Helbesta du helbestvanan can daye kilama wê

  • rojane
  • 09:03 20 Tîrmeh 2019
  • |
img

AMED - "Xazil Dîsa Zar Bûma", ew helbest e ku Prof. Dr. Sihîdê Îbo û hevrêyê wî bijîşk-helbestvan Simoê Şemo, can dane kilam û gotina wê. 

 
Hostayê helbesta dîwanê ya klasîk Şeyh Galîb, ji bo helbestvanan dibêje: "Ew in ku can didin kilamê." Ev rist, belkî herî zêde li helbestvanên ji cihwarê xwe hatine dûrxistin û rêwiyên heyateke zor û zehmt in tê. Belkî jî herî zêde li Sehîdê Îbo û Simoê Şemo tê ku li quntara Çiyayê Elegezê li helbestekê dilûsin û di ristên wê de xwe li yekpareyiya gotinê datînin.
 
Her du helbestvanên ku li Mezopotamyaya bi xêr û bêr, warê ewil ê danûstendinên insanî, ehlaqî û hunerî, ji hebûna wan a nasnameyî û zemanî hatiye xwarin, bi hêma û metaforên xwe xwe dispêrên xisûsiyeta rêwîti û vegerê ya helbestê. Li qeyika ziman siwar dibin û sînorên bilêvkirineke helbestkî derbas dikin. 
 
Ev her du helbestvanê zarokên kurdên ku piştî Herba Cîhanê ya Yekemîn tevî ermenan ji Herêma Serhedê berê xwe dane welatên Kafkasyayê, bi helbestê, şewqê didin wateya di hidûdê herî dawî yê peyvê de hatiye veşartin û derî li heqîqet û rastiya li paşperdeya dîroka ku hatiye xesandin û stewrkirin vedikin. Di rîtmeke eynî wekî ya avê bêmîsal de, hemû wate û derwateyan li qeyika helbestê bar dikin û ji quntarên Çiyayê Elegezê ber bi Çemê Erezê û ji wir jî hêdî hêdî, giran giran ber bi Serheda hêmin û sergevez ve ber didin ku xizîneya wan lê hatiye windakirin. Û wekî bêjin "Ma heta em ji helbestê jiyanekê ava bikin, em helbestê bixwe bikin jiyan ne çêtir e?" bi yekdengî, bi yekawazî rengvedana jiyana wan î sirûştî ya bi salan e li wî aliyê sînor hatiye veşartin, ji dilê wan ber bi lêvên wan ve dadiwerive û dibêjin: "Xazil dîsa zar bûma." 
 
Îbo û Şemoyê ku li quntarên Çiyayê Elegezê hatine dinê, ji zarokatiyê ve hevta û hevrêyên hev in û bi hev re bêhna hemû demsalan kişandine sî û cergê xwe, rojekê ji fakulteya tibbê ku xwendekarên wê ne, berê xwe didin Gundê Şamîranê. Dema otobês digihê nêzî Girê Giresorê, wekî ji nişkave şingeşinga nal û hîrehîra hespekî kumêt ê ji çiyê xwe ber bi jêr ve berdide di kerika guhên wan de olan bide, li ber vê melodiya bêêmîsal ji xwe ve diçin. Di kilamake dengbêjê wê windabûyî de, li bin siya darên li Giresorê noqî lîstikên pev re lîstine, pezên bi hev re çêrandine û kilamên ji Radyoya Êrîvanê olan dane dibin. Axirê, li qeyîka rêwîtî û vegerî ya helbestê siwar dibin û di helbesteke ku pev re can didin kelam û gotina wê de dibin yekpare. 
 
Ev xewn, xewneke wisa efsûnî, xewneke wisa "safî û sebîl... henûn henûn mîna ya mindalekî" ye, ku wexta hişyar dibin nizanin kîjan rist ê kê ne. Lê ev her du helbestvanên ji can û cendekê wan mişt jiyan difûre, helbesta "Xazil Dîsa Zar Bûma" ku bi awaza hunermend Aram Tîgran tim li ser zimana ye, li mêzênekê dixin û di dîwanên xwe de diyarî kullîyata helbesta kurdî dikin. 
 
MA / Rêdûr Dîjle
 

Sernavên din

17:03 Bi hezaran mamosteyên Kobanê û Hesekê gefên Tirkiyê red kirin
16:13 Muxtar: Li Taxê şerê çekdarî heye
Qereqol: Ji ber ewlehiyê em nikarin bên
16:10 Li Licê şerekî dijwar derket
15:42 Temellî: Ev wêneyê darbeyê ye
15:18 Li Rihayê 14 kes hatin girtin
14:30 Wezareta Karên Hundir qeyûm bi kurdî jî aşkera kir
14:21 Li Amedê polisan êrîşî meşê kir
14:09 Ji Leyla Guven banga yekitiyê: Her roj çalakî her roj berxwedan
13:13 Derbarê hunermend Tûnç de biryara girtinê hat derxistin
13:04 'Bila rojnameger bên berdan'
12:44 Qeyûm tayînî şûna endamê meclisa şaredariyê jî kirin
12:24 Koordînasyona TMMOB'ê: Qeyûm darbeya li dijî demokratikbûnê ye
12:11 Qeyûm meclîsa şaredariya Wanê fesih kir
12:00 Li Amedê li dijî dorpêçê çalakiya rûniştinê
11:42 Meclîsa leşkerî ya Girê Spî ji bo ‘Herêma Ewle' amade ye
11:04 Endamên Dadgeha Bilind jî dê tevlî merasîmê nebin
10:49 'Gel wê bersîva pêwist bide'
09:58 Wezîrê Dadê yê Berê Turk: Îktîdarê di Rewşa Asayî de zagonên OHAL'ê bikar anî
09:37 Kiliçdaroglû: Qeyûm bêhurmetiya li vîna gel e
09:14 Li Farqînê cerdevanan bi ser gund de girt: 6 kes kuştin
09:10 ‘Ev çi hale, Kurdno rabin ser piyan'
09:10 ‘Ji ber qeyûman ên zêde zirar digihê wan kedkar in'
09:09 Kurd, ereb, pomak, çerkes, gurcî, hemşînî, suryanî: Guh bidin Ocalan
09:08 Keskîn: Divê dewlet bangawaziya Ocalan esas bigire
09:07 'Turk-Îş'ê xiyanet li karkeran kir'
09:07 Girtiyên nexweş sewqî nexweşxaneyê nakin
09:00 ROJEVA 21'Ê TEBAXA 2019'AN
20/08/2019
22:34 Rojnamevanên di binçavan de: Ji bo nûçeyên şermezarkirina qeyûman negihên raya giştî em hatine binçavkirin
17:29 Bi sedan kes li dijî qeyuman meşiyan
Rêxistinên civakî bertek nîşanî qeyûman dan
17:14 Çalakiyan li Wanê bê navber berdewam kir
16:33 Ji rêxistinên civakî yên li Stenbolê banga 'berxwedana demokratîk'
16:05 Polisan mudaxaleyî parêzer û parlamenteran kirin
15:31 Polîsan wekîl birîndar kirin: Wekîl bi ambulansê rakirin nexweşxaneyê
15:21 Rojnamegerên ku protestoyên li dijî qeyûman dişopandin hatin binçavkirin
15:03 Buldan bang li Kiliçdaroglu kir: Bêdeng nemînin
15:02 Ji Konseya Ewropaye berteka li dijî qeyûm
14:27 Li Wanê jî polisan mudaxaleyî şermezarkirina qeyûm kir
14:25 Li Amedê gel kuçeyan terk nake
13:27 Polîsan li Mêrdîn mudaxaleyî girsê kir: HDP’iyan rê li trafîkê girt
13:10 Rêxistinên Civakî û partiyên siyasî: Divê gelên Tirkiyeyê bertek nîşan bidin
12:51 Polîsan hemû rêyên tên Şaredariya Amedê girtin
12:43 Temellî bang kir: Li her derê deng bilind bikin Jiyanê rawestînin
11:53 Polîsan mudaxaleyî HDP’iyan kir
11:53 Parêzerên Ocalan ji bo ku biçin Îmraliyê serlêdan kirin
11:31 Ji Soylû daxuyaniya qeyûm
11:28 Hevşaredarên Navçeyên Wanê: Em ê li dijî Qeyûman rawestin
11:13 DÎK: Qeyûm darbeya li dijî nirxên hevpar ên mirovahiyê ye
11:12 Polîsan bi ser mala Hevşaredara Qersê Alaca de girtin
10:58 Qada navneteweyî bertek nîşanî binçavkirina Edîtora me Karahan da
10:32 Ji vê cîhanê ‘Goreke ku qurnefîl dînin ser' xwestin û çûn