'Geçmiş olsun, 3. havalimanı battı!' diye yazdı

img
HABER MERKEZİ  -  Gazeteci Bahadır Özgür, yapılan ihaleyi alan 5 şirkete devlet tarafından kredi verilip, Hazine garantileri sağlanan, yine ilk 13 yıl için 6.3 milyar Euro yolcu garantisi verilen 3 Havalimanı’nın, kur artışıyla katlanan 6 milyar Euro’luk kredi faizinin dahi ödenemeyecek duruma gelinmesi nedeniyle şimdiden battığını yazdı.
 
İnşaatı aşamasında 52 işçinin hayatını kaybettiği, yüzlercesinin yaralandığı 3. Havalimanı’na dair bir yazı kaleme alan Gazeteduvar'dan Bahadır Özgür, yüzde 20’şer payla 5 şirket tarafından yapılan havalimanına ilişkin alınan alınan borç toplamının 6 milyar Euro’yu bulduğu belirtti. Ekonomide istikrar yakalansa dahi havalimanının 2043’e kadar tek kuruş kâr edemeyeceğini belirten Özgür, bu yüzden söz konusu borcun şirketlerin hisselerini devretmee başlaması ile devlete kalacağını kaydetti.
 
Gazeteduvar'dan Bahadır Özgür'ün “Geçmiş olsun, 3. havalimanı battı!” yazısı şöyle:
 
“Hiç uzatmadan söyleyelim. 3. havalimanı henüz tam faaliyete geçmeden battı. Milyarlarca Euro’luk faturası da vatandaşa kaldı. Köprüde, havalimanında oy pusulası geçmediğine göre, her kuruşunu ‘mega projelerin’ üzerinde erik dalı oynayanlarla oynamayanlar beraberce ödeyecekler. Geçmiş olsun…
 
Gelin madde madde bunun nasıl gerçekleştiğine bakalım şimdi.
 
* Malum, havalimanını yapan ve 25 yıl işletecek İGA’nın yüzde 20’şer payla 5 ortağı vardı: Kolin, Limak, Kalyon, Cengiz, MNG. İhaleyi 3 Mayıs 2013’te KDV hariç 22 milyar 150 milyon Euro’ya aldılar. İktidar da şirketlere ağır Hazine garantileri sağladı. Neydi bunlar? Onları da kısaca hatırlayalım.
 
* İlk 13 yıl için 6.3 milyar Euro yolcu garantisi verildi. Garanti tutarı yolcu başına dış hatta 20 Euro, dış hattan gelip dış hata gidenlerde 5 Euro ve iç hattan gelip dış hata gidenler için de 3 Euro üzerinden hesaplanacak. Devletin verdiği yolcu garantisi ilk etapta 90 milyon kişi. Miktar tutturulamadığında üzerini devlet ödeyecek.
* Kağıt üzerinde şahane anlaşma. Ne var ki, şirketlerin söz konusu işi kendi kaynaklarından tamamlaması imkansızdı. Dolayısıyla yine Hazine devreye girdi. Ve 3.4 milyar Euro’su Ziraat, Halkbank ve Vakıfbank’tan, 500 milyon Euro’su Denizbank’tan, 300’er milyon Euro’su da Garanti ve Finansbank’tan olmak üzere toplam 4.5 milyar Euro borç alındı. 16 yıl vadeli, dört yılı ana para ödemesiz. Kredi şartları da harika. Gel gelelim cebinden tek kuruş harcamamaya yeminli beş şirket, geçen yılın mayıs ayında yine Hazine garantisi altında 1.4 milyar Euro daha kredi çekti. Borç toplamı 6 milyar Euro’yu buldu. Havalimanının ilk fazı zar zor bu krediyle bitirildi.
 
İşte asıl hikaye de bundan sonra başlıyor…
 
* Kolin, 9 Ocak 2019 günü elindeki yüzde 20 hisseyi Kalyon’a devrettiğini açıkladı. Kalyon’un payı yüzde 40’a yükseldi. Geçen hafta iki şirketin daha havalimanı ortaklığından çekileceğine dair bir haber kulislere düştü. Henüz tam faaliyete geçmemiş ve kağıt üzerinde olağanüstü kârlı görünen havalimanından bu ‘acil kaçışlar’ açıkçası şüphe uyandırıyor.
 
İşin perde arkasını biraz kurcalayalım.
 
* 10 Ocak 2019 günü havacılık konusunda uzman gazetecilerden sayılan Habertürk yazarı Güntay Şimşek’in bir analizi yayınlandı. Gündemin yoğunluğunda çoğu kimsenin gözünden kaçan bu analiz, 3. havalimanında dönen oyunlara dair ilginç ipuçları veriyordu.
 
* Öncelikle şirketlerin kur artışıyla katlanan 6 milyar Euro’luk kredinin faizini dahi ödeyemeyecek durumda oldukları görülüyor. Nitekim Kalyon’un hisse devrinde tutar açıklanmadı. Devrin onun payına düşen 1.5 milyar Euro’luk borcun karşılığı gerçekleştirildiği belirtiliyor. Kısaca Kolin, inşaatı tamamladığı için devletten alacağı yüklü miktardaki hak edişi tahsil ettikten sonra borcunu devredip çıktı.
 
* Geriye kalan şirketlerden Kalyon yüzde 40 hissesi ile ortaklıkta işletme yükünü taşıyan firma. Onun çıkması söz konusu değil. Cengiz ise ihalede teknik kriteri üstlenen pilot şirketti ve onun da üç yıl boyunca çıkması yasaktı. Süre bu yıl doldu. Limak ve MNG ise inşaat işinde. Her zaman çıkabilirler. Özetle üç şirketin çıkmasının önünde yasal engel yok artık. Peki bu nasıl olacak? O kadar borcu Kalyon tek başına mı üstlenecek?
* Önce bir hatırlatma daha yapalım. 15 Kasım 2017’de THY, “THY Havaalanı Gayrimenkul Yatırım ve İşletme Anonim” adı altında yeni bir şirket kurdu. Bu şirket anında tek yetkilinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olduğu Varlık Fonu’na devredildi. THY’nin yüzde 49,12’lik bölümü de zaten Varlık Fonu bünyesine 3 Şubat 2017 günü alınmıştı.
 
* Şimşek’in kulisinde 3. havalimanının yüzde 70’ini kullanacak olan THY’nin havalimanı işletmesine yüzde 20 ortak olmasının düşünüldüğü aktarılıyordu. Kolin’in çekilmesinin ardından ise THY’nin yüzde 40 hisse almasının planlandığı ileri sürülüyor. Bunun anlamı, kalan şirketlerin hisselerinin bir kısmını THY’nin alması. Havalimanı işletmesinin yüzde 60’ının Kalyon’a, yüzde 40’ının da THY’ye geçmesi planlanıyor. Hisse devirleri borç devirlerini de kapsadığı için, THY 6 milyar Euro’luk kredinin bir kısmını üstlenmiş olacak. Ancak gerçekte tüm borç Hazine garantisinde olmasından dolayı tamamı kamuya kalacak zaten. Bu arada inşaatın bitmesi için gerekli 4.5 milyar Euro’luk yeni yatırımı da THY üstlenecek.
 
Yol haritası bu. Uygulanması için sadece müsait zaman ve zemin bekleniyor…
 
HAVALİMANININ ZARAR EDECEĞİNİ BİLİYORLARDI
 
Birkaç ay sonra iktidar, “Tek kuruş harcamadan milyarlık havalimanını şirketlere yaptırıp kamuya kazandırdık” derse şaşırtıcı olmaz. Zira 3. havalimanı, beş şirket ve onlarca taşeronu zengin etmenin yanında etrafındaki arazilerle birlikte yeni bir rant alanı yaratmanın ötesinde amacı olmayan bir projeydi. Bırakın 25 yılı 2071’e kadar dahi kim işletirse işletsin asla kâr edilemeyeceği, sürekli kamudan para aktarılmak zorunda kalınacağı başından belliydi. Nasıl mı?
 
BETAM Direktörü Prof. Seyfettin Gürsel ve araştırmacı Tuba Toru Delibaşı’nın dünyada benzer projeler için yapılan simülasyonları esas alan ve ihaleden bir ay sonra 28 Haziran 2013 günü yayınlanan araştırması, havalimanının kâr etmesinin imkansızlığını ortaya koyuyordu. 
Resmi plana göre, havalimanı ilk as¸amada 90 milyon, ikinci as¸amada 120 milyon ve u¨c¸u¨ncu¨ as¸amada 150 milyon kapasiteye ulas¸acak. BETAM’ın çalışmasında nüfus artış hızı, bilet fiyatları ve ekonominin büyüme performansı dikkate alınarak iki farklı senaryo oluşturuldu. Senaryo 1’de bu¨yu¨me 2013- 2019 do¨nemi ic¸in yu¨zde 5, 2020-2030 do¨neminde yu¨zde 4 ve 2031-2043 do¨neminde de yu¨zde 2 kabul edildigˆinde; yolcu sayısı 2019’da 80 milyon, 2020’lerin ikinci yarasında 120 milyon, 2030’larda ise 150 milyon olarak tahmin ediliyor. Buna kars¸ılık, bu¨yu¨me hızlarının aynı do¨nemlerde yu¨zde 4, yu¨zde 3 ve yu¨zde 1.5 kabul edildigˆi Senaryo 2’de; 90 milyon yolcuya 2020’lerin ikinci yarısında, 120 milyon yolcuya ise 2050’lere dogˆru ancak ulaşılabiliyor.
 
Gelir-gider analizine bakıldığında her iki senaryoda da havalimanının 2019-2030 do¨neminde, yani kredi borcunun ödeneceği süreçte sürekli zarar edecegˆi ortaya çıkıyor. Senaryo 1’de tahmini zarar 5.7 milyar Euro, Senaryo 2’de ise 7.7 milyar Euro’yu buluyor. İyimser senaryoda bile ancak 2030’dan sonra ka^r etmeye bas¸layan havalimanı zararı 2043’ün sonunda kapatabiliyor. Buna kars¸ılık Senaryo 2’de birikimli zarar o yıla kadar da kapatılamıyor ve toplamda 4.8 milyar Euro net zarar ediliyor.
 
Bu ne demek? Havalimanını kim işletirse işletsin, ekonomide bir istikrar yakalansa dahi 2043’e kadar tek kuruş kâr olmayacak demek. Kâr edilmesi için ne lazım biliyor musunuz? 25 yıl içinde havalimanının olağan gelirleri dışında, 10 milyar Euro’nun üzerinde ekstra gelir bulunması. Nereden? Ya dünyanın en pahalı yolcu taşımacılığını yapmanız lazım ya da işletecek şirketlere bu parayı çıkarabilecekleri yeni rant alanları açmanız.
 
Her iki senaryo da şu sıralar ağırlaşan ekonomik krizi öngörmüyordu. Dolayısıyla 2019’da ekonominin küçüleceği düşünüldüğünde zararın katlanacağını, bırakın 2043’ü, 2071’de bile kâr etmenin mümkün olmadığını söylemek abartı sayılmaz.
 
Peki niye yaptılar? Bunu şirketler, iktidar bilmiyor muydu? Elbette biliyordu. Yanıtın bir kısmı şu hesapta gizli.
 
Yeni havalimanı ic¸in ayrılan alan 7400 hektar. 45 milyon yolcu kapasiteli Atatu¨rk Havalimanı’nın alanı 1178 hektardır. Geçen yıl 100 milyon yolcunun uçtuğu ve dünyanın en yoğun havalimanlarından Atlanta’nın kurulduğu alan da 1625 hektar. Velev ki, 3. havalimanı 150 milyon yolcuyu bulsun, gerekli alan fazla fazla 3500 hektar hesaplanıyor. Kalan 3900 hektar ne olacak? Ya çevresindeki binlerce hektar? O arazilerin ortakları kimler?
 
AKP ve inşaat bir araya geldiğinde nasıl bir tehlike oluşuyor, varın siz hesap edin…”
 

Diğer başlıklar

11:51 Cezaevi idaresi açlık grevindeki tutukluların ailelerini aradı: Sağlık durumları iyi değil
11:41 Açlık grevini sürdüren Süleyman Benzer tek hücrede tutuluyor
10:34 Tutukluların radyolarına el konuldu
10:24 Tarım işçilerini taşıyan minibüs devrildi: 1 kişi yaşamını yitirdi
10:00 Ajanlık dayatmasına maruz kalanlara hukuki destek
09:48 Dilek feneri uçuran 7 avukat gözaltına alındı
09:34 Artuklu kimsesizler mezarlığında 33 cenaze ailelerine verilmiyor
09:08 ‘Milyonlar sesini çıkarıyorsa yanıt verilmeli’
09:01 Başvuruculardan AİHM’in kararına tepki: Vicdanları yaraladı
09:01 Yüksekovalılar: Bizden oy istemesinler
09:00 Tatvan adayları: Çalışmalarımız denetleyecek komisyonlar kuracağız
09:00 Tümüklü: Mevcut ittifaklar kutuplaştırıyor
Günay: Sandığa odaklı muhalefet kazandırmaz
09:00 Açlık grevindeki kadın tutuklular: Son muhteşem olacak
09:00 23 ŞUBAT 2019 GÜNDEMİ
22/02/2019
22:59 Selma Irmak’tan anadil mesajı: Her gün bir Kürtçe masalla büyüsün çocuklarımız
22:16 HDP Bağlar’da seçim bürosu açtı
20:03 Lîlav, okurlarını yeni yerinde ağırlayacak
19:40 HDP'nin ilçe binasındaki bayrakları yakıldı
19:36 Derik Belediye Eşbaşkanı Erdem tahliye edilmedi
19:29 Diyarbakır'da kaza: 6'sı öğrenci 14 yaralı
19:25 4 Kürt partisi hakkında kapatma davası
18:01 İlçe Seçim Kurulu, HDP'in Batman adayı Sabri Özdemir'in adaylığını reddetti
17:54 Mardin’deki çatışmada yaralanan bir kişi yaşamını yitirdi
17:52 ‘Kim teklik üzerinde evreni anlamaya çalışırsa sonunda inkârcı olur’
17:19 CHP’li Bekaroğlu’na Soylu’ya hakaretten fezleke
17:04 TJA ve HDP 8 Mart startını verdi
16:05 Açlık grevindeki Leyla Güven’i ziyaret ettiler
16:01 Mardin'de çatışma: 4 kişi yaralandı
15:49 HDP ve AKP’nin Meclis başkan adayları başvurusunu yaptı
15:47 Diyarbakır Baro Başkanı: Çocuklarınızla Kürtçe konuşun
15:39 İHD Malatya Şube Başkanı yargılandığı davada tahliye olmadı
15:01 Savcı ÇHD ve HHB'li avukatlara ceza istedi
14:51 Amedspor’a uygulanan taraftar yasağı 3 yıl sonra kalktı
14:47 'Kayyumları sandıklara gömeceğiz'
14:32 ÖHD: İç Anadolu Bölgesi cezaevlerinde sorunlar ağırlaştı
14:18 Ahmet Türk: Kayyumların icraatlarını ilçe ilçe asacağız
13:59 62 cezaevinde 317 tutuklu süresiz dönüşümsüz açlık grevinde
13:52 Ailelerin ve avukatların İmralı başvurusuna ret
12:44 Şiddete maruz kalan Hülya Alişer boşanamadı
12:03 Ankara Katliamı’nın gerekçeli kararında kamu görevlilerinin sorumluluğu yok sayıldı
11:46 İHD Merkezi Kadın Komisyonu: Cinsel saldırının faili polis cezalandırılsın
11:42 Merve Demirel: Kendim ve ailemin can güvenliğinden endişeliyim
11:01 HDP’nin Meclis Başkan adayı Serpil Kemalbay olacak
10:04 295 muvazzaf asker hakkında gözaltı kararı
10:03 Sinemalarda bu hafta
10:02 Karadeniz’den Leyla Güven’e anlamlı 2 hediye
09:56 Kitaplarda KDV’yi sıfıra indirecek teklif yasalaştı
09:37 AKP’nin Meclis Başkanı adayı Mustafa Şentop
09:36 Leyla Güven’in eylemi 107’nci güne girdi
09:22 Suruç ve Ankara katliamlarında yaşamını yitirenlerin mezarlarına saldırı