Kürtsüz kabineyle Milli Şef dönemine dönüldü

img
ANKARA – Özellikle 1980 sonrası her hükümet kabinesinde devlete yakın Kürt vekillere bakanlık verilmesi alışkanlığı Cumhurbaşkanlığı Hükümet sistemi ile sona erdi. Erdoğan kabinesi Kürtsüz bakan oluşumu ile İsmet İnönü kabinelerine döndü. 
 
2002 yılından beri iktidarda olan AKP’nin oluşturduğu bütün kabinelerde bir şekilde AKP’li Kürt vekillere yer verildi. Ancak sistem değişikliği ile birlikte kısa süre önce açıklanan yeni kabinede hiçbir bölge milletvekiline yer verilmedi. Antep Milletvekili seçilen Adalet Bakanı Abdulhamit Gül’ün dışında bölge illerinde herhangi bir isim kabinede yer almadı. Oysa Abdullah Gül ile 2002 yılında başlayan AKP hükümetlerinde de Abdulkadir Aksu (Diyarbakır), Hüseyin Çelik (Van), Mehdi Eker (Diyarbakır), Cevdet Yılmaz (Bingöl), Mehmet Şimşek (Batman) gibi Kürt milletvekilleri bir şekilde kabinelerde yer aldı. 
 
İNÖNÜ KABİNELERİNDE KÜRT YOK 
 
Erdoğan’ın son açıkladığı Kürtsüz kabine İsmet İnönü’nün 1923 yılında başlayan ve 1937 yılına kadar süren 8 hükümet kabinesine benziyor. İnönü kabinelerinde, Bosna Hersek, Selanik, Lazistan bölge nüfuslarına kayıtlı vekiller yer alırken, herhangi bir bölge milletvekili yer almadı. Kürtlere yer verilmeyen İsmet İnönü kabinelerinde, 1935 yılından sonra yapılan seçimlerde Makedonya kökenli Kazım Özalp Van milletvekili seçildi ve 1939 yılına kadar Milli Savunma Bakanı olarak görev yaptı.  
 
ATATÜRK ERZURUM VEKİLLERİNİ KABİNEYE ALDI 
 
Oysa 1921 yılında Mustafa Kemal başkanlığında oluşan ilk İcra Vekilleri Heyetinde Erzurum’dan Celalletin Arif Bey ile Erzurum nüfusuna kayıtlı ancak Tokat’tan vekil seçilen Refet Bey gibi isimler yer alıyordu. 1937-39 yılları arasında Celal Bayar başkanlığında kurulan 9 ve 10’uncu hükümet kabinelerinde Erzincan’dan Safet Arıkan yer aldı. 1939-1942 yılları arasında kurulan Refik Saydam hükümetlerinde ise yine Erzurum vekilli Ahmet Fikri Tüzer kabinede görevlendirildi. Tüzer daha sonra 1942-43 yılları arasında kurulan Şükrü Saraçoğlu kabinesinde de yer aldı. 1946-47 yılları arasında kurulan Recep Peker hükümetinde ilk kez Diyarbakır’dan Cavit Ekin ekonomi bakanı olarak görevlendirildi. 1950-60 yılları arasında Adnan Menderes başkanlığında kurulan 5 kabinede Ağrılı ancak İstanbul’dan milletvekili seçilen Hüseyin Celal Yardımcı, Karslı Nedim Ökmen gibi isimler bakan yapıldı. 
 
İNÖNÜ DARBEDEN SONRA KÜRTLERİ HATIRLADI
 
Askeri müdahale sonrasında kurulan 24’üncü Cemal Gürsel kabinesinde de Diyadin nüfusuna kayıtlı ancak bölge ile bağları kopmuş olan Daniş Koper dışında herhangi bir isim yer almadı. Buna karşılık kabinede Bursa nüfusuna kayıtlı 5 isim yer aldı. 25’inci Gürsel Hükümetinde de Mardinli Kemal Türkoğlu, Hozatlı Ekrem Tüzemen bakanlık görevinde bulundu. İsmet İnönü’nün darbeden sonra 1961-62 yılları arasında kurduğu 26’ncı hükümet kabinesinde ilk kez bölge vekillerinden Kamran Evliyaoğlu Kültür Bakanlığı görevine getirildi. İnönü’nün 27’nci hükümet kabinesinde Diyarbakır Milletvekilleri Yusuf Azizoğlu, Vefik Pirinçioğlu, Van Milletvekili Ferit Melen, İnönü’nün 28’inci hükümet kabinesinde Diyarbakır Vekillerinden Vefik Pirinççioğlu, Ferit Alpiskender (daha sonra Tekirdağ vekilliği yaptı) Malatya Milletvekili Malik Yolaç gibi isimler yer aldı. 
 
29’uncu hükümet kabinesinde Antep Milletvekili Mithat San Ulaştırma Bakanı, Diyarbakır vekili olarak Recai İskenderoğlu İmar ve İskan Bakanı olarak görev yaptı. 
 
60 SONRASI KÜRT BAKANLARDA ARTIŞ
 
Süleyman Demirel’in 1965-71 yılları arasında Başbakanlık yaptığı 30, 31 ve 32’nci hükümetlerden Antep’ten Mehmet Kamil Ocak, Kars’tan Bahri Dağdaş, Bitlis’ten Refet Sezgin gibi isimler bakan olarak görevlendirildi. 33 ve 34’üncü Nihat Erim hükümeti, Ferit Melen yeniden bakan yapıldı. 35’inci Ferit Melen hükümetinde ise bölge illerinden herhangi bir bakan görevlendirilmedi. 36’ncı Ecevit Hükümetinde Mardin’den Fehim Adak, Diyarbakır’dan Selahattin Cizrelioğlu, Malatya’dan Korkut Özal, Kars’tan Orhan Birgit gibi bölge vekilleri Bakan olarak görevlendirildi. 38’inci Sadi Irmak hükümetinde ilk kez Hakkari nüfusuna kayıtlı biri bakan oldu. Van Milletvekili Hakkarili Mehmet Salih Yıldız devlet bakanı oldu. 40’ıncı hükümette Batman Milletvekili Abdulkerim Zilan bakan yapılırken, 41’inci Demirel Hükümetinde Urfa Milletvekili Necmettin Cevheri Adalet Bakanlığı gibi bir göreve getirildi. 42’nci Ecevit hükümeti ile Diyarbakır Milletvekili Hikmet Çetin’in bakanlık dönemi başlamış oldu. Yine Diyarbakır’dan Ali Rıza Septioğlu kabineye girdi. 
 
 
KÜRTLERE BASKI DA KÜRT BAKAN SAYISI DA ARTTI
 
1980 sonrası darbecilerin Bülent Ulusu Başbakanlığında kurduğu 44’üncü Hükümette bile Malatya’dan Turgut Özal, Bitlis’ten Cevdet Menteş gibi isimler kabineye alındı. Daha sonra başlayan Özal hükümetlerinde Mardin’den Necdet Eldem, Malatya’dan Hüsnü Doğan, Bitlis’ten Kamran İnan, Diyarbakır’dan Abdulkadir Aksu gibi isimler kabinede görev aldı. 90’lı yıllardaki 50, 51, 52’nci Tansu Çiller hükümetlerinde Hikmet Çetin, Necmettin Cevheri, Mehmet Gülcegün, Mehmet Kahraman, Azimet Köylüoğlu, Ziya Halis, Salih Sümer, Adnan Ekmen, Mehmet Sevigen, Salim Ensarioğlu gibi çok sayıda bölge milletvekili ve Kürt milletvekili kabinede yer aldı. 
 
KÜRTLER KRİTİK GÖREVLERDE YOK
 
Cumhuriyet tarihi boyunca Ziya Halis, Adnan Ekmen dışında kalan Kürt bakanların tamamı özel olarak belirlendi. Uzun yıllar kabinelerde yer alan Ferit Melen aynı zamanda Cumhuriyet Senatosu ve Kuvayi Milliye üyeliğini yapıyordu. Tamamı devlet politikasına göre hareket etmelerine rağmen, Kürt Bakanlar kritik görevlere getirilmedi. İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma gibi bakanlıklarda Kürt bakanlara yok denecek kadar az görev verildi. Abdulkadir Aksu ve Hikmet Çetin gibi isimler İçişleri Bakanlığı yaptıkları dönemde de Kürtlere yönelik yoğun baskılar uygulandı. 
 
MA / Kenan Kırkaya
 

Diğer başlıklar

13/12/2018
21:31 Adana'da dengbêj programı bu hafta da sürdü
20:58 Kral Kızı Barajı’nın kapaklarından biri daha koptu
19:52 'Bîra mi'têtin' belgesel gösterimi izleyiciyle buluştu
19:24 KESK'li kadınlar: Üyelerimize ajanlaştırma girişimlerinde bulunuyorlar
19:08 Şırnak'ta KESK'in bölge mitingi için çağrı
18:55 Antalya'daki tutuklular: Tecrit kaldırılana kadar mücadele edeceğiz
18:00 Yaralıları ziyaret eden HDP’liler: Çok büyük ihmaller var
17:50 Bîr belgeseline iki ödül birden
17:47 The Times Gazetesi Yalçındağ’ı haftanın avukatı seçti
17:44 HDP’li Kıran'ın darp edilmesi Meclis'e taşındı
17:42 HDP Eş Genel Başkanı Buldan: Leyla Güven'in talebi milyonların talebidir
17:21 Demirtaş’ın tutukluluğuna devam kararı verildi
17:17 Kayyuma 600 milyonun hesabını soran AKP’li başkan görevden alındı
17:13 Erdoğan'ın operasyon açıklaması Kuzey Suriye kentlerinde protesto edildi
17:12 5 Haziran mitingine yönelik bombalı saldırının davası görüldü
17:03 ÖHP'li Barış ve EHB'li Tombul'un duruşması görüldü
16:59 Demirtaş’tan mahkeme heyetine: Husumetimiz netleşmeden savunma yapmayacağım
16:57 Nusaybin Davası'nda SEGBİS'i ret eden tutuklular: Bizi halk yargılayabilir
16:54 DBP PM Üyesi Şaşmaz serbest bırakıldı
16:40 BTS: Var olan sinyalizasyon sökülmüştü; 3 işçi suçlu değil
16:40 Sur’da yaşamını yitirenler anıldı
16:18 Avukat Balsak: Güven dikkat dağınıklığı yaşıyor
16:09 Lice, Kulp ve Silvan’da askeri operasyon sürüyor
15:28 CHP: 2019 bütçesinde sinyalizasyon yatırımları ötelendi
15:24 CHP Diyarbakır’da Bölge Toplantısı düzenleyecek
15:23 HDP, Cizre ve Silopi için Meclis Araştırması istedi
15:22 Kılıçdaroğlu'ndan Erdoğan'a destek
15:14 Sivil ölümler için Meclis araştırması talebi
14:47 Erdoğan’dan tren kazası açıklaması
14:39 Tren kazasıyla ilgili 3 kişi gözaltına alındı
14:17 İşçi servisi kaza yaptı: 25 yaralı
14:11 Bünyan Cezaevi'ndeki açlık grevini üçüncü grup devraldı
13:58 İzmir'de gözaltı operasyonuna ortak tepki
13:54 DİSK: Asgari ücret net 2 bin 800 TL olsun
13:43 Önlü: ‘Av turizmi’ adı altında hayvanların öldürülmesi suçtur’
13:24 Hakkari - Şırnak yolu çığ düşmesi nedeniyle kapandı
13:05 Van'da cezaevi yakınında ve kent merkezinde eylem yasağı
13:05 Buldan ve Temelli’den tren kazası açıklaması: Kaza değil cinayet
12:59 Oğlunu Çorlu tren kazasında yitiren Öz: İn o koltuktan
12:57 Öcalan'ın avukatları 772’nci başvuruyu yaptı
12:56 HDP’li Zümrüt: Açlık grevi değil saldırılar suçtur
12:41 Somalı aileler: Tekrar 301 kişinin ölmesini mi istiyorlar?
12:33 BTS Başkanı Bektaş: Sinyal sistemi olsaydı kaza olmazdı
12:22 Tren kazasında HDP'li Yusuf Yetim de yaşamını yitirdi
12:11 Demirtaş: Yargıçlık görevini siyasi kimliğimi tasfiye etmek için kullanıyorsunuz
11:52 Operasyon tehditlerine karşı 'seferber' oldular
11:51 İngiltereli 87 yaşındaki aktivist Leyla Güven için açlık grevine başlıyor
11:47 Toğrul: İktidar Güven’in çaktığı kıvılcımın kendisini yakmasından korkuyor
10:57 Antalya İl Emniyet Müdür Yardımcısı intihar etti
10:33 Pencereden her baktıklarında Büşra’nın mezarı var