Li Tirkiye zêdeyî 1 milyonek mayîn hatine çandin

  • rojane
  • 09:49 20 Tîrmeh 2019
  • |
img

DERSÎM – Li navçeya Pilûrê ya Dersimê di 15'ê Tîrmehê de xwişk û bira Ayaz û Nupelda Guloglu di teqîna mayîna çandî de jiyana xwe ji dest dan. Li gorî Wezareta Karên Hundir di navbera salên 1984 û 2009'an de ji ber teqemeniyan li Tirkiye Hezar û 269 kesan jiyana xwe ji dest dan. 5 hezar û 91 kes jî birîndar bûn. Li gorî Hewldana Tirkiyeyek Bê Mayîn li Tirkiye 1 milyon mayîn heye. 

Li mezraya Çakliyayla ya bi ser gundê Bîlgeç a girêdayî navçeya Pilûr a Dersimê ve di 15’ê tîrmehê de teqînek rû da û Ayaz (8) û Nûpelda (4) Guloglu yên xwişk û birayên hev jiyana xwe ji dest dan. Walîtiya Dersimê daxuyanî dabû û gotibû ku ji teqemeniyek bi destan hatiye çêkirin zarokan jiyana xwe ji dest dane. Tê gotin zaroka ji ber teqîna muhîmata eskerî jiyana xwe ji dest dane. Daxuyaniya Waliyê Dersimê Tuncay Soner ku da û dê piştevaniyê bide malbatê bû sedema bertekên xelkê Dersimê. Malbata Guloglu sê sal in diçin zozanan û mehên havînê li wir derbas dikin. Teqîn 15 metro dûrî konên malbatê pêk hat. Şopên teqînê hin pirsan di serê mirovan de çêkir. Teqîn kort ango çal çênekiriye. Ji ber vê yekê tê dîtin ku ev ne teqemeniyek bi destan çêkirine û teqîn ne ji ber teqînek bi destan hatiye çêkirin rû daye. Nerûxandina kevirên derdorê jî balê dikişîne ser xwe. Tê gotin ev cûreyê vê teqînê cûreyek din e. Teqîn nêzî Qereqola Kuşluca pêk hatiye û ev yek gumanan zêdetir dike. 
 
Piştî ve bûyerê dîsa mijara teqemenî û mayînên li Tirkiye hatine çandin ket rojevê. Li gorî daneyên Hewldana Tirkiyeyek Bê Mayîn li Tirkiye 1 milyon mayîn heye. Dîsa li gorî heman daneyan tenê di navbera salên 2004 û 2017'an de Hezar û 138 kes ji ber berhemên eskerî û mayînên hatine çandin jiyana xwe ji dest dane. Li tirkiye 1 mîlyon û 3 hezar û 943 mayîn hatine çandin. Herî zêde mayîn li bajarên Agirî, Êlih, Çewlîk, Dersim, Bêdlîs, Amed, Dîlok, Colemêrg, Hatay, Îdîr, Qers, Mêrdîn, Sêrt, Riha, Şirnex û Wanê hatine çandin. Li Tirkiye di navbera salên 1991 û 1998'an de di serî de li herêmên sînor  li gelek bajarên nêzî sînor mayîn hatin çandin. Tirkiye Peymana Ottawa ku hilberîn û çandiniya mayînan hatiye qedexekirin, di 4'ê Kanûna 1997'an de biryar da ku îmze bike. Di 1'ê Adara 1999’an de ev biryar ket meriyetê. Tirkiye di sala 2003'an de ev peyman îmze kir. Di 1'ê Adara 2004’an de peyman ket meriyetê. Li gorî peymanê Tirkiye di sala 2008’an de diviya bû 3 milyon mayîn îmha kiriribûya. Lê heta 2011'an mayînên hatine stok kirin îmha kir. Tirkiye diviya bû di sala 2014'an de 1 milyon mayinên ku hatine çandin paqij kiribûya, lê ev peyman pêk neanî û heta sala 2022’an dem xwest. Li tirkiye 9 hezar û 303 heb dij-personel mayînên çandî yên ji bo perwerdehiyê hene. 
 
DI 25 SALAN DE 1269 KESAN JIYANA XWE JI DEST DAN
 
Li gorî Wezareta Karên Hundir di navbera salên 1984 û 2009'an de di navbera 25 salan de ji ber teqemeniyan li Tirkiye Hezar û 269 kesan jiyana xwe ji dest dan. 5 hezar û 91 kes jî birîndar bûn. Ji van kesên jiyana xwe ji dest dan 625 kes polîs û esker û 644 kes jî sivîl bûn. Koordînatorê Hewldana Tirkiyeyek Bê Mayîn Muteber Ogreten, diyar kir ku Tirkiye denma di sala 2017’an de dest bi paqijiya mayînan kir ev xebat têkildarî ewlehiya herêma Rojhilat û Başûrê Rojhilat bûn. Ogreten, anî ziman ku xebatên wan ên li ser sînorê Irak û Îranê li 3 herêman hatiye belavkirin û wan gava 1’emîn xelas kiriye. Lê dest bi xebatên din hêj nekirine û wiha got: "Li ser sînorê Sûriye jî hem mayin tên paqijkirin û hem ji li ser sînor dîwar tê lêkikirin. Tirkiye li gorî peymanê diyar kiribû ku heta 2014’an hemû mayînên hatine çandin paqij bike. Lê niha ev yek heta sala 2022’an dirêj kirin. Ji ber ku dema em li xebatên wan dinerin karê paqijkirina mayînan pir pir giran e. 
 
 
MA / Semra Turan
 

Sernavên din

18/08/2019
21:47 Çalakiyên Parka Koşûyolûyê didomin
16:26 2 dayikên xwestin zarokên xwe rizgar bikin fetisîn
15:34 Li Patnosê 300 girtî rastî lêpirsîna '15'ê Tebaxê' hatin
15:24 Li Amedê, wê 1’emîn Roja Govendê bê lidarxistin
14:43 Dikandarên Emînonu yên lehî li wan rabû: Ev ne cara yekemîne, bi salane em dibêjin
14:01 Li Mêrdîn û Şirnexê operasyon didomin: Polîsan 29 kes binçav kirin
13:19 Traktora karkerên findiqan qulipî: Karerek mir
13:15 Nûçegihanê me Ergîn Çaglar: Ez nizanim bi çi hincetê hatime binçavkirin
12:50 Ewil meş dûre konser: Fazil Say bi sirûda Çiyayên Kazê dest pê kir
12:35 Li Qamişloyê teqîn rûda
12:15 Di êrîşa li Kabîlê de 63 kes hatin kuştin, 182 birîndar bûn
12:03 Polîsan li Şirnexê 10 kes binçav kirin
11:26 Nobeta Çiyayê Kazê didome: Gelê herêmê çi dixwaze?
10:17 Cîgira Hevserokên ESP’ê Taşkiran: Vîna Ocalan a çareseriyê heye
09:51 Xizmên girtiyan: Kurd bi yekîtiyê dikarin aştiya bi rûmet ava bikin
09:15 Du sal in li cenazeyê kurê xwe digere
09:14 Mizrakli: Îdiayên der barê 'komkujiya heywanan' de ne rast in
09:14 Mişmişvan: Tekane rê kooperatîfbûyîn e
09:13 Girtiyê ji ber îşkenceyê lal bû, serpêhatiyên xwe bi nivîskî gotin
09:12 398 roj in aqûbeta kurê xwe dipirse
09:05 'Guh bidin bangawaziyên Ocalan ên ji bo aştiyê'
09:03 'Dev ji projeya nexweşxaneyên bajêr berdin'
09:01 'Îktîdarê dît nikare enstîtuyê kontrol bike dest bi mudaxaleyê kir'
09:00 ROJEVA 18'Ê TEBAXA 2019'AN
17/08/2019
21:37 Dengbêjên Ciwan şev geş kirin
16:51 Gelek baroyan dawetiya dadgeha bilind red kirin
16:44 Başak Demîrtaş, Selvî Kiliçdaroglû û Dîlek Îmamoglû hatin gelhev
16:21 Dozger binçavkirina Nûçegîhanê me Ergîn Çaglar 2 rojan dirêj kir
16:10 Di kongreya HDP’ê de banga yekitiya Kurdan hat kirin
15:41 Di nava 2 sal û nîvê de 73 girtiyan jiyana xwe ji dest dan
15:35 Dayikên Şemiyê: Em dest ji lêgerîna Mehmet Ertak bernadin
15:20 'Rûniştina F' vê carê ji bo Rojnameger Ziya Ataman li dar xistin
15:10 'Girtiyê nexweş Mehmet Emîn Ozkan berdin'
15:04 Guven: Bi polîtîkayên şer pirsgirêk çareser nabin
14:56 Xizmên windayan: Em guh bidin dengê dayikan ên aştiyê
14:48 Li Lîcê qezaya trafîkê : 4 jê zarok 7 kes birîndar bûn
14:41 Şewata li Lîcê rû dabû hat vemirandin
14:27 NY: Nêviyên girtiyên siyasî yên Îranê Kurd in
14:05 Platforma Şaxan a KESK'ê ya Edenê: Emê bi hevre têbikoşin
14:01 Turgut ji ber cezayê wî qediya ye û nayê berdan ketiye rojiya mirinê
13:07 Dadgeha Bilind mafê karkera jina ducanî parast
12:52 Adsiz ê li Girtigeha Xarpêtê di rojiya mirinê de bû dawî li çalakiya xwe anî
12:18 Baroya Enqerê jî wê beşdarî vekirina sala edlî nebe
11:59 Der barê îşkenceya li Girtîgeha Osmaniyê de serlêdana sûc
11:40 Dozger di destûrê de ye cenaze 28 rojin li morgê ye
11:12 Rojnameya Newjîn a jinên ciwan çap dike dibe hêvî
10:49 Aîr Hava ya Kaliforniyayî: Bila talankirina xwezayê bi dawî bibe
10:33 Hinceta qedexeyên walîtiyê : Sersala damezrandina TKEP/L, MLKP û MKP'ê ne
10:18 Polîsan li Rihayê 25 kes binçav kirin
10:15 'Divê ji bo biryarên erênî AYM bê teşwîqkirin’