Helbestvanê nemir Fêrîkê Ûsiv û Mal-Mûzeya li gûndê Sîpanê

img
NAVENDA NÛÇEYAN - Fêrîkê Ûsiv yek ji wan helbestvanê mezin ê Kûrdan bû. Heta sala koça xwe, ji bo bipêşxistina wêjeya Kûrdî xebat kir û bi welatparêziya xwe dihat nasîn. Niha li Ermenîstanê li herêma Elegezê li gûndê Sîpanê mal-mûzeya Fêrîkê Ûsiv heye û tevahiya berhemên wî li wir tên pêşandan. Gûndiyên Fêrîk, hêjî wî bi bextewarî bibîr tînin û wî wek iftîxara gûndê xwe binav dikin. 
 
Çiyayên Elegezê û gûndê Sîpanê bi helbestên wî şa dibûn, erdnîgara Hayastanê bi honandina hevokên wî dewlemend dibû.
 
“Mêrg û geliyên Elegezê girtin dûman,
Niza’m ji çi re gelo bihar bû zivistan.”
 
Bi van du gotinan û bi sedan helbestan, hestên xwe û tevahiya Kûrdên Ermenîstanê dianî ziman. Hesreta welêt û jiyana erdnîgara li ser dijî bi helbestên xwe vedigot. Em behsa helbestvanê nemir Fêrikê Ûsiv dikin. Ew helbestvanê ku ji axa bav û pîran dûrketî, li warê xwe yê nû a li qûntarên çiyayê Elegezê koça dawî kiriye.  Fêrikê Ûsiv, helbestvan û wergêrê mezin ji Kurdên Kafkasyayê bû. Di Mijdara 1934’an de, li gundê Sîpanê yê Yêrêvanê di malbateka Êzidî de ji dayik bû. Gûndê Sîpanê ku berê jê re dihat gotin Pampa Kûrdan, yek ji wan gûndên ku li herêma Elegezê hatiye avakirin e. Tê gotin ku li wê herêmê yekem gûndê Kûrdên ji Serheda jorîn koçkirine û hatine li vir bicîh bûne gûndê Sîpanê ye.  Pêşiyên Fêrikê Ûsiv ji bajarê Qersê, ji gundê Yemençayîrê, derbasî aliyê Ûris bûne. Wî, dibistana seretayî li gundê Sîpanê, di sala 1951’ê de kuta kir. Zarokatiya wî, di ber xwendinê de, li derdora çiyayen Elegezê li mêrg û zozanên wê herêmê derbas bû. Ev yek wî ji hela xwezayê û hestên xwezayî ve gelek bi pêş dêxe. 
 
RÊYA TEZE Û RADYOYA ÊRÎVANÊ
 
Piştî dibistanên seretayî û navîn, Fêrîk di sala 1955 an de, Enstîtuya Pedagojiyê ya Xaçatûr Abovyan dest bi xwendina xwe ya bilind a di Para Dirok û Fîlolojiyê de dike. Di heman sala ku Rojnameya Rêya Teze dest bi weşana xwe a duvdirêj dike, Fêrik ji rojnameyê re helbestên xwe dişîne û ew di rojnameyê de têne weşandin. Fêrik piştî ku enstîtuyê xelas dike, di Radyoya Yêrevanê de wekî serokê Beşa Wêjeyê dest bi xebatê dike. 
Di sala 1963’yan de bi alîkariya xezûrê xwe zimanzanê navdar Heciyê Cindî, beşdarî pêşbirka wergerê ya bo berhemên Sayat-Nova dibe û bi wergera xwe ya kurmancî xelata sêyemîniyê werdigre.
 
BERHEMÊN WÎ YÊ BÊHEMPA
 
Pîrtûka wî ya pêşîn bî navê Çavkanî, dî sala 1961’î de tê çapkirin. Paşê sala 1964’an de pirtûka wî ya bi navê Gula Elegezê çap dibe. Di sala 1967’an de, berhevoka helbestkar a sisiyan bî ser navê Lîrîka çap dibe. Sê sal piştî ku ew li gundê xwe de dest bi mamostetiyê bike ango dî sala 1971’an de destana wî Xewna Mîrmih, lî Moskovayê, dî nava pirtûka Hîkayet Der Heqê Bar Mûraz de, bî rûsî hate weşandin. Di sala 1974’an de, bû endamê Yekîtiya Nivîskaran. Destana wî ya bi navê Ûsivê Neviya di 1973’yan de hate weşandin. Pirtûka wî ya bi navê Narê di sala 1977’an de çap bû. Du destanên wî yên din, Rihana Reso û Hesretdefter, di 1984’an de, di berhevoka helbestkar û nivîskarên Kurdên Sovyetê, Bahara Tezeyê de hatin weşandin.
Ji van berheman hinek helbestên Fêrîkê Ûsiv ji aliyê hunermendên kurd ve hatine bestekirin û weşandin. 
 
Fêrîk her wiha berhemên Asedîk Îsahakyan, Lermontov, û Shakespeare wergerandîn kurdî. Dîsa wî heta salên dawiya jiyana xwe her wiha ji Byron, Goethe, Pûşkîn, Yasenîn û Hovannes Tûmanyan behrem wergerandin kurdî.
Ew her wiha Pûşkîn û Yesenîn wek helbestvanên hoste ji xwe re didît û di sala 1987’an de ji bo ku bajarên Pûşkîn lê mayî bibîne, li 12 bajarên welatê Ûris digere.
 
Fêrîkê Ûsivê helbestkar û wergêrê mezin, di 3’yê gulana 1997’an de, di 63 saliya xwe de, li Yêrêvana paytextê Hayastanê, li herêma Elegezê koça dawî dike. Li ser xwestina wî, li gundê Sîpanê, li pala girê Dibûrî li axê hat spartin. Ew li dûv xwe welateke bi hesret û helbestên honandina vê hesreta sedên salan hişt. 
 
MAL-MUZEYA FÊRÎKÊ ÛSIV 
 
Niha li gûndê ku ji dayik bibû û li wir hatibû binaxkirin, mal-mûzeyek Fêrîkê Ûsiv hatiye avakirin. Ev mala ku wek mûze hatiye sazkirin jî ji hêla Fêrîk ve hatiye çêkirin. Ji dîwarê lêkirî bigrin heta dorpêça bexçeyê wî, Fêrîk bi destê xwe ev xanî avakiriye. 
Mal-mûzeya Fêrîk, piştî mirina wî ji hêla keça wî Zerê ve tê sazkirin û tevahiya pirtûkên wî lê têne bicîhkirin. Her wiha dîwarên mûzeyê jî bi wênayan tê xemilandin. 
 
Serkarê gûndê Sîpanê Fêrizê Cemal, dema behsa Fêrîk dibe, dikeve nav hest û ramanan. Dibêje kû dema ew saxbû qedr û qiymeta wî baş nizanibûn. 
 
Fêrizê Cemal, her wiha behsa jiyana Fêrîk û xebatên wî ya di hêla wêjeya Kûrdî dike û welatparêziya wî tîne ziman. 
Serkarê gûnd apê Fêriz, bi helbesteke Fêrikê Ûsiv, hezkirina welat û hesreta sedê salan bilêv dike. 
Fêrizê Cemal, behsa avakirina mal-mûzeya Fêrîkê Ûsiv jî dike û wêneyên bi dîwar ve eliqandî yek bi yek dide naskirin.  
 

Sernavên din

18:12 Li Amedê çalakiyên 8'ê Adarê dest pê kirin
16:53 Walîtiya Bûrsayê ji bo Îmraliyê daxuyanî da: Şewat hatiye kontrolkirin
16:47 Li Idlibê 3 leşker mirin
16:03 Starta 8'ê Adarê li cihê ku li Gulistan Doku digerin dan
15:49 Ji Dayikên Aştiyê daxuyaniya ji bo Îmraliyê: Bila bi Ocalan re hevdîtin pêk were
15:38 Ji Buroya Hiqûqê ya Asrinê daxuyaniyeke nû
15:31 Yuksekdag ji ber pirsgirêkên teknîkî beşdarî danişînê nebû
15:31 KESK: Ji sedî 92’ê jinan rastî tundiyê tên
15:19 Emîrhan ê di erdhejê de birîndar bibû spartin axê
15:10 Kuçe û kolanên Wanê vala bûn
15:03 Ji KCD û TJA'yê bang: Divê her kes ji bo Îmraliyê hestiyar tev bigerin
14:50 Li Pira Galata welaltiyek bi lêdanê hat binçavkirin
14:36 Parêzerên Ocalan serî li Wezareta Dadê dan
14:16 DBP: Divê bi awayekî lez malbat û parêzer biçin Îmraliyê
14:14 TJA: Cezayê li Tugluk hat birîn, êrîşa li dijî hevserokatiyê ye
13:50 Başaran: Em dipên ku hikûmet bi lez têkildarî Îmraliyê daxuyaniyê bide
13:49 Komîsera Bilind a NY: Tirkiye bi TMK’ê muxalîfan bêdeng dike
13:27 Rojnameger Boltan: Polîsan ji mijarên kevn ez binçav kirin
13:20 Dayikên Aştiyê 20 sal in ji bo aştiyê qîr dikin
13:20 Qaymeqamıya Ceyhanê bi hinceta vîrusa koronayê şahiya jinan asteng kir
13:02 Meclîsa Jinan a HDP'ê bernameya xwe ya 8'ê Adarê diyar kir
12:54 Buroya Hiqûqê ya Sedsalê: Divê em demildest biçin Îmraliyê!
12:38 Wê cenazeyê Seîd Yûsûf biçe Qamişloyê
12:16 5 roj borîn lê hêj alîkarî negihiştiye mexdûrên erdhejê
12:11 Parêzer ji bo biçin Îmraliyê serlêdan kirin
12:05 Li gundê Qiratî ya erdhej lê pêk hat heywan ji serma dimirin
11:46 Li Grava Îmraliyê şewat derket
11:45 Mamoste Pelda Sevîn ku sîxurtî lê hatibû ferzkirin serlêdana sûc kir
11:33 Li Pirtûkxaneya Lîlavê wê pirtûka Demîrtaş ‘Leylan’ bê îmzekirin
11:23 Erdhejzedeyên Serayê: Em perîşan in û diqerisin
11:18 Walîtiya Colemêrgê 5 herêm qedexe kir
10:48 Reda Mutabaqata Dolmabahçeyê rêya darbeyan li Tirkiyê vekir
10:41 Dosyeya Meteyê 11 salî jî daxilî nav dosyeyên 'kiryar nediyar' kirin
09:55 Aborîzan Onder: Gotin û polîtîkayên îqtîdarê rê li ber întiharê vedikin
09:10 5 gund 8 roj in bê av in
09:10 ‘Em naxwazin Hêlîn bimire'
09:09 Ji bo heywan nemirin kuçe bi kuçe digerin
09:09 'Her ku tecrîd dewam bike wê dayik bigirîn'
09:08 Çû noterê îmze da, hat xapandin
09:08 Vîrûsa Corona li 40 welatan belav bû
Dr Sîpan: Divê her kes li paqijiyê baldar bin
09:00 ROJEVA 27'Ê SIBATA 2020'AN
26/02/2020
16:16 Erdogan ji bo HDP'ê ferman da darazê
15:49 Li miduriyeta perwerdê polisan sîxurtî li mamoste ferz kirin
15:30 Olûç: Dozger bi fermana partiyên siyasî tevger dikin
15:09 Eskerên derketin operasyonê kuçikên gundiyan kuştin
14:28 Hunermendê kurd Seîd Yûsif koça dawî kir
14:10 Rojnameger û malbatan, Aktaş, Yavuzel û Yeşil bi bîr anîn
13:39 Karebeya Cemxaneyê muhir kirin
13:37 Tewanbariya Takva ya derbarê Bekîr Kaya negirt
13:37 Li Êlihê xebatên 8’ê Adarê dest pê kir
13:02 Yilmaz: Li Sûriyeyê dê Kurd encamê diyar bikin
11:41 Rêyên parastina ji vîrusa koronayê
11:40 Alinak: Ne 68 salî bibim 100 salî jî ez ê kelemê çavê neyaran bim
10:31 Welatiyan astengiya li pêş alîkariya ji bo mexdûrên erdhejê şermezar kirin
09:50 'Întihar kir, lê hê jî bankayan dev jê bernedane'
09:11 Buhoyê maskeyan ji sedî 150 zêde bû
09:09 Qeyûman 2 hezar û 328 karker ji kar derxistine
09:08 Xanî di bin avê de ma û bê war man
09:07 Notayên muzîkê jî bûn şîfreya rêxistinî!
09:07 Rapora der barê îşkenceya li Xelfetiyê: Îşkence tuneye
09:01 'Pêdivî ne bi kona, bi konteyneran heye'
09:01 Gardiyan: Êdî cihê we hucre ne
09:00 ROJEVA 26'Ê SIBATA 2020'AN
08:01 Enwer Muslim û Eyşe Hiso bûn Hevserokên PYD’ê
25/02/2020
20:22 Hevserokê HDP'a Bayrampaşayê hat binçavkirin
17:42 Zaroka rastî destdirêjiyê hat di dadgehê de girî; Parêzerê îtîraz kir ji salonê hat avêtin
16:58 Li Amedê zarokek şewatî û jiyana xwe ji dest da
16:49 HDP'iyên li Mersînê hatibûn binçavkirin piştî 4 rojan hatin berdan
16:09 Li Başûr ji ber vîrûsa korona dibistan ketin betlaneyê
16:00 Rêxistinên maf derbarê Girtîgeha Afyonê de raporek eşkere kirin
15:43 Cîgirê Wezîrê Tenduristiya Îranê bi vîrûsa korona ket
15:33 Qemyonên alîkariyê yên hatin astengkirin paşve şandin Wanê
14:35 Serokkomarê berê yê Misrê Husnu Mubarek mir
14:09 Alîkariya şaredariyên HDP’î yên ji bo Wanê şandin hatin astengkirin
14:08 Genç: Bi heman delîl û sûcdariyan doza duyem li min vekirine
14:08 Dadgeha Bilind cezayê Aysel Tugluk pejirand
13:47 Qeyda veşarî ya îşkenceya li nexweşxaneyê tundiya polisan aşkere kir
13:36 Seroka Tifaqa Azad a Ewropayê Lacalle: Hiqûqa navneteweyî bi tecrîdê tê binpêkirin
13:36 Jinên Amedê dê 8’ê Adarê li Qada Îstasyonê pîroz bikin
13:06 Ji rêxistinên tenduristiyê hişyariya grevê
13:04 Wezîrê Iraqê: Li Kerkûkê li ser 4 kesan vîrûsa Corona hat dîtin
12:43 Polîs îdîa kir ku telefonên desteser kiribû winda kirin
12:42 Erdogan, beriya biçe Libya bi rojnameger re xeyidî
12:32 Li Mersînê piştgiriya çalakiya Grûp Yorûmê
11:56 Parêzere ji bo biçin Îmraliyê serlêdan kirin
11:21 Yîgît: Tirkiye dixwaze bi temamî li Idlibê bimîne
10:51 Trikiye dexl û zadê Girê Spî desteser kir
10:51 Malbata ku mala wan di erdhejê de hilweşiya şevê di romorqê de derbas kir
10:22 Şandeya KCD, DBP, HDP û HDK diçe Elbakê
09:07 Der barê tecrîda li Îmraliyê de serî li CPT'yê dan
09:06 Endezyar Alkan: Ne piştî erdhejê, divê berî wê tevdîr bên girtin
09:03 Hem li wan dan hem jî gotin 'Çima hûn gilî dikin?'
09:02 Civaknas Yardim : Zêdebûna întiharan nîşaneya jevketina civakê ye
09:01 ‘Ji bo parêzer baş biparêzin divê zimanê kurdî hîn bibin’
09:00 ROJEVA 25'Ê SIBATA 2020'AN
08:52 Welatiyê di erdhejê de hewar dikir krîza dil derbas kir
24/02/2020
16:49 Buldan û Sancar: Kongreya me bû şahiya demokrasiyê
16:19 Kongreya PYD’ê bi axaftinan didome
15:43 Rojnameger Cengîz Altûn li ser gora xwe hat bibîranîn
15:35 Ji 25 baroyan daxuyaniya hevpar: Qrîza herî giran a darazê tê jiyîn