Komploya Navneteweyî ya ku di 9’ê Cotmeha 1998’an de bi derketina Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan a ji Sûriyeyê dest pê kir û piştî "nêçîra komî" 134 rojan di 15’ê Sibata 1999’an de bi anîna wî ya Tirkiyeyê berdewam kir, kete sala xwe ya 27’an. Komploya ku di şexsê Abdullah Ocalan de tunekirin û tesfiyekirina Kurdan armanc dikir, di nava 27 salan de bi rêbazên cûda berdewam kir. Xeleka herî dawî ya vê komployê, ewilî di 6’ê Çileyê de li taxên Şêxmeqsûd û Eşrefiyê yên Helebê û piştre li tevahiya Rojava, bi êrişên komên cîhadîst hate dîtin. Abdullah Ocalan ev êrişên ku wekî “Komploya Duyemîn a 15’ê Sibatê” pênase kir, bi mudaxaleyeke dîrokî têk bir.

 

Hevserokê KONGRA-GEL Remzî Kartal da zanîn ku bi mudaxaleya Abdullah Ocalan û berxwedana neteweyî ya gelê Kurd, komplo carekî din hatiye têkbirin, lê hişyarî da ku metirsî hîn jî berdewam dike. Kartal destnîşan kir ku armanca komployê tunekirina pêşeroj û azadiya gelê Kurd e û bûyerên li Rojava vê yekê bi zelalî nîşan didin. Remzî Kartal anî ziman ku fikrên Abdullah Ocalan ên wekî projeya civaka azadîxwaz a jinê, demokratîk û ekolojîk li Rojava geş bûne, ji bo vê komploger êriş dikin. Kartal bal kişand ser girîngiya "Sekna Îmraliyê" û got ku gelê Kurd û dostên wan mîna sala 1999’an îro jî li dora Abdullah Ocalan bûne yek û peyama "Em teslîm nabin" bi dengekî bilind dan komplogeran.

 

Remzi Kartal pirsên Ajansa Mezopotamyayê (MA) yên der barê armancên komployê, planên li ser Rojava û peyamên berxwedana neteweyî bersivand.

 

Salvegera 27’an a Komploya Navneteweyî ye. Îro li Rojava ya ku paradîgmaya Neteweya Demokratîk lê şênber bûye, komployekî duyemîn di meriyetê de ye. Bi vê çi tê armanc kirin?

 

Ez di destpêkê de komploya navneteweyî ya ku di şexsê Rêber Apo de pêşeroja gelê Kurd dike hedef, şermezar dikim. Hemû hêzên ku ev komplo plan kirine û pêk anîne, wê di dîroka gelê me de di rûpelên reş de cih bigirin. Tabloya îro ya li Rojava bi zelalî nîşan dide ku komploger dixwazin di komploya xwe de encam bigirin. Lewra Rêber Apo bi sekna xwe ya 27 salan û gelê me bi têkoşîna xwe rê nedan ku komplo bi ser bikeve. Nexasim bi Şoreşa Rojava re, Rêber Apo li dijî dîzayna nû ya hêzên hegemon a li Rojhilata Navîn ku li ser bingehê neteweperestiyê û şer dimeşandin, paradîgmayeke alternatîf pêşkêş kir. Hêzên ku di komployê de encam negirtin, vê carê bi şêwazê nûkirina komployê êrişî gel û Şoreşa Rojava kirin.

 

Dixwazin jiyana gelên herêmê yên bi bawerî û nasnameyên cûda bi hev re dijîn, bikin dojeh û herêmê bikin gola xwînê. Mudaxaleya Rêber Apo û têkoşîna gelê me rê li ber vê komploya nû ya li Rojava jî girt. Divê gelê me û dostên me li dijî vê komployê û xerabiyên ku dixwazin li herêmê bikin, hişyar bin. Ez carekî din sekna Rêber Apo û berxwedana gelê me ya li dora wî bi rêzdarî silav dikim.

 

Komplo di 9’ê Cotmeha 1998’an de li Sûriyeyê dest pê kir. Îro jî navnîşan Sûriye ye. Berxwedana Rêber Apo ya ku wekî “Sekna Îmraliyê” pênase dike, bû bersivek çawa ji komployê re?

 

Ji destpêkê ve Rêber Apo tespît kir ku ev komplo ne tenê li dijî Kurdan, li dijî gelê Tirkiyeyê û hemû gelên herêmê ye û metirsiyekê mezin e. Komplogeran dixwestin di navbera Kurd û Tirkan de şerekî tirsnak derxin. Rêber Apo bi piştî Îmraliyê ev zemînê şer ji holê rakir. Bi projeya Konfederalîzma Demokratîk, Neteweya Demokratîk û Civaka Ekolojîk û Azadiyêxwaz a Jinê rêya çareseriyê vekir. Bi sekna xwe ya li Îmraliyê nîşan da ku di pirsgirêka Kurd de çareseriya leşkerî tune ye. Di vê serdemê de ku Şerê Cîhanê yê Sêyemîn ve dihat xwestin ku herêmê herêmê ji nû ve dizayn bike, Rêber Apo bi înîsiyatîfekî yekalî ev pêvajoya nû da destpêkirin da ku rê li ber metirsiyan bigire.

 

 Tê gotin ku komplo bi guhertina rêbazan li qadê berdewam dike. Abdullah Ocalan jî got ku êrişên li ser Rojava berdewama Komploya 15’ê Sibatê ye. Ev israr ji bo çi ye, gelo encam digire?

 

Pergala hegemon a sed salî ya li Rojhilata Navîn, li ser înkar û tunekirina Kurdan hatiye avakirin. Bi birîndarkirina Kurdan dixwazin herêmê dîzayn bikin. Ev plan ji sala 1943’an, ji aliyê Serokwezîrê Îngîlistanê Churchill ve li Konferansa Kahîreyê ve wiha tê ravekirin. Lewra Tevgera Azadiyê ya bi pêşengiya Rêber Apo, ji bo gelên herêmê aştî, demokrasî û azadiyê temsîl dike. Hêzên hegemon naxwazin aştî û biratiya gelan çêbibe, ew şerê mezhebî û etnîkî dixwazin. Loma tevgera ku azadiya jinê û civaka demokratîk diparêze, ji bo wan xeter e. Rêber Apo dibêje ku polîtîkayên li Rojava tên meşandin, berdewama Komploya 15'ê Sibatê ye. Em jî wekî tevger û gel li dora peyama Rêber Apo dicivin û di manîfestoya wî de israr dikin.

 

Gelo Rojhilata Navînek bê Kurd pêkan e?

 

Êdî Rojhilata Navînek bê Kurd ne pêkan e. Di Şerê Cîhanê yê Yekem û Duyem de rêbertiyekî bihêz û hêzekî birêxistinkirî ya Kurdan tune bû, loma serhildan dihatin tepisandin. Lê niha gelê Kurd ne tenê ji bo xwe, ji bo hemû gelan projeya jiyana azad pêşkêş dike. Dirûşma "Jin Jiyan Azadî" êdî li hemû cîhanê deng vedide. Têkoşîna li Rojava êdî bi herêmekê sînordar nîne. Ruhê serkeftinê yê ku bi Rojava re gihîşt lûtkeyê, gelê me yê her çar parçeyan kir yek, gelê Kurd êdî dibêje "Yek e yek e, gelê Kurd yek e". Gelê me bi îradeya xwe ya birêxistinkirî dê çareseriyekî demokratîk ferz bike.

 

Tê gotin ku piştî Rojava, dor dê bê ser Iraq û Îranê. Gelên Rojhilata Navîn bi çi re rû bi rû ne?

 

Li Rojhilata Navîn gel di nava hev de dijîn. Projeya netewe dewletê gelan parçe dike. Niha dixwazin şerê navbera Şîî û Suniyan kûr bikin. Bi rêya rêxistinên selefî mîna HTŞ’ê dewletekê ava dikin da ku mudaxaleyî Iraq û Îranê bikin. Dixwazin çeteyên DAIŞ’ê carekî din derbasî Iraqê bikin û mîna serdema Saddam sîstemekê ava bikin. Armanc ew e ku gelan bi şer qels bikin û her kesî muhtacî xwe bikin. Ev ji bo Kurdan jî xeteriyekî mezin e.

 

 Wezîrê Derve yê Tirk Hakan Fîdan bi awayekî aşkera Şengal, Mexmûr, Qendîl û Garê wekî hedef nîşan da. Hûn vê yekê çawa dinirxînin?

 

Dewleta Tirk dixwaze ji vê aloziya herêmê sûdê wergire û dijminatiya Kurdan bike. Divê gelê me li her çar parçeyan hişyar be û li ser pêyan be. Parastina Şoreşa Rojava û parastina pêvajoya ku Rêber Apo daye destpêkirin yek e. Heke ev plan li Rojava bi ser nekeve, dê li Bakur û Başûr jî bi ser nekeve. Divê gelê me li dijî van gefan rêxistinbûna xwe xurt bike.

 

 Abdullah Ocalan mudaxaleyî êrişên li ser Rojava kir û rê li ber karesarê girt. Heke êrişî Şengal û Mexmûrê were kirin, dê bandora vê li ser pêvajoyê çi be?

 

Rêber Apo li ser êrişên Şêxmeqsûdê helwestekî zelal nîşan da û got: “Ev berdewama Komploya 15’ê Sibatê ye." Heke ev êriş berdewam bikin, tiştek bi navê "pêvajo" namîne. Rêber Apo bi mudaxale û şandina şandeyan rê li ber şerekî mezin girt û dewleta Tirk neçar ma ku paşve gav bavêje. Peymana 30’ê Çileyê wiha pêk hat. Lê gef berdewam dikin. Heke êrişî Şengal û Qendîlê bikin, li Bakur dê pêvajo biqede. Rêber Apo ji bo ku şerê gelan dernekeve berpirsiyariyekî mezin girt ser milê xwe. Heke dewlet polîtîkayên Hakan Fîdan bişopîne, wê demê tevgera azadiyê, Rêber Apo dê rewşê binirxînin û gelê me dê li gorî rewşa nû biryarên nû yên tevgera azadiyê tev bigere.

 

Berxwedana neteweyî ya li her derê belav bûye, çi mesajê dide hêzên navneteweyî û siyaseta Kurd?

 

Ez berxwedana gelê me ya li her çar parçeyan û li Ewropayê silav dikim. Em bi gelê xwe şanaz in. Mesajê gel pir zelal e: Ji çar parçeyan keç û xortên me berê xwe dan Rojava û şehîd bûn. Gelê me berî peyama partiyan derket qadan û partî neçar kirin ku bibin yek. Divê partiyên siyasî guh bidin vê daxwaza yekitiya neteweyî. Niha di nava partiyan de pêvajoya Yekitiya Neteweyî ya Demokratîk didome.

 

Di 14’ê Sibatê de li Strasbourgê bi dirûşma "Azadî ji bo Rêber Apo, statû ji bo Rojava" meşekî mezin heye. Bangawaziya we çi ye?

 

Dirûşma çalakiyên vê pêvajoyê “Azadî ji bo Rêber Apo, statû ji bo Rojava” ye. Ji bo ku çareseriyekî demokratîk pêk were, divê Rêber Apo di şert û mercên azad de be. Ev daxwaza hevpar a gelê me û dostên me ye. Meşa 14’ê Sibatê ya li Strasbourgê pir girîng e. Divê em li wir peyamekî xurt bidin cîhanê. Sala 2026’an dê bibe salekî stratejîk a ji bo azadiyê. Ez bang li hemû gelê me yê welatparêz û dostên me dikim; werin em di 14’ê Sibatê de li Strasbourgê û li hemû qadan dîrokekî nû binivîsin.

 

MA / Ozgur Paksoy - Mesut Bagci