'Ligel şewatan ne tenê darek, hemû mîkroorganîzmayên zindî tune dibin'

img

MÊRDÎN - Li herêmê di rojên dawî de her diçe şewitandina daristanan zêde dibe. Endamê Komeleya Hawirdorê ya Mêrdînê Derya Akyol got: "Şewatên ku li vir derdikevin, bandorê li herêmên din jî dike. Li rûyê erdê tenê mirov najîn, di heman demê de mîkroorganîzmayên zindî jî tune dibin.”  

Her sal li herêmê ligel destpêkirina operasyonên leşkerî şewitandina daristanan dets pê dike. Qadên ku dişewitin jî bi hinceta ‘ewlehiyê’ tên qedexekirin 
û bi tu awayî nayê hiştin mudaxile bên kirin. Welatiyên ku bi derfetên herî kêm hewl didin ku agir vemirînin jî tên astengkirin. Li herêmê heta niha bi dehan dar û daristan şewitîne û zirareke mezin gihaştiye xwezayê. Endama Komeleya Hawirdorê ya Mêrdînê Derya Akyol têkildarî mijarê axivî.
 
‘NE TENÊ DAREK, HEMÛ MÎKROORGANÎZMAYÊN ZINDÎ TUNE DIBIN’
 
Akyol, anî ziman ku li herêmê tenê dar û daristan nayên şewitandin, di heman demê de xweza bi giştî tê qetilkirin û got: "Em ji vê re tene nabêjin şewatên daristanî. Ji ber ku tenê ne dar, di heman demê de gelek zindî yên ku em çavê xwe dibînin û nabinin jî zirarê dibînin. Ev di rastiyê de yekbûna tevahiya jiyîna zindî û gerdûnê ye. Beşek civaka ekoyê ye ku ji mirovatiyê re hiştiye. Ji ber vê yekê, ne tenê darek, di şewateke daristanan de çûk, ajal, mîkroorganîzayên ku zindî jî bi tunebûnê re rû bi rû dimînin. Em bi awayekî hevpar şewatên daristanan dinirxînîn.” 
 
‘LÊKOLÎNÊN TÊN KIRIN BI RAYA GIŞTÎ RE NAYÊN PARVE KIRIN’
 
Akyol da zanîn ku lêkolînên wan û mudexeleyên wan tên astengkirin û got: "Bi gelemperî, li herêma Kurdistanê daristan ji ber sedemên ewlehiyê tên şewitandin. Li vir, ji xebatên me re destûr tune ye û wekî hincet jî ewlehiyê nîşan didin. Destûr nadin ku em arşîvê bigirin. Her wiha, destûr nadin gundên derdorê ku mudaxileyî êgir bikin. Ev jî dibe sedema nakokiyan. Di heman demê de ji me re pêşiya kêmasiya arşîvê vedike. Saziyek heye ew li ser lêkolînan dike. Lê van lêkolînên xwe bi raya giştî re parve nake. Ev pêşiya windakirina arşîv û pêşiya  xebatên ku bên meşandin digire. Ji ber vê yekê, em nikarin şewatên daristanan pir zêde binirxînin û nikarin der barê wê de agahî peyda bikin.” 
 
DIBE SEDEMA KÊMBÛNA ÇAVKANIYA AXÊ Û GUHERTINA AVHEWAYÊ
 
Akyol, anî ziman ku şewat pêşiya karesateke avhewayî û ekolojîk vedike û got: "Daristana ku li Kurdistanê dişewite, bandorê li avhewaya li her devera cîhanê dike. Erd yekpare ye, hawirdor yekpare ye. Şewatên ku li vir çêdibin, bandorê li herêmên din jî dikin. Ev dibe sedema bêzindîkirin û bêmirovkirinê. Li ser erdê tenê mirov najîn. Di salên 90’î de, gund bi minasebeta ewlehiyê hatin valakirin, lê niha ev şewat dibin sedema hilweşandina çavkaniya çandiniyê. Debara gel ji holê radike. Ew dibin sedema guhertina  avhewayê û di rastiyê de jî çavkaniya axê kêm dikin. Wekî ku em dibînin, avhewa karesatek ekolojîk e. Şewatên daristanan jî yek ji wan bûyeran e ku dibe sedema vê yekê.” 
 
‘DARISTAN NEFESA ME YE’
 
Akyol got: "Ev ne tenê berpirsyariya çalakvanên hawrirdorê, an jî saziyên wan e. Ew erk û berpirsiyariya her kesî ye. Em dibêjin ku sazî ji kontrolkirin û lêkolînkirina şewatê berpirsiyar in. Beriya bûyerên ku dibin sedema şewatê bi rastî hewce ne ku bêne girtin. Ji ber ku agir gelek zû belav dibe. Zêdetirî hêza mirovan e, loma temirandina wê jî zehmet e. Her wiha daristan tenê ne darek e jî. Daristan qadên jiyanê ne. Di heman demê de daristan nefesa me ye. Li ku darek bê birîn an jî şewitandin, divê em deng bidin wir. Ev jî berpirsyariya me ya mirovahiyê ye.” 
 
MA / Zeynep Durgut
 
 
 

Sernavên din

20:24 Li Tirkiyeyê 68 kesên din jî ji ber Covîd-19'ê jiyana xwe ji dest dane
16:25 6 jinen li Êlihe hatin binçavkirin hatin berdan
16:10 Çelîkten a 13 roj bûn winda ye kuştî hat dîtin
16:05 Li Amedê xebatkara tenduristiyê ji ber koronayê mir
15:20 TJA'yê li Mêrsînê kampanya 'Em xwe diparêzin' da destpêkirin
15:17 Şewata li Çiyayê Gabarê didome
15:12 Siyasetmedarê 65 salî bi hêceta “pergala cemaweriyê’ nehat berdan
14:58 ‘Nebûna êşkenceyê’ derket asta welatî ji helîkoptêrê werin avêtin
14:57 HDP: Em hişyar dikin, hûn ê di bin îşkenceya sûcê li dijî mirovahiyê de bimînin
14:47 HDK: Nexşeya derketina qeyranê rakirina tecrîdê ye
14:33 Parlamenter Temel avêtina gundiyan a ji helîkopterê bir rojeva meclisê
14:24 Navê Ebû Zeynep ê fermana Komkujiya Enqereyê daye di îdianameyê de nîne
13:56 Cendirmeyan bi ser gund girt, gundiyan li hemberî ‘tacîzê’ serî rakir: 21 cerdevanan istifa kir
13:25 Endamê MYK’a HDP’ê Aktûmûr ku hatibû revandin serî li ÎHD’ê da
13:10 Dadgehê kesên gef li Vakfa Hrant Dink xwarin serbest berdan
12:49 Tîma kurd Dalkurd hat sansûrkirin
12:40 Ji ber ku bi 2 rojan hat sînor kirin gel herikî bazara sewalan
12:16 10 sal û 6 meh ceza li rojnamevan Karataş hat birîn
11:34 Ji DÎB’ê li dijî êrişên nîjadperest banga têkoşîna yekbend
11:09 Li Amedê zilamek hevjîna xwe ya berê kêr kir
11:02 Piştguhkirina daxwaznameyên berdanê bû sedema mirina wî
10:53 Rojnamevan Azîz Orûç nehat berdan
10:12 Di 18 salî de bi 18 guleyan kuştin
10:02 Ji ber bêhna giran 15 karker ji hişê xwe çûn
09:02 Êşkence li wan hat kirin û pereyê wan jî hatiye dizîn
09:01 Guzel: Pêwîst e jin li dijî qirkirina zayendî xwe bi rêxistin bikin
09:01 ‘Çalakiya girtiyan rexneya ji bo yên li derve ye’
09:01 ‘Gotinek Ocalan wê aştiyê bîne’
09:00 Rêbaza salên 90’î li Şaxê derket holê: Her du welatî ji helîkoptêrê hatine avêtin
09:00 ROJEVA 21'Ê ÎLONA 2020'AN
20/09/2020
22:01 Rapora nexweşxaneyê derket holê: Ji helîkoptêrê hatine avêtin
19:50 Xelatên Rojnamevaniyê ya Apê Mûsa dan xwediyên wan
19:12 61 kesên din jî ji ber koronayê mirin
18:53 Mezlûm Ebdî têkildarî yekrêziya kurdî daxuyanî da
17:18 Apê Mûsa li ser gora xwe hat bibîranîn
17:09 Şiban ê îşkence lê hatibû kirin, ji nexweşxanê hat derxistin
17:03 TJA: Em bi bîrdoziya azadiya jinê dikevin rê
16:43 Li Cizîrê qezaya trafîkê: 2 kes birîndar bûn
16:10 Danişîna rojnameger Orûç sibe tê dîtin
15:31 Dayika Şemiyê Guzel Şahîn hat bibîranîn
15:01 ‘Ger qanûn bên bi cih anîn, wê mafê jinan bê parastin’
14:24 Berhema Apê Mûsa bû stran
14:21 Cenazeyê yek ji du birayên winda bibûn, hat dîtin
13:53 Li Mêrdînê daxuyaniya ‘Em xwe diparêzin’
13:40 Apê Mûsa li cihê lê hatibû qetilkirin bi bîr anîn: Pênûsa wî li erdê nema
12:45 Li Çiyayê Cûdî agir bi daristanê ket
12:13 Îbrahîm Ayhan li ser gora xwe hat bibîranîn
11:59 HDK'ê Apê Mûsa bi bîr anî: Çinarê kevneşopiyekê ye
11:01 El Mihbaş: Rapor têrê nake, divê hesap bê pirsîn
10:42 Salek e derbarê Demîrtaş û Yuksekdag de îdianame nehatiye amadekirin
10:41 Doza 10’ê Cotmehê: Hiqûq her tim bikêrî DAIŞ’ê hat
10:40 Derbarê Baroya Stenbolê de lêpirsîn hat destpêkirin
09:35 Rêxistinên rojnamegeran: MA'yê berxwedanekê mezin a rojnamegertiyê derxist holê
09:34 Tê xwestin ku dosyeya Kirbayir were girtin: Dewlet qatilan diparêz e
09:33 Ajansên nûçeyan ên gelê kurd
09:05 Qeyûm cihê Sînemaya Yilmaz Guney dike hawiz
09:04 Ên dibin dengê aştiyê
09:03 Li 'herêmê' ji Mûsa Anter heya niha rojnamevanî
09:03 Silav li yên ku bi kurdî difîkînin
09:03 Kartên wan ên çapemeniyên ên dewletê tunene!
09:02 Qeyûm rêyên Geverê beton dike!
09:01 ‘Apê Mûsa kurtedîroka sedsala kurda ye’
09:01 Em cardin li vê derê ne, em ê tim li vê derê bin
09:00 ROJEVA 20'Ê ÎLONA 2020'AN
19/09/2020
16:11 Binpêkirinên li Girtîgeha Tarsûsê ragihand
15:43 Nûnerên rêxistinên sivîl li Sûrê xebata paqijiyê meşandin
15:23 ‘Ozkan ê 82 salî dimire serbest berdin'
15:22 Cenazeyê Ozkahraman di bin dorpêça polisan de hat veşartin
14:57 Li Amedê di 4 rojan de 62 kedkarên tenduristiyê enfekte bûn
14:41 'Girtiyên nexweş Konuk serbest berdin'
14:40 Ji Aydenîz ji bo NY’yê: Heke sûcê şer hene hûn çima gav navêjin?
14:06 Şaxa ÎHD'ê ya Îzmirê aqubeta Eroglu pirsî
14:03 Li peravên Bodrûmê keleka pênaberan noqî avê bû: 2 penaber mirin
13:47 Dayikên Şemiyê aqûbeta Morsumbul pirsîn
13:03 HDP: Wê teqez AKP-MHP û daraza ku di ferma wan de wê bê darizandin
13:02 Wezîrê Edaletê: Wê hevdîtin bi dîmen ên girtiyan dest pê bikin
12:15 Xizmên windayan aqûbeta Hakki Kaya pirsî
11:46 Macron: Me ji Tirkiyeyê peyamnek vekirî şand
11:35 Ji 5 kesên ku ji heman malbatê hatibûn binçavkirin kesek hat bgirtin
10:34 Di salvegera 28’emîn a qetilkirina xwe de wê Mûsa Anter li du navendan bê bibîranîn
10:20 Li ser bertekan remza ‘sosret’ rakirin
10:16 Rêveberê Navendî yê HDP'ê Aktumur ê MÎT'ê ew revand: Êrîşa li dijî fikra HDP'ê ye
09:58 Li gorî gel sedema qrîza aborî pêvajoya şer e
09:11 ‘Bi lêgerîna madenê xwezayê tune dikin û dikin qada şer'
09:11 Dîcle Anter: Pir tiş hene ku herkes dikare ji jiyana Apê Mûsa hîn bike
09:10 Şener: Divê muxalefet bê gel hev û hê bêtir wêrek be
09:09 Parêzerên Tûrgûr û Şiban giliya leşkeran kirin
09:08 ‘Em hemû ji kuştinên jinan ên li Agiriyê berpirsyar in’
09:07 Ozturk: Divê polîtîkayên têkoşîna bi şewbê re careke din bên sererastkirin
09:01 ROJEVA19'Ê ÎLONA 2020'AN
08:44 Girtiyê 75 salî Ozkahraman jiyana xwe ji dest da
18/09/2020
19:14 Malbata Şenyaşar ÇHD ziyaret kir: Ya girîng doz neyê ji bîrkirin
18:40 Dadgehê 3 kesên beşdarî merasima cenaze bûn girtin
18:29 Ji doza Xalfetiyê kes nehat berdan
17:45 Hestiyên mirovan li Sûrên Amedê dîtin
17:30 TJA'yê li Şirnexê starta 'Em xwe diparêzin' da: Em serî hil didin
17:21 Pirtûkên Yuksekdag gihişt xwînerên xwe
16:03 Rêxistinên mafan û hiqûqê tundiya li Zindanên Amedê kirin rapor
15:32 Girtiyê 75 salî bi lez rakirin nexweşxaneyê
15:19 Malbatan ji bo çûyîna Îmraliyê daxwazname dan dozgeriyê