artık. Peki bu nasıl olacak? O kadar borcu Kalyon tek başına mı üstlenecek?
* Önce bir hatırlatma daha yapalım. 15 Kasım 2017’de THY, “THY Havaalanı Gayrimenkul Yatırım ve İşletme Anonim” adı altında yeni bir şirket kurdu. Bu şirket anında tek yetkilinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olduğu Varlık Fonu’na devredildi. THY’nin yüzde 49,12’lik bölümü de zaten Varlık Fonu bünyesine 3 Şubat 2017 günü alınmıştı.
 
* Şimşek’in kulisinde 3. havalimanının yüzde 70’ini kullanacak olan THY’nin havalimanı işletmesine yüzde 20 ortak olmasının düşünüldüğü aktarılıyordu. Kolin’in çekilmesinin ardından ise THY’nin yüzde 40 hisse almasının planlandığı ileri sürülüyor. Bunun anlamı, kalan şirketlerin hisselerinin bir kısmını THY’nin alması. Havalimanı işletmesinin yüzde 60’ının Kalyon’a, yüzde 40’ının da THY’ye geçmesi planlanıyor. Hisse devirleri borç devirlerini de kapsadığı için, THY 6 milyar Euro’luk kredinin bir kısmını üstlenmiş olacak. Ancak gerçekte tüm borç Hazine garantisinde olmasından dolayı tamamı kamuya kalacak zaten. Bu arada inşaatın bitmesi için gerekli 4.5 milyar Euro’luk yeni yatırımı da THY üstlenecek.
 
Yol haritası bu. Uygulanması için sadece müsait zaman ve zemin bekleniyor…
 
HAVALİMANININ ZARAR EDECEĞİNİ BİLİYORLARDI
 
Birkaç ay sonra iktidar, “Tek kuruş harcamadan milyarlık havalimanını şirketlere yaptırıp kamuya kazandırdık” derse şaşırtıcı olmaz. Zira 3. havalimanı, beş şirket ve onlarca taşeronu zengin etmenin yanında etrafındaki arazilerle birlikte yeni bir rant alanı yaratmanın ötesinde amacı olmayan bir projeydi. Bırakın 25 yılı 2071’e kadar dahi kim işletirse işletsin asla kâr edilemeyeceği, sürekli kamudan para aktarılmak zorunda kalınacağı başından belliydi. Nasıl mı?
 
BETAM Direktörü Prof. Seyfettin Gürsel ve araştırmacı Tuba Toru Delibaşı’nın dünyada benzer projeler için yapılan simülasyonları esas alan ve ihaleden bir ay sonra 28 Haziran 2013 günü yayınlanan araştırması, havalimanının kâr etmesinin imkansızlığını ortaya koyuyordu. 
Resmi plana göre, havalimanı ilk as¸amada 90 milyon, ikinci as¸amada 120 milyon ve u¨c¸u¨ncu¨ as¸amada 150 milyon kapasiteye ulas¸acak. BETAM’ın çalışmasında nüfus artış hızı, bilet fiyatları ve ekonominin büyüme performansı dikkate alınarak iki farklı senaryo oluşturuldu. Senaryo 1’de bu¨yu¨me 2013- 2019 do¨nemi ic¸in yu¨zde 5, 2020-2030 do¨neminde yu¨zde 4 ve 2031-2043 do¨neminde de yu¨zde 2 kabul edildigˆinde; yolcu sayısı 2019’da 80 milyon, 2020’lerin ikinci yarasında 120 milyon, 2030’larda ise 150 milyon olarak tahmin ediliyor. Buna kars¸ılık, bu¨yu¨me hızlarının aynı do¨nemlerde yu¨zde 4, yu¨zde 3 ve yu¨zde 1.5 kabul edildigˆi Senaryo 2’de; 90 milyon yolcuya 2020’lerin ikinci yarısında, 120 milyon yolcuya ise 2050’lere dogˆru ancak ulaşılabiliyor.
 
Gelir-gider analizine bakıldığında her iki senaryoda da havalimanının 2019-2030 do¨neminde, yani kredi borcunun ödeneceği süreçte sürekli zarar edecegˆi ortaya çıkıyor. Senaryo 1’de tahmini zarar 5.7 milyar Euro, Senaryo 2’de ise 7.7 milyar Euro’yu buluyor. İyimser senaryoda bile ancak 2030’dan sonra ka^r etmeye bas¸layan havalimanı zararı 2043’ün sonunda kapatabiliyor. Buna kars¸ılık Senaryo 2’de birikimli zarar o yıla kadar da kapatılamıyor ve toplamda 4.8 milyar Euro net zarar ediliyor.
 
Bu ne demek? Havalimanını kim işletirse işletsin, ekonomide bir istikrar yakalansa dahi 2043’e kadar tek kuruş kâr olmayacak demek. Kâr edilmesi için ne lazım biliyor musunuz? 25 yıl içinde havalimanının olağan gelirleri dışında, 10 milyar Euro’nun üzerinde ekstra gelir bulunması. Nereden? Ya dünyanın en pahalı yolcu taşımacılığını yapmanız lazım ya da işletecek şirketlere bu parayı çıkarabilecekleri yeni rant alanları açmanız.
 
Her iki senaryo da şu sıralar ağırlaşan ekonomik krizi öngörmüyordu. Dolayısıyla 2019’da ekonominin küçüleceği düşünüldüğünde zararın katlanacağını, bırakın 2043’ü, 2071’de bile kâr etmenin mümkün olmadığını söylemek abartı sayılmaz.
 
Peki niye yaptılar? Bunu şirketler, iktidar bilmiyor muydu? Elbette biliyordu. Yanıtın bir kısmı şu hesapta gizli.
 
Yeni havalimanı ic¸in ayrılan alan 7400 hektar. 45 milyon yolcu kapasiteli Atatu¨rk Havalimanı’nın alanı 1178 hektardır. Geçen yıl 100 milyon yolcunun uçtuğu ve dünyanın en yoğun havalimanlarından Atlanta’nın kurulduğu alan da 1625 hektar. Velev ki, 3. havalimanı 150 milyon yolcuyu bulsun, gerekli alan fazla fazla 3500 hektar hesaplanıyor. Kalan 3900 hektar ne olacak? Ya çevresindeki binlerce hektar? O arazilerin ortakları kimler?
 
AKP ve inşaat bir araya geldiğinde nasıl bir tehlike oluşuyor, varın siz hesap edin…”
 

Diğer başlıklar

14:37 Gebze'de aileler yerlerde sürüklenerek gözaltına alındı
14:27 Kılıçdaroğlu'na asker cenazesinde saldırı
14:14 Sri Lanka'da çok sayıda saldırı: En az 138 kişi hayatını kaybetti
14:06 'Hani annelerin yüreği yanmayacaktı?'
14:05 Somalı Aileler: Peşlerini bırakmayacağız
13:37 Soma avukatları: Kararı Yargıtay’a taşıyacağız
13:36 Van'daki açlık grevi dördüncü grupla sürüyor
13:00 Gazeteci Eren ve Boltan’dan Mızraklı’ya ziyaret
12:56 Bahçeli: İstanbul seçimlerinin tekrarı beka meselesidir
12:54 DTSO’dan D.Ü.’nün firmalara ödeme yapmamasına karşı suç duyurusu
12:18 TJA'dan annelere yönelik polis şiddetine tepki
11:54 Karsu: Bizi öldürecek olan açlık değil, sessizliktir
11:51 Temelli: Bu yaptığınız suçtur, rezilliktir
11:20 HDK Sağlık Meclisi: Toplumsal barış için tecride son verin
10:51 Gebze'deki müdahaleye tepki: 1990’ları aratan bir dönemden geçiyoruz
10:48 DİSKİ'ye usulsüz atanan genel müdür görevden alındı
10:45 ‘Bedeli ne olursa olsun açlık grevi sürecek’
10:19 52 günde 14 kilo kaybetti
10:04 Cizre kayyumunun borçları ve devrettiği taşınmazların listesi binaya asıldı
09:25 Kızıltepe’de polisin yerde sürüklediği anne: Şiddetin artması sessizlikten
09:24 Hukuk mezunlarına 'Devlet Yeterlilik Sınavı' geliyor
09:21 Leyla Güven'in eylemi 165'inci gününde
09:20 Kürt basını 121 yaşında
09:19 İHD'den Şırnak Cezaevi raporu: Bağırsak kanaması ve gözlerde kararmalar başladı
09:18 Açlık grevindeki Kınay: Direnişimize ses verin
09:18 2 çocuğu açlık grevindeki anne: Yerin hazır
09:16 Prof. Fincancı'dan açlık grevi eylemcilerine önemli uyarılar
09:13 'YSK AKP'nin baskısıyla kendi kararını çiğnedi'
09:12 Erdoğan’a seslendiler: Vicdanlı olun!
09:11 ‘Mücadele edilirse Hasankeyf kurtulur’
09:09 Kömür Beldesi zeytin ve bostancılık ile kalkınacak
09:08 'Tecride son verilmezse ailece açlık grevine başlarız'
09:07 Bedeni evde ruhu cezaevinde: Telefon çaldığında yüreğim ağzıma geliyor
09:05 'Çocuklarımız gözlerimizin önünde mum gibi eriyor'
09:03 PSVK’de yapılan değişiklikten sonra 393 kişi polislerce öldürüldü
09:01 21 NİSAN 2019 GÜNDEMİ
08:35 Van'da deprem
20/04/2019
21:58 İzmir Uluslararası Mülteci Film Festivali sona erdi
21:33 Çerkezoğlu: En derin krizin sonuçlarını yakıcı biçimde yaşıyoruz
21:10 AKP’den İstanbul seçimlerinin iptali için ek dilekçe
21:03 Çocuk dostu kentlerin inşası konuşuldu
20:06 İzmir’de kadın cinayeti
19:39 Vali Yardımcısı HDP’lilere ‘Gerekeni yapacağız’ dedi
19:16 'Onları bu sessizlik öldürür' diyerek açık grevlerine dikkat çektiler
19:05 ATO Başkanı Bulut: Cezaevleri bağımsız sağlık heyetlerine açılmalı
17:52 1 Mayıs’a davet bildirileri dağıttılar
17:46 Raydan çıkan yük treni devrildi
16:59 Keskin: Yalan bir tarihle büyütüldük
16:53 Polis müdahalesinde alçıdaki bacağı yeniden kırıldı
16:53 Diyarbakır’da dolu yağdı