Bergiriya ‘li malê bimîne’ veguherî tundiya li dijî jinê

img

STENBOL – Ji Platforma Emê Cînayetên Jinan Rawestînin Prz. Rûkiye Leyla Suren, diyar kir ku bergiriya “li malê bimîne” ya li dijî vîrûsa koronayê hat girtin, weke li hemû welatan li Tirkiyeyê jî vegeruhî tundiya li dijî jinê û got: “Divê bi lezgînî xetên Tundiya Nav Malbatê bên avakirin.”

Her ku diçe vîrûsa koronayê (Kovîd-19) li tevahiya cîhanê belav dibe û mirov jiyana xwe ji dest didin. Yek ji bergiriyên li dijî vîrûsê hatin girtin “Li malê bimîne” ye. Lê ev bergirî, bi demê re veguherî tundiya li dijî jinê ya di nava malê de. 
 
Li gorî hîn lêkolînên li tevahiya cîhanê hatin kirin, bergiriya li malê bimîne, tundiya li dijî jinê zêdetir kiriye. 
 
Di vê çarçoveyê de, li gorî danayên Rêxistina Tenduristiya Cîhanê, piştî vîrîsê ji 3 jinan 1 jê rastî tundiya fîzîkî hatiye. Dîsa saziya bi navê UK Aîd Dîrect a girêdayî Beşa Pêşketina Navneteweyî ya Kralgeha Yekbûyî tundiya piştî vîrûsa Kovîd-19 kir rapor û da zanîn ku tundiya di nava malê de û li dijî karmendên tenduristiyê zêde bûye. Li gorî rapora vê saziyê, di meha Sibatê de bûyerên tundiyê yên nava malbatê 3 qat zêdetir bûne. 
 
NY: DERFETÊ TUNDIYÊ PÊŞKÊŞ DIKE
 
Wekîla Midûra Giştî ya Yekîneya Jinê ya Neteweyên Yekbûyî (NY) Anîta Bhatîa jî, di axaftineke kiribû de got: “Dema ku em rêbazên ji bo parastina mirovan bi kartînin, em dibin sedem ku tundiya di nava malê de zêdetir bibe. Ji jiyana civakî dûrketin û xwe hespî malê kirin, asta tundiyê jî zêdetir dike. Ev jî dibe sedem ku derfetên tundiyê tên pêşkêş kirin.”
 
VÎRÛSÊ TUNDÎ ZÊDETIR KIR
 
Li gorî rêxistinên jinan ên li Tirkiyeyê, bi belavbûna vîrûsa koronayê re tundiya li dijî jinê zêdetir bûye. 
 
Ji Platforma Em ê Cînayetên Jinan Rawestîn in Prz. Rûkiye Leyla Suren, bandora bergiriya “li malê bimîne” ya li dijî vîrûsa koronayê hatiye girtin a li ser jinan nirxand. 
 
Suren, diyar kir ku li Tirkiyeyê, dema ew li cihên jin ji aliyê zilaman ve hatine kuştin mêze dike, piraniya van bûyeran di malan de rû dane û wiha axivî: “Ji ber vê ji roja ku vîrûs derketiye holê, hem li Tirkiyey û hem jî li cîhanê, parastina canê jinan nemaye.”
 
ÇIMA TUNDÎ ZÊDE BÛ?
 
Suren, da zanîn ku bi taybetî di vê demê de, tundî zêde bûye û wiha got: “Jin dixwazin derbarê xwe û pêşeroja xwe de biryarê bidin. Vê yekê daxwaz dikin û di lêpirsînê re derbas dikin. Dixwazin êdî derbarê jiyana di malê de û dervede ramanên wan bên girtin. Ji xwe di demên wisan de tundiya di nava malê de rû dide. Zilamê tundiyê dike û jina mexdûr dibe neçar dimîn in ku di heman dorhêlê de bimîn in. Ev jî bi xwe re rîska tundiyê zêdetir dike û jin hîn zêdetir rastî tundiyê tên.”
 
DI 10 ROJAN DE 10 JIN HATIN KUŞTIN
 
Prz Suren, anî ziman ku di serî de Almanyayê gelek welatên din di rojên karantînayê de li dijî tundiya jinê hin bergiriyên parastinê girtin û wiha bilêv kir: “Li Tirkiyeyê jî divê heman bergirî bên girtin. Di rewşa heyî de din ava 10 rojan de 10 jin hatin kuştin. Ji ber vê divê li Tirkiyeyê jî mîna hin welatan bergiriyan bigire. Divê protokolên nû amede bike û hişyariyên fermî bike. Ji ber ku li Tirkiyeyê li dijî tundiyê bergiriyek tuneye, jin evqasî rastî tundiyê tên. Wezareta Polîtîkayên Malbatî û Civakî û Wezareta Karê Hûndir , divê ji bo parastina jinan tedbîran bigirin.”
 
Suren bergiriyên divê bên girtin wiha rêz kirin: “Lazime ku xetên tundiya nav malbatê bi lezgînî bên avakirin. Pêşnûçeya Emîne Bûlût hat weşandin û yekîneyên tundiya nav malbatê hatin avakirin. Divê hejmara xebatkarên perwerdekirî yên di qereqolan de bên zêdekirin. Divê hemû hejmar û asta tundiyê yeke bi yek bên şopandin. Di sala 2019’an de 474 jin hatin kuştin. Di meha Sibatê de 22 jin hatin kuştin û li gel vê 12 mirinên bi guman hebûn. Lazime ku ev hemû bên dîtin. 
 
'DIVÊ RAYA GIŞTÎ BÊ ESAS GIRTIN’
 
Prz. Suren, dest nîşan kir ku divê raya giştî bê esas girtin û wiha dawî li axaftina xwe anî: “Pêwîste ku nêrînên rêxistinên civaka sivîl, baroyan û partiyan bên girtin. Pênûmeyên qanûnî divê wisan bi lez û bez li ser maseyan tenê bi sînordarkirina hin kesan neyin amedekirin. Ev yek tundiya li dijî jin û zarokan zêdetir dike.” 
 
MA / Semra Tûran
 

Sernavên din

08:38 ATO: Li Enqereyê 18 xizmetkarên tenduristiyê bi cewba Covid-19 ketin
29/03/2020
20:01 Li Tirkiyê 23 kesên din bi vîrûsêmirin: Hêjmar gihişt 131 kesan
18:43 Hêzên eskerî yên Emerîka ji Kerkûkê vekişiya
18:33 Covîd-19: Li Îranê rewş her ku diçe giran dibe
16:24 7 xebatkarên ÎETT’ê bi şika vîrûsê xistin qarantînayê
15:45 Meclîsa Jinan 'Rehbera Xweparastinê' amade kirin
15:42 Prz. Nuray Ozdogan: Bi vê guhertina rêziknameya înfazê, dê sepanên dijminantiyê bidomin
15:12 Kedkarên tenduristiyê divê tim bên kontrolkirin
15:05 Ji Wezîrê Tenduristiyê re nameya vekirî şandin: Bila zelal û aşkere be
13:54 Li gel rîska şewba vîrûsa corona bi sedan karker bi hevre kar dikin
13:22 Uca êrîşa li dijî goristana Êzidîyan şermezar kir: Hurmetên nîşanî miriyan bidin
12:57 Helîkopterên TSK'ê gundên Biradost gulabaran kirin
12:31 Tirkiye çar car in avê ji ser Hesekê qut dike
12:24 MED TUHAD-FED: Girtî bi Vîrusa Koronayê tehdîd kirin
12:23 Dayika girtî ya 72 salî: Em vê bê edaletiyê qebûl nakin
11:12 Li cîhanê ji ber Covid-19 zêdeyî 30 hezar mirov mirin
10:35 Bi wêneyan kolanên Enqereyê
09:41 Prz. Demîrbag: Li derve hiştina girtiyên siyasî ya pakêta darazê li dijî rêgeza wekheviyê ye
09:22 ‘Hêj girtîgeh nebûne gorên komî vala bikin’
09:06 'Tayînkirina qeyûman a vê pêvajoya şewbê hiqûqa dijminantiyê ye'
09:05 Qeyûm çawa hat vebijêrka 'kurdî' ya malpera Şaredariya Êlihê jê bir
09:04 Pirsgirêka mezin a kedkarên tenduristiyê kêmbûna maske û lepikan e
09:04 'Dibêjin di mal de bimînin, lê ji bo me tiştekî nakin'
09:03 DEDAŞ'ê dest danî ser desteka cotkaran
09:02 Serlêdana ji bo berdana Alinak a ji bo vîrûsa coronayê hat redkirin!
09:01 Şaredariya Silopiyayê malbatên rewşa wan aborî nebaş in tespît dike
09:00 ROJEVA 29'Ê ADARA 2020'AN
08:53 Heskîfa nû di bin avê de ma
28/03/2020
20:41 HDP'iyan li Amedê ji bo tevdîrên li dijî vîrûsa coronayê gazî gel kirin
20:09 Li Tirkiyeyê hêjmara kesên bi şewba vîrûsê mirin gihişt 108'an
16:41 Li Amedê avahiyeke din kirin qarantînayê
16:40 Xwendekara ji Stenbolê hata Cizîrê xistin karantînayê
16:04 ‘Girtiyê bi kursiya bi teker ve grêdayî wê çawa xwe ji vîrûsê biparêze?
16:04 Baroya Amedê: Doznameya Elçî hewldana perdekirina cînayetê ye
15:44 581 hefte ye aqûbeta windayan dipirsin: Bila komîsyona heqîqetê bê avakirin
15:14 Salek e dermanê girtiyê nexweş Keleş nadin wî
14:59 'Heta ku edalet neyê Roboskî dê neyê Tirkiyeye'
14:40 Dayikên Şemiyê: Dem dema em bêtir mafên mirovan biqîrin e
14:27 Rêxistina Efûyê ji bo rojnamegerên girtî bang kir
13:32 Rêveberiya Xweser: Em ê hemû pêwîstiyên tenduristiyê yên Mexmûrê pêk bînin
13:21 Wezareta Dadê qedexeya hevdîtina bi girtiyan re dirêj kir
13:13 Li Herêma Federe ya Kurdistanê 51 kesên bi vîrûsê ketin sax bûn
12:56 Parlamenter Habîb Eksîk: AKP ji bo diziye qeyûman tayîn dike
12:55 PEN'a Kurd ji malbata Keyo Cegerxwîn re sersaxî xwest
12:21 Li Rezan hin tezgahên bazarê hatin girtin
12:11 THY dê tenê seferên 14 bajarên mezin bike
12:10 Komîsyona penaberan: Penaber di bin gefên vîrûsa corona de ne
12:09 Nûçegîhanên me yên tehliye bûn: Heke vîrûs derbasî girtîgehan bibe dê komkujî pêk we re
11:42 Platforma Yekîtiya Jinén Kurd: Ger hûn ji mirovahiyê hez dikin xwe biparêzin
11:29 Mulaqata qeyûm: Navê leşkerên li Efrînê hatin kuştin çi ne?
11:21 Rewşa vîrûsa koronayê ya li Cîhanê: Nêzî 3 milyar mirov neçarî mayîna li malên xwe bûn
11:07 Bi dehan kes ji zindana Seqiz reviyan
10:45 Li Rihaya ku 4 kes bi şewba vîrûsê ketin kît tune
10:39 Komeleya Wêjekarên Kurd ji malbata Cegerxwîn re sersaxî xwest
10:32 Ji dayikan bang: Bêyî ku girtîgeh bibin goristan girtiyan berdin
10:19 Koç: Guhertina qanûna cezayan rê li ber talûkeyê vedike
09:52 Tunç: Qeyrana Koronayê ya ku ji Wuhanê dest pê kir wek tesîra baskên pirpirokê ye
09:28 Prz.Çakas: Divê ev pakêt ji bo hemû girtiyan derbasdar be
09:19 ‘Divê Ocalan û girtî hemû bên berdan'
09:18 'Pêşnûmaya rê li ber şidet û îstimarê vedike divê neyê qebûlkirin'
09:16 ‘Em nikarin di mal de bimînin, çimkî em mecbûr in bişixulin'
09:16 Hevşaredarên Licê: Tevdîrên me yên li dijî coronayê tehemûl nekirin
09:15 Ji ber fasûlên şîn hatiye sûcdarkirin!
09:14 ‘Ji xeynî postayên lezgîn divê kargo neyên qebûlkirin'
09:00 ROJEVA 28'Ê ADARA 2020'AN
27/03/2020
22:36 HDP'ê bi gelek zimanan gazî kir: #DernekeveDerve
22:03 Wekîla HDP'î Tosûn daket kolanan, bang gel kir ku ji mal dernekevin
20:19 Koca: Bi giştî hejmara kesên mirine bû 92
17:56 Li Amedê avahiyek xistin karantinayê
17:18 Hevşaredarê Xalfeliyê Hasan Safa hat girtin
17:09 Gundekê Ebexê kirin karantînayê
16:36 Li Rîzeyê bajarok û 4 gund xistin karantînayê
16:04 Şêniyên Wanê: Em ji neçarî derdikevin derve
15:50 Rêxistina HDP'ê ya Şirnexe li dijî vîrûsê xebata 'Li mal bimîne'
15:44 Operasyona leşkerî ya li Lîcê bi dawî bû
15:32 Ûyanik bersiva Soylû da: Ev malbat û polîs jî di nav de ne gelo?
15:16 TGS: Divê bi lez ji bo karkerên çapxaneyê tevdîr bêne girtin
14:52 Li Amedê kesek ji ber vîrûsa koronayê jiyana xwe ji dest da
14:49 Bi ser malên kesên ji ber koronayê vegeriyan gundê xwe de girtin
14:25 Yekitiya Alimên Misilman a Cîhanê bang li hikumetan kir: Girtiyan berdin
14:24 Malbat û parêzer ji bo biçin Îmraliyê serlêdan kirin
14:14 Guzel: Çima kîtên teşhîsê naşînin bajarên kurdan
14:03 KESK’ê: Di pêşnûmeya înfazê de wekhev nêz bibin
13:45 Gunay: Em xwe û civaka xwe biparêzin
13:45 Êdî li Amedê testa koronayê tê kirin
13:35 Yek ji cihên sembol ê Kadikiyê Sînemaya Rexx hat girtin
12:48 Leyla Guven ji bo Mexmûrê bang li rayedarên Başurê Kurdistanê kir
12:12 Kurê helbestvanê kurd Cegerxwîn ji ber vîrûsê wefat kir
11:59 Girtiyê nexweş ê krîza dil derbas kir û xwîn çû ser mêjiyê wî li ber sekeratê ye
11:51 Leşkerê li ser sînor leşkertî dikir, kirin karantînayê
11:28 Hevşaredarên Êlihê bi kelepçeyê derxistin pêşberî dozger
11:25 Xebatkarên tenduristiyê yên hatin îxrackirin dixwazin li dijî vîrûsê vegerin karê xwe
11:24 Hejmara kesên ji ber vîrûsê dimirin zêde dibin
11:00 Li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê komîn pêdiviya civakê temîn dikin
10:59 Di baxçeyê nexweşxanê de konê karantinayê vedan
10:30 Şanogeran 27'ê Adarê Roja Şanoya Cîhanê pîroz kir
10:14 Aborînas Sonmez: Çareserî parvekirina serwetê ye
10:12 'Pêşnûmeya înfazê mîna vîrûsê tirsnake’
10:11 ‘Bi dabînkirina pêdiviyên civakê re qedexeya derketina derve dikare were ragihandin’
09:38 Berteka Unsalê ya ji bo qeyûman: Tu aliyeke wê ya bê ravekirin tuneye