Parêzer Çakmak: Heta tecrîd ranebe aloziya li Tirkiyeyê xelas nabe

  • rojane
  • 09:59 24 Gulan 2022
  • |

STENBOL – Parêzer Serhat Çakmak diyar kir ku weke xelekekê, hemû krîzên siyasî, civakî û aborî bingeha xwe ji tecrîda ser Rêberê PKK’ê Abdullah Ocalan digirin û wiha got: “Heta ku tecrîd bi dawî nebe, aloziyên Tirkiyeyê xelas nabin û pirsgirêk çareser nabin.” 

Rêberê PKK’ê Abdullah Ocalan ku bi komployeke navneteweyî hate girtin, ev 23 sal in li Girtîgeha Tîpa F a bi Ewlekariya Bilind a Îmraliyê di nava şert û mercên tecrîdê de tê ragirtin. Ocalan, herî dawî di 7’ê tebaxa sala 2019’an de bi parêzerên xwe re hevdîtin kir. Di 25’ê adara 2021’an de jî li ser telefonê bi birayê xwe Mehmet Ocalan re axivî ku ev axaftin jî di nîviyê de hatibû qutkirin. Ji wê rojê ve tu agahî ji Ocalan nayên girtin. 
 
Tevahiya serlêdanên ku parêzerên Buroya Hiqûqa Sedsalê bi daxwaza hevdîtinê dikin, bêencam dimînin. Daxwaza hevdîtinê ya malbat û parêzerên Ocalan, di demên dawî de bi biryarên “Cezayên disiplînê” tên astengkirin. Ji parêzerên Komeleya Hiqûqnasên ji bo Azadiyê (OHD) Serhat Çakmak têkildarî tecrîda girankirî bi ajansa me re axivî. 
ASTENGIYÊN KEYFÎ
 
Parêzerê Çakmak anî ziman ku tu aliyekî hiqûqî yê tecrîdê nîne û sepaneke siyasî ye. Çakmak, da zanîn ku piştî Ocalan radestî Tirkiyeyê hatiye kirin têgeheke weke tecrîdê derketiye holê û wiha got: “Ev rewş li gorî rewşa polîtîk diguhere. Tecrîd, girêdayî geşedanên di siyasetê de ne. Desthilatdarî dema hewl dide planên xwe pêk bîne rê dide serdanan. Di Qanûna Înfazkirina Cezayan de kesê ku cezayê ‘muebbeta giran’ lê hatiye birîn jî mafê wî heye ku bi malbat û parêzerên xwe re hevdîtinan bike. Lê sepanên li Îmraliyê bi keyfî tên kirin.” 
 
‘BIRYARÊN DISIPLÎNÊ DÛRÎ AQIL IN’
 
Bi domdarî Çakmak bal kişand ser biryarên “disiplînê” yên di demên dawî de û ev tişt anî ziman: “Biryarên disiplînê, biryarên dûrî aqil in. Ev biryar di mewzûatê de nînin. Hempîşeyên me ji xwe serlêdanên hiqûqî yên pêwîst dikin. Lê ya girîng ew e ku Qanûna Bingehîn (AYM) û Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) jî bersivê nadin van serlêdanan. Serlêdanên ku zêdetirî 10 sal berê hatine kirin, hêj di asta DMME’yê de ne lê biryarek nayê dayîn. Di vê mijarê de em dibînin ku hem AYM û hem jî DMME saziyên polîtîk in û li gorî pêvajoyan tevdigerin.”
 
DARAZ BI ROLA ‘QASID’ RADIBE
 
Çakmak, got ku di mijara tecrîdê de dewlet li gorî bername û polîtîkayekê tevdigere û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Hemû dinya baş bi girîngiya birêz Ocalan a li Rojhilata Navîn û ya polîtîk dizane. Naxwazin peyamên wî bigihijin gel. Ji bo vê hiqûqê jî weke amûrekî bi kar tînin. Şaxên darazê, alîkariyê dide ku bernameya dewletê ya têkildarî birêz Ocalan pêk bîne. Dibe ku bernameyeke dewlet û hikûmetê ya ji bo birêz Ocalan hebe. Lê divê dadgehên ku ji xwe re dibêjin serbixwe û bêalî nebin amûrên wan. Hiqûqê jî bi awayekî veşarî ev tiştên ku hikûmetê kirine erê kir. Ev yek dê di demên pêş de rêli ber encamên jêneveger veke.” 
 
VEGUHERIYE ÎŞKENCEYÊ 
 
Di berdewamê de Çakmak anî ziman ku binpêkirina mafên bingehîn ên Ocalan veguherîne îşkenceyê û wiha dom kir: “Derheqê van cezayên disiplînê de agahiyê jî nadin parêzeran. Ev sepan tevek jî ne li gorî qanûnan e. Me gelek caran got ku ev tecrîda girankirî ya li ser Ocalan dê li seranserî welêt berbelav bibe. Tecrîd, bûye polîtîkaya dewletê. Êdî ferqa derve û hundir nema ye. Ne tenê li dadgehan lê di her qadên jiyanê de em rastî tecrîdê tên. Mafên birêz Ocalan tên astengkirin û divê kesek li dijî vê bêdeng nemîne. Divê hiqûqnas xwe bêdeng nekin.”
 
‘EM Ê LI DIJÎ WÊ BISEKININ’ 
 
Herî dawî jî parêzer Çakmak ev tişt anî ziman: “Derdorên muxalîf û hiqûqnas û aktîvîstên ku têkildarî mafên mirovan xebatan dimeşînin, li dijî tecrîdê ne. Divê rayedarên payebilind jî li dijî tecrîdê derkevin. Ji dîroka komarê ve her tim heman sepan di meriyetê de bûn. Carnan dem tê ew bi xwe dibin muxatabên van sepanan. Amûrên hiqûqî li gorî bîrdoziya fermî ya dewletê şêweyê xwe diguherînin. Dadgehên ewlekariyê yên dewletê ku sepana kemalîzmê bû, hêj di meriyetê de ne. Tenê nav guherî ye. Kî dibe bila bibe dema rastî van sepanan hat, em ê li dij derkevin. 
 
DIVÊ BI BIRYARÊN DMME’YÊ BIKE
 
Ji bo bidawîkirina tecrîdê me bi gelek rêxistinên civaka sivîl re serî li Komîteya Wezîran a Konseya Ewropayê da. DMME dibêje ku cezayê muebbeta giran ne cezayekî însanî ye û biryar da ku divê ev kes di demên piştre de bên berdan. Lê Tirkiye bi vê biryarê nake. Ev biryar ji bo birêz Ocalan nakeve meriyetê. Heke birêz Ocalan nebûya, heta niha teqez ev biryar biketa meriyetê. Ji ber birêz Ocalan ditirsin ku di qanûnên xwe de hinek sererastkirinan bikin. Komîteya Wezîran herî dawî ev mijar girt rojeva xwe û ji Tirkiyeyê pirsî bê ka di vê mijarê de çi kiriye. DMME jî li gorî rewşa polîtîk tevdigere û nakeve nava hewldanan. Dibe ku ev mijar di demên pêş de ji rojeva Komîteya Wezîran bê xistin. Lê di halê hazir de rêya hiqûqî ya herî bibandor ev e. Ji ber ku li holê biryara DMME’yê heye û divê bi vê biryarê bikin. Ji bo ku bi vê biryarê bikin, çi ji destê me were em ê bikin. Heke li gorî biryarên DMME’yê tevbigerin, birêz Ocalan li gorî hiqûqê dikare azad bibe. Heke Tirkiye bi biryaran neke, dibe ku ji Konseyê bê avêtin. Ji ber biryarên Kavala û Demîrtaş ji xwe ber bi pêvajoyeke wiha ve diçe. Di demên berê de Azerbaycanê jî heman tişt kiribû lê neçar ma ku paşde gav biavêje. Tirkiye jî li ber pêvajoyeke wiha ye. 
 
PIRSGIRÊKA HERÎ MEZIN TECRÎD E
 
Di salên 2013-2015’an de me dît ku dema tecrîda li ser birêz Ocalan heta astekê tê rakirin, li Tirkiyeyê gelek tişt diguherin. Di wan salan de welêt, ji demsala havînê derbasî demsala biharê bû. Civaka me ji her alî ve hate ba hev, ji xweseriya demokratîk heta otonomiyê, ji mafên siyasî yên kurdan heta mafê perwerdeya bi zimanê dayikê, gelek tişt hatin nîqaşkirin. Ev tevek jî bi saya hevdîtinên bi birêz Ocalan re çêbûn. Wê demê me girîngî û hêza birêz Ocalan a li nava civaka Tirkiyeyê, Rojhilata Navîn û cîhanê dît. Her wiha me dît bê ka dema hevdîtin tên qedexekirin, krîza aborî derdikeve, rewşenbîr ji welêt derdikeve, civaka dilnerehet dibe û hwd. Divê siyaset vê rastiyê bibîne û dîsa bi Îmraliyê re dest bi hevdîtinan bike. Yek ji astengiyên herî mezin ên li pêşiya demokratîkbûna Tirkiyeyê, tecrîde. Aloziya civakî kûrtir dibe. Heta tecrîd ranebe, ne ev welat demokratîk dibe û ne jî aborî dikare bi ser xwe ve were. Ev tevek jî mîna xelekên zincîrê girêdayî hev in.”
 
MA/ Mehmet Aslan
 

Sernavên din

02/07/2022
23:09 Ên li Madimakê hatin qetilkirin li gelek bajaran hatin bibîranîn
22:25 Binkeya eskerî ya Tirkiyeyê ya li Sîrê hat bombekirin
20:57 Şagirtên Zarok Ma'yê destûrnameyên xwe wergirtin
19:55 Dayika Şemiyê Sarê Demîr jiyana xwe ji dest da
19:20 Banga HDK'ê ji bo hevrûbûna bi Madimakê re
17:54 Sînemager Orhan ê hat revandin: Her kes di talûkeyê de ye
16:58 Li Edeneyê 37 kes 6 roj in di bin çavan de ne
16:30 Girtiyê ku rapora wî ya “nikare tena serê xwe bimîne” heye di hucreyê de tê ragirtin
16:02 ÎHD’ê bal kişand ser rewşa girtiya nexweş Mûhlîse Karaguzel
15:37 Qurbaniyên Komkujiya Madimakên hatin bibîranîn: Wê ronahiya Sêwazê qet venemire
15:23 ‘Bila girtiyên nexweşê giran Koyûncû demildest bê berdan’
15:09 Jinên ji Rojhilata Navîn û Afrîkaya Bakur bi jinên HDP'î û TJA'yî re hatin gelhev
14:54 Dayikên Şemiyê: Em dest ji Galatasarayê bernadin
14:12 Meclîs kete betlaneyê
13:59 Xizmên windayan li Êlihê Wedat Aydin bi bîr anîn
13:36 DTSO’yê komxebata kooperatîfa jinan li dar xist
13:19 Xizmên windayan aqubeta Huseyîn Ertaş pirsîn
12:30 Orhan ê hate revandin li goristanan gerandin û wêneyên wî yên tazî kişandin
12:29 Malbata Şenyaşar: Ji bo bidawîbûna êşê bila edalet bê
12:29 Li Şemrexê şerê bi çekan: Kesek mir û 3 kes jî birîndar bûn
11:50 Li Beyoglûyê mirineke biguman
11:44 Li Mêrsînê qezaya trafîqê: 4 kesan jiyana xwe ji dest da
11:41 Li Osmaniyeyê êrişî penaberan kirin: Gelek birîndar hene
11:19 Li ber qamerayan îşkence li girtî Şehmûz Emen kirin
10:30 Li Îranê li du hev 3 caran erd hejiya: 3 kes mirin 19 kes birîndar bûn
09:39 Qeyûm guhertina sendîkayê li karkeran ferz dike
09:09 Barkêşên Deriyê Rihayê: Nêzî 2 hefte ye me sifteh nekiriye
09:07 Dadgeh ket etra pêşeroja zilamê dest dirêjî zarokê astengdar kir: Cezayê wî kêm kir
09:05 Li Şirnexê Tûrnûvaya Fûtbolê ya Kemal Kûrkût dest pê dike
09:00 ROJEVA 2'YÊ TÎRMEHA 2022
01/07/2022
21:25 ‘Em ê dest ji Peymana Stenbolê bernedin'
19:25 Di Doza Kobanê de şahid ji dadgehê pirsî: Hûn dixwazin ez çi bibêjim?
16:37 HDP’iyên ji bo stant vekiribûn hatibûn binçavkirin hatin berdan
16:31 Li Sêrtê û Êlihê du zarok ji şaneşînê ketin: Zarokek mir yek jî bi giranî birîndar bû
15:46 Li Zapê leşkerek hate kuştin
14:43 Danişîna êrişa li dijî malbata Dedeogullari hat lidarxistin
14:41 Di Doza Kobanê de gilîker li ser pirsa ‘tu gilîdarî’ wiha got: Bûyer nayê bîra min
14:00 Ciwanên ku bihakirina xwarinê protesto kirin ji wargehê hatin avêtin
13:39 DW’yê têkildarî astengkirina ragihandinê daxuyanî da
13:33 Du cerdevanên dihat gotin ku winda ne di şer de hatine kuştin
13:33 Demekî kêm bo kongreya HDP’ê ma ye: Dê Lijneya Şêwrê bê ragihandin
13:11 3 welatiyên li dijî veguhestina saetên ceyranê derketin hatin binçavkirin
13:08 Îşkence li sînemager Orhan ê hate revandin kirine
12:38 Malbat û wasiyê Ocalan ji bo hevdîtinê serî li dozgeriyê dan
12:30 Malbata Şenyaşar: Edalet civakan an ava dike an xera dike
12:15 Tundiya zilaman: Jinek hat qetilkirin, jinek jî hat birîndarkirin
11:52 Li Beyoglûyê mirineke biguman
11:09 Serlêdana ji bo ku Ozer ‘cezayê xwe li malê xelas bike’ hate redkirin
10:51 Şaredariya AKP’ê îhaleyê da fîrmaya ku teklîfa biha dabû
10:41 Şahidê Madimakê: Ew bêhna kizê her tê
10:40 Prz. Akîpa: Bila bi Ocalan re hevdîtin bê kirin
10:38 Pêveka Jinê ya Yenî Yaşamê bi sernavê ‘Mekan û Jin’ derket
10:01 Pêkhateyên HDP’ê: Dê kongreya me bibe bersiva bêhêvitiyê
09:35 2 cerdevanên tev li operasyonê bûne winda ne
09:09 Dê welatiyên Behra Reş li dijî talanxurî û kedxwariyê tev li kongreya HDP'ê bibin
09:07 Rojnamevan Eryilmaz: Bi qanûna sansurê civak hedef tê girtin
09:06 Ciwan dê tûrnûvaya fûtbolê li ser navê Kemal Kûrkût li dar bixin
09:04 Ji bo her kesî serbest e, ji bo malbatên girtiyan qedexe ye
09:03 Parêzerê Bekir Kaya: Di dosyeyê de delîleke berbiçav tune ye
09:01 Skêçên Hinek Henek mohra xwe li mîzaha kurdî dan: Hunera kurdî xwe digihîne her derê
09:00 ROJEVA 1'Ê TÎRMEHA 2022'YAN
30/06/2022
23:12 RTUK'ê malperên Amerikan'in Sesi û DW Turkçeyê asteng kir
23:03 Ji sibehê ve xeber ji sînemagerê kurd Orhan nayê girtin
18:29 Cenazeyê Alpê li Hezexê hat veşartin
17:08 Ciwanan li pêş edliyeyê ji bo girtiyên nexweş çalakiya bi darbest li dar xistin
16:58 MAL-ÇEP: Li Îlîçê 20 ton siyanur tev li ax û avê bûye
16:57 Defînegeran goristana suryanan rûxand
16:47 Ji bo Ocalan bang li DMME’yê û CPT’yê hate kirin
16:39 Danişîna doza parêzerên bertek nîşanî Komkujiya Cizîrê dabûn hate taloqkirin
16:33 Gok: Em ê dest ji rojnamevaniya azad bernedin
16:30 Li Edeneyê hejmara binçavkiriyan derket 37’an
16:25 Ji ber dersoka kesk, sor û zer doza ‘Alaya PKK’ê’ lê hat vekirin
16:08 ‘Heta zext bi dawî bibin wê têkoşîna me jî bidome’
15:55 Gulum: Hûn çima ji daxwaza edaletê ditirsin?
15:42 Berdana girtiyê nexweşê giran Ozkan careke din nehat qebûlkirin
15:40 Nobeta Edaletê ya vê hefteyê ji bo 16 rojnamegeran hate girtin
15:28 Dayikên Şemiyê giliyê tundiya polîsan kirin
15:11 Cenazeyê Esma Afşar li Êlihê bi girseyî hat veşartin
15:03 Astengkirina Nobeta Edaletê hate protestokirin
14:22 Dema binçavkirina 36 kesan 4 roj din hate dirêjkirin
13:26 Kampanyaya ji bo Qirqirina Êzidiyan bi awayekî fermî bê nasîn hate destpêkirin
13:09 Di Doza Kobanê de îtîrafên ‘Atlas’ û ‘Hermes’ peyvek jî neguherîn!
12:47 Li gelek qadên operasyonê mobese hatin bicihkirin
12:41 Malbata Şenyaşar: Çima vê dayikê nabînin?
12:39 Cerdevanên ku birin qada şer ji ber ku pêşketin çênebû paşve şandin
12:38 Parêzerên Ocalan ji bo biçin Îmraliyê dîsa serî li dozgeriyê dan
12:37 Çalakiya Nobeta Edaletê di roja 227'an de ye: Em dê tekoşîna xwe bidomînin
12:36 Li Tarsûsê 19 kes hatin berdan
11:35 Gunay: Em ê bi kongreya xwe bersiva faşîzmê bidin
11:14 Li Tirkiyeyê jî nexweşiya kulilka meymûnê hat tesbîtkirin
10:55 ‘Jiyana astengdaran kesên bajaran bi rê ve dibin zehmet dikin’
10:51 Balekanî jiyan û Çarînên Omer Xeyam bi kurmancî dixwîne
10:44 Cezayê hefsê dan rojnameger Abdurrahman Gok - HATE NÛKIRIN
10:18 Desthilatdarî bi “qanûna sansûrê” amadekariya hilbijartinê dike
09:56 Turkay ê di Meşa Gemlikê de hatibû girtin: Armanca me azadiya Ocalan e
09:45 Kelecana ji bo kongreya HDP'ê: Dê ji Egeyê bi girseyî tev li kongreyê bibin
09:07 Rêxistinên çapemeniyê: Li dijî sansurê û çewisandinan têkoşîn şert e
09:05 Li Hezoyê nelirêtî: Belê min firot lê ez ê tiştekî jî nebêjim
09:03 'Huner guh nade tu astengiyan'
09:01 Zeytûn: Pergala Îmraliyê divê bê rakirin